Кьинилун 34-ва баймур

Кьинилун 34-ва баймур

Сужда хъанай бур гьарца чаклил чара бакъасса бутIа (рукну). Муниву ашкара хъанай дур Заннайн мютIишиврул мяъна. Инсан АллагьначIан ﷻ яла гъанмур кIану – суждари увкуну бур.

 

Ва макьалалуву кIицI лаганну суждалул хIакъиравусса цаппара ишру.

  • Суждалуву чара бакъа щяв лаян буван аьркинссар 7 базу. ХIадисраву увкуну бур: «Аллагьнал ﷻ лагънал сужда бувайссар арулва базу щяв лаян бувну: лажин (ненттабакI ва май), кIирагу ка, кIирагу ник ва кIивагу ччаннал кIисри» (Тирмизи).
  • Сужда буван аьркинссар кьянкьасса кIанай. Хъиннува кIукIлусса, лув кьянкьасса зад дакъасса кIанай бувмур къахIисавссар.
  • Чакливу бакъасса, сужда байссар Кьуръандалул цаппара аятру ккалаккисса чIумалгу. Мунийн учайссар «саджда-тиляват». Мукунсса аятру буссар 14, цивппагу вай сурардаву: «Аъраф», «Раъд», «Нагьль», «Исраъ», «Марьям», «ХIаж», «Фуркьан», «Намль», «Саджда», «Сад», «Фуссилят», «Нажм», «Иншикьакь» ва «Аьляк».
  • Сужда ялагу бувайссар Аллагьнайнсса ﷻ щукрулун. Масала, ххуйсса хавар баярча ягу оьбалалия хассал хьурча. Мукунсса суждалийн учайссар «саджда аш-шукр».
  • Чакливу гъалатI хьусса чIумал бувайсса суждагу буссар. Ганийн учайссар «саджда ас-сагьв». Мукунсса кIива сужда байссар махъра-махъсса аттахIият (ташагьгьуд) дуккайхту, ссалам булуннин.
  • Мизитрайн аьрабрай «масджид» учайссар. Ванилгу, сужда тIисса мукъулгу ца мархха буссар (са-жа-да). Масджид тIисса мукъул мяънагу – сужда бувайсса кIану тIиссар.
  • Цаппара аьлимтурал увкуну бур МухIаммад Идавсил ﷺ Саджид тIисса цIагу диркIссар тIий. Мяъна – «Аллагьнал ﷻ хьхьичI сужда бувайма» тIиссар.
  • МухIаммад Идавсин ﷺ сужда буван Жабраил малаикнал лахьхьин бувссар тIар. Ссавруннайн гьаз хьусса чIумал Идавсин ﷺ ккавккун бур суждалувусса малаиктал. Жабраиллул увкуну бур: «Аллагьнахь ﷻ миннат бува, вила умматгу укун сужда буваймину хьун», - куну. Мукунни суждалия чаклил бутIа хьусса.
  • Чакливу рукуъ (кьус бикIаву) цал, сужда кIилва циван бувайссар куну цIуххирча, Идавс ﷺ ккавккукун, суждалийсса малаиктал ганал хIурматран гьаз хьуссар, ялагу суждалийн багьссар. Муниятур жувагу гьарца ракааьтраву кIива сужда байсса.
  • Сужда бувайманал бунагьру багъишла битайссар. ХIадисраву увкуну бур: «Ца сужда бувмананан Аллагьнал ﷻ ца бунагь лиххан бувантIиссар, ца даражалул лавайгу гьаз увантIиссар» (Муслим).
  • Сужда буллай бивкIми Кьиямасса кьини цайминная личIи буллалисса нур дикIантIиссар ненттабакIраву. Идавсил ﷺ увкуссар: «Ттул уммат Кьиямасса кьини бизан бувсса чIумал гайннал сужда буллай бивкIсса ненттабакIру ва биссаву дуллай бивкIсса кару ва ччанну пперха тIунтIиссар» (АхIмад).
  • Идавсил ﷺ ссурахъил арс Аьли ибн Аьбдуллагьлул чIявуну сужда байсса бивкIссар, мунияту ганан дирзссар Саджад (чIявуну сужда бувайма) тIисса ялунцIа.
  • Сужда баву цIуллушиврун мюнпатссар. Му чIумал инсаннал ня дикIайссар къюкIлияр лагьну, мунияту няравун ххисса кислород ва оь бучIайссар. Мукун ххуй шайссар за дакIний личIаву, лаласаву, янин чани, чIу баяву. Сужда бувайминнал бакI чанну цIун бикIайссар.
  • Кьуръандалул 32-мур суралул цIа дур «Саджда». Ваниву баян бувну бур Кьуръан – Аллагьнал ﷻ МухIаммад ИдавсийхчIин ﷺ халкьунначIан гьан бувсса аьламатсса лу бушиву. Бувсун бур аьрщи ва ссав ляхъан даврия, гьарзадрай каялувшиву дуллалима Аллагь ﷻ ушивруя, Аллагьнал ﷻ инсан ляхъан аврия.
  • Бусурманчунал кьинилун чанма-чанну 34 сужда бувайссар. Ххювагу чакливу цинугу 17 ракааьт дуссар, гьарца ракааьтраву кIи-кIива сужда байссар.

 

Аьишат АхIмадова

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Заннайн мютIисса кулпат

Кулпатрал оьрмулуву хъунмасса кIану бугьлагьиссар ласнал ва щарссанил дянивсса дакьаврил (гармониялул). Мунил хъунмур биялагу хъаннихьри. Ва макьалалуву бусанну цаппара маслихIатру, кулпат дакьаврил хIалданийн бучIан баву бигьа дуллалисса, цанчирча, мукунсса кулпатраву паракьатшиву, рахIатшиву ва...


Дуклаки оьрчIал нитти-буттан кумагран

ОьрчIру хъуни баву – ца чулуха захIматсса ва жаваблувшиву хъуннасса, вамур чулухагу ххарисса даву дур. Гьарцагу инсаннан ччиссар цала оьрчI-душ талихIрайн бувккун, дурккусса инсан хьуну. Аммарив чIявуминнан мукунсса хьуншиврул ци дуллан аьркинссарив кIулну къабикIай. На хIадур бував дуклаки оьрчIру...


Суал-жаваб

ХIан даххайсса тучандалуву бухгалтерну зун бучIиссарив? Мукунсса тучаннаву ва цаймигу хIанттия хайр ласласисса идарарттаву бухгалтерну ягу цайми къуллугъирттай зун ихтияр дакъассар, хIарамссар. Мунинсса далилнугу хъанахъиссар хIанттиха зузисса инсантурал ацIва журалий Идавсил ﷺ нааьна дурсса, имам...


Аькьлукартурал махъру

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIаб Аьбдуллагь ибн Масъоьдлул увкуну бур: «Халкьуннал учай ххаллилсса махъру. Махъру ва тIуллу цасса инсанни талихIрайн уккантIисса. Махъру тIуллаха къалавхьхьума – аьй дуван лайкь хьумари».   Аьбдуллагь ибн Аьмрдухьхьун ца инсаннал буллуссар джигьадрал хIакъиравусса суал....


Бархъаллал Маллайл шеъри

"Мажму́аьтул-аьша́р" тIисса луттирава. Бишлашиссар луттираву бусса куццуй.   (Дайдихьу хьхьичIмур номерданий)   Ружмарданул чак бувну камилну кьаст дуруна, Цалва-цалва агьлулухь хIалал бити увкуна. Къумамий тархъан бувну душманмий дакьил бувну, Цайва-цайва ялувсса хIакьру тIайла...