Кьинилун 34-ва баймур

Кьинилун 34-ва баймур

Сужда хъанай бур гьарца чаклил чара бакъасса бутIа (рукну). Муниву ашкара хъанай дур Заннайн мютIишиврул мяъна. Инсан АллагьначIан ﷻ яла гъанмур кIану – суждари увкуну бур.

 

Ва макьалалуву кIицI лаганну суждалул хIакъиравусса цаппара ишру.

  • Суждалуву чара бакъа щяв лаян буван аьркинссар 7 базу. ХIадисраву увкуну бур: «Аллагьнал ﷻ лагънал сужда бувайссар арулва базу щяв лаян бувну: лажин (ненттабакI ва май), кIирагу ка, кIирагу ник ва кIивагу ччаннал кIисри» (Тирмизи).
  • Сужда буван аьркинссар кьянкьасса кIанай. Хъиннува кIукIлусса, лув кьянкьасса зад дакъасса кIанай бувмур къахIисавссар.
  • Чакливу бакъасса, сужда байссар Кьуръандалул цаппара аятру ккалаккисса чIумалгу. Мунийн учайссар «саджда-тиляват». Мукунсса аятру буссар 14, цивппагу вай сурардаву: «Аъраф», «Раъд», «Нагьль», «Исраъ», «Марьям», «ХIаж», «Фуркьан», «Намль», «Саджда», «Сад», «Фуссилят», «Нажм», «Иншикьакь» ва «Аьляк».
  • Сужда ялагу бувайссар Аллагьнайнсса ﷻ щукрулун. Масала, ххуйсса хавар баярча ягу оьбалалия хассал хьурча. Мукунсса суждалийн учайссар «саджда аш-шукр».
  • Чакливу гъалатI хьусса чIумал бувайсса суждагу буссар. Ганийн учайссар «саджда ас-сагьв». Мукунсса кIива сужда байссар махъра-махъсса аттахIият (ташагьгьуд) дуккайхту, ссалам булуннин.
  • Мизитрайн аьрабрай «масджид» учайссар. Ванилгу, сужда тIисса мукъулгу ца мархха буссар (са-жа-да). Масджид тIисса мукъул мяънагу – сужда бувайсса кIану тIиссар.
  • Цаппара аьлимтурал увкуну бур МухIаммад Идавсил ﷺ Саджид тIисса цIагу диркIссар тIий. Мяъна – «Аллагьнал ﷻ хьхьичI сужда бувайма» тIиссар.
  • МухIаммад Идавсин ﷺ сужда буван Жабраил малаикнал лахьхьин бувссар тIар. Ссавруннайн гьаз хьусса чIумал Идавсин ﷺ ккавккун бур суждалувусса малаиктал. Жабраиллул увкуну бур: «Аллагьнахь ﷻ миннат бува, вила умматгу укун сужда буваймину хьун», - куну. Мукунни суждалия чаклил бутIа хьусса.
  • Чакливу рукуъ (кьус бикIаву) цал, сужда кIилва циван бувайссар куну цIуххирча, Идавс ﷺ ккавккукун, суждалийсса малаиктал ганал хIурматран гьаз хьуссар, ялагу суждалийн багьссар. Муниятур жувагу гьарца ракааьтраву кIива сужда байсса.
  • Сужда бувайманал бунагьру багъишла битайссар. ХIадисраву увкуну бур: «Ца сужда бувмананан Аллагьнал ﷻ ца бунагь лиххан бувантIиссар, ца даражалул лавайгу гьаз увантIиссар» (Муслим).
  • Сужда буллай бивкIми Кьиямасса кьини цайминная личIи буллалисса нур дикIантIиссар ненттабакIраву. Идавсил ﷺ увкуссар: «Ттул уммат Кьиямасса кьини бизан бувсса чIумал гайннал сужда буллай бивкIсса ненттабакIру ва биссаву дуллай бивкIсса кару ва ччанну пперха тIунтIиссар» (АхIмад).
  • Идавсил ﷺ ссурахъил арс Аьли ибн Аьбдуллагьлул чIявуну сужда байсса бивкIссар, мунияту ганан дирзссар Саджад (чIявуну сужда бувайма) тIисса ялунцIа.
  • Сужда баву цIуллушиврун мюнпатссар. Му чIумал инсаннал ня дикIайссар къюкIлияр лагьну, мунияту няравун ххисса кислород ва оь бучIайссар. Мукун ххуй шайссар за дакIний личIаву, лаласаву, янин чани, чIу баяву. Сужда бувайминнал бакI чанну цIун бикIайссар.
  • Кьуръандалул 32-мур суралул цIа дур «Саджда». Ваниву баян бувну бур Кьуръан – Аллагьнал ﷻ МухIаммад ИдавсийхчIин ﷺ халкьунначIан гьан бувсса аьламатсса лу бушиву. Бувсун бур аьрщи ва ссав ляхъан даврия, гьарзадрай каялувшиву дуллалима Аллагь ﷻ ушивруя, Аллагьнал ﷻ инсан ляхъан аврия.
  • Бусурманчунал кьинилун чанма-чанну 34 сужда бувайссар. Ххювагу чакливу цинугу 17 ракааьт дуссар, гьарца ракааьтраву кIи-кIива сужда байссар.

 

Аьишат АхIмадова

2026-03-01 (Рамазан 1447 ш.) №3.


Пикрирдал бакIщаращи

ДакI ва пикрирду аьркин бакъамуния дуруччиншиврул, буруччин аьркинссар чурххал базурду: яру, вичIив, маз, кару, ччанну.   ДакIнивун щугълурду буххайссар мукьва ххуллувух. Цалчинмур – нафсирал гьавасру. Масала, кIирисса кьини зума дургьусса инсаннан дяркъусса щин ккаккарча, му чIумал...


СсахI бичаву

Хъус марцI дуван хъуслий закат ялув бувсса кунма, чурх марцI буван, зумалувусса диялдакъашивуртту кIучI дуван, зума АллагьначIа ﷻ кьамулну лякъин, зумаритавал ссахIгу ялув бувссар. Инсаннал дургьусса зума лухччи-ссавнил дянив дарцIуну дикIайссар, ссахI букканнин ссавруннайн...


Аллагьнайн ﷻ таваккул бутаву

Таваккулданул мяъна КIулну бикIияра, таваккул – му паракьатшиву дакъасса гьалакшивур ва гьалакшиву дакъанурасса паракьатшивур. Мунил мяънагу – ина буллугъшиврухгу, мискиншиврухгу ца куццуй уругавур. Щаллуну Аллагьнайн ﷻ вихшала диша, вила оьрму Заннайн тапшур бува щак къаувкуну, му...


Ряхра зума

Шавваль – Рамазан зурул хъиривмур барзри. Му зурул цалчинмур кьини – Зума ритавал байрамрал кьини хъанахъиссар. Байрандалул кьини зума дугьангу къабучIиссар, хIарамссар. Мунил хъиривсса ряхва гьантлий дугьаву хъинссар, суннатссар.   Фаризасса зума дугьайсса Рамазан зурул хъирив...


Танмалшиву – щяйтIаннуя

Ххирасса дустал, къааьйкьинссара хIакьинусса кьини жува цинявппагу курчIил ясир бувну буру учирчагу.   Байбихьулий цIуххин ччива, цири му цурда карчI куну? ХъунмурчIин карчI тIун бикIай ци дунугу даву дуван къаччисса, ягу гъира бакъасса чIумал. Мукунсса чIумал инсан уссар лагма-ялттуминнахь...