Оьрму лахъи байсса хасият

Оьрму лахъи байсса хасият

Оьрму лахъи байсса хасият

МухIаммад Идавсил ﷺ щалва оьрмулул мурад бивкIссар халкьуннал аьмал-хасият ххуй баву. ХIадисраву увкуну бур: «На гьан увссара халкьуннал хасиятру (тIабиаьт) камил дуван».

 

Кьуръандалуву бур Аллагьнал ﷻ махъру (мяъна): «Ина ( МухIаммад Идавс ﷺ) яла бюхттулмур хасиятрал заллура» («Аль-Калям» суралул 4-мур аят). «Идавсил ﷺ увкумур баврил ва ганал ххуллу бугьаврил мюнпат ахиратраву бакъасса, ва дунияллийва бияйссар. Ттизаманнул хъиривлаявурттал му иш тасттикь бувнугу бур.

Лос-Анджелес шагьрулийсса UCLA тIисса университетрал саняткартурал элмийсса хъиривлаявуртту дурну, исват бувну бур хъинсса хасият думанал оьрму лахъисса бикIайшиву. Му хъиривлаявриха зузиминнай каялувшиву дуллалисса дурккучу Дениэл Фесслердул цала проект щаллу дуваншиврул 20 миллион доллардалгу харж бувну, хъинну ялув авцIуну ххалбигьаву дурну дур. Хъиривлаяврил хIасиллал исват бувну бур хъинсса хасиятрал инсаннал оьрмулул даража лавай бувайшиву ва мунийну оьрму лахъи шайшиву.

Жунма кIулсса куццуй, хъинсса хасият – жула диндалул ца аслу-гьану хъанахъиссар. МухIаммад Идавсихь ﷺ цIувххуну бивкIссар: «Диндалуву яла узданма цумари?» «Яла ххалилма – тIул-тIабиаьт ххуйсса думари», – увкуссар Расулуллагьнал ﷺ (Байгьакьи, ХIаким).

Цамур чIумал Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Инсаннал алши бакъашиву ссаву дуссар?» – куну. «Оьккисса хасиятраву», – дуллуссар жаваб (Байгьакьи, ТIабарани)

ХIадисирттаву увкуну бур: «Кьиямасса кьини хъинбалардал цинцилттай яла кIумур аьмалну лякъинтIиссар хъинсса хасият. Аллагьнан ﷻ къаххирассар духIиндакъу»» (Абу Давуд, АхIмад, Тирмизи). «Ххуйсса хасиятраяр даража лахъсса неъмат щинчIав къабуллуссар» (ТIабарани).

 

ХIасан Аьлиев

 

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


ТIайла буккан ва хьуна бакьин

Аллагьнал ﷻ халкь ляхъан бувну бур, цайва бивхьусса амрурду биттур буллай, дакIурдивусса мурадирттайн билланшиврул. Аллагьнал ﷻ амрурдугу так дин-чаклийну къуртал къашайссар, ми амрурдал вивлавсун буссар инсаннал щалва оьрму. Оьрмулул мутталий инсаннан чIявуну аьрххи-ссапарданийн уккан багьай....


Нюжмар кьини дурну къахъинмур

Бусурмансса халкьуннал дур арулва гьантлий цал тикрал шайсса байран – нюжмар кьини. Му кьини бувсса хъинбалалух, эбадатрах цамур чIумалнияр гьарзасса чири шайссар. Муниятур нюжмар-кьини хъинбала-хъиншивуртту дуллай гьан дуван хIарачат буллан бикIайсса.   Му кьини дувайсса эбадатирттава...


Суал-жаваб

ХIан даххайсса тучандалуву бухгалтерну зун бучIиссарив? Мукунсса тучаннаву ва цаймигу хIанттия хайр ласласисса идарарттаву бухгалтерну ягу цайми къуллугъирттай зун ихтияр дакъассар, хIарамссар. Мунинсса далилнугу хъанахъиссар хIанттиха зузисса инсантурал ацIва журалий Идавсил ﷺ нааьна дурсса, имам...


Аькьлукартурал махъру

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIаб Аьбдуллагь ибн Масъоьдлул увкуну бур: «Халкьуннал учай ххаллилсса махъру. Махъру ва тIуллу цасса инсанни талихIрайн уккантIисса. Махъру тIуллаха къалавхьхьума – аьй дуван лайкь хьумари».   Аьбдуллагь ибн Аьмрдухьхьун ца инсаннал буллуссар джигьадрал хIакъиравусса суал....


Дуклаки оьрчIал нитти-буттан кумагран

ОьрчIру хъуни баву – ца чулуха захIматсса ва жаваблувшиву хъуннасса, вамур чулухагу ххарисса даву дур. Гьарцагу инсаннан ччиссар цала оьрчI-душ талихIрайн бувккун, дурккусса инсан хьуну. Аммарив чIявуминнан мукунсса хьуншиврул ци дуллан аьркинссарив кIулну къабикIай. На хIадур бував дуклаки оьрчIру...