Жулва багьу-бизу

Жулва багьу-бизу

Масалларан, цIанасса заманнай цинявннал лаххайсса суратрайсса янна ларххун заназиманал духIин дакъасса тIул дуварча, учинтIиссар та пулансса инсаннал дурунни ххуй дакъасса къел, куну. Амма бусурман диндалийн ишара дуллалисса чIалачIин думанал гукуннасса тIул дурсса чIумал, учинтIиссар бусурманчу, дин-чак дувайсса инсан ссаха зий урив бурги, куну.

Дуссарив жухьра ихтияр Исламрал диндалийн ххют дагьансса куццуйсса багьу-бизулул инсанталну бикIан?! Ва диндалул ххуйшиву ккаккан дуллай бакъарив МухIаммад Идавсил ﷺ цалва оьрму гьан бувсса?! Жула аьмал-хасиятрал цIаний диндалий лухIисса ттангъа дишин жунма цукунчIав лайкь бакъассар.

Ттула оьрмулуву хьусса ца иширая бусанна. Дин-чак къадувайсса нитти-буттал ия ххуйсса, гайннал увкумур бувайсса, хIурмат бусса арс, амма мугу ия диндалия архсса. Цаппара хIаллава му оьрчI чак буллай айивхьуна. УчIайва мизитравун, имамтурал вяъза-насихIатрах вичIи дишайва.

Ца кьини мизитрава шавай увкIун га оьрчI айивхьуну ур аьнцI бишлай, буттащал бяст буллай, ина къатIайласса оьрму бутлай ура, къалиян маучара, хIан махIачIав, чак буллалу, бусурманну яхъанахъу тIий. Му куццуйсса, адав дакъасса цимивагу ихтилат хьуну бур арснал буттащал. Цаппара хIаллава га адимина тIун ивкIунни: «Ттул арс чак буллан, мизитравун занан ивкIун махъ аххана хьунни, зия хьунни. Ттух вичIи къадишай, ттуй аьйрду дуллай ур. Чак къабайсса чIумал уссия ххуйсса, увкумур байсса оьрчI».

Утти пикри бувара, уссурвал ва ссурвал, га оьрчIал дин ххуй чулий ккаккан дурну дурив ягу Исламран зарал бувну бурив?

Чак буллай айивхьукун хъиннува ххуй хьуну, нитти-буттал, чIахху-чIарахнал хIурмат лавай бувну, дин хъинмур чулуха ккаккан дуван аьркинссар. Му чIумал бутталгу учинтIиссар: «МашааЛлагь, ва ттул арс чак буллай айивхьуну, хасият ххуй чулиннай даххана хьуну, хъиннува ттуха хIурмат-адав дуллай ур», - куну. Му куццуй ккаккан буван аьркинссар Исламрая асар бивсса инсаннная хъинбала бакъа цукунчIавсса зарал щинчIав къабиянтIишиву.

Ислам – му жува тIутIимур бакъарча, жува дуллалимурди, жулва багьу-бизур. Мунияту, ттул уссурвал ва ссурвал, жула тIул-тIабиаьтрайнур ккаккан дуван аьркинсса Исламрал ххуйшиву, жула гъан-маччаминная, дустурая тIайла хьуну цинявннан дин ххуй дирзун, навагу чак булланна, дин дугьанна тIисса тагьарданийн бучIаншиврул.

Мува куццуй, жула республикалул кьатIув лавгсса чIумалгу духIин дакъасса тIуллу дуллан цукунчIавсса ихтияр дакъассар, цанчирча, миннал жула дингу ватангу цамур диндалул халкьуннал хьхьичI оькки дуллалиссар.

 

МухIамммад-Маннар Бариев, Ккуллал райондалул имам

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


Ссавур дуван кумаг баймур

Идавсил ﷺ жунна ккаккан дурну дур ссавур дуван кумаг байсса азкар-дуаьртту: «КIюрххил чаклил хъирив ацIра дуаь дурккуманая Аллагь ﷻ рязи хьунтIиссар, Аллагьнал ﷻ му инсан уруччинтIиссар, миннувасса ххюра дунияллийсса оьрмулухассар, гайми ххюра ахиратраяссар.   «ХIасбия-Ллагьу...


Кьамулмур цадакьа

Цадакьа тIисса мукъул мяъна хъинну гьартассар: ванивун буххайссар фаризасса закат ва инсаннан ка-кумаг баву. Инсаннал цува АллагьначIан ﷻ гъан хьуншиврул цаманнан хъус дулаврин учайссар цадакьа (аьрабрай – «садакьа»). Диндалул аьлимтурал луттирдаву ва мукъуйну чIявучин ккаккан...


Суал-жаваб

Щинавун оькьлакьисса инсан ккаккарча, га ххассал уваншиврул зума зия дуван бучIиссарив (щинавун ххяххарча майравух ягу кьацIливух щин духхан бюхъай)? Оьвкьуну нанисса инсан ххассал уваншиврул зума зия дуван ихтияр дуссар, ялунгума, чара бакъа ххассал уванмур буван аьркинссар. Амма мукун лирчIсса...


Мюнпатсса дуаьрду

КIюрххил ва гьанттайнмай хъама мабитав буккин: – «Аятуль-Курси́» – Сура «Аль-Ихляс» (3-ва) – Сура «Аль-Фалякь» (3-ва) – Сура «Ан-Нас» (3-ва) – Дуаь   – Убайлул цIувххуну бур (жиндалухь): «Жу зуяту...


Аллагьнал ﷻ рязишиву

Аллагь цаятува рязи хьуну къаччисса бусурманчу акъахьунссар, цанчирча инсаннал талихI мунивур бусса. Мунияту жува хIарачат бувару хъинсса тIуллу, хъинбаларду буллан. Шикку кIицI лаганну Аллагь Тааьланан ххирасса 10 аьмал.   Оьмур лиххан байсса хъинбала. Идавсил ﷺ увкуну бур:...