Жулва багьу-бизу

Жулва багьу-бизу

Масалларан, цIанасса заманнай цинявннал лаххайсса суратрайсса янна ларххун заназиманал духIин дакъасса тIул дуварча, учинтIиссар та пулансса инсаннал дурунни ххуй дакъасса къел, куну. Амма бусурман диндалийн ишара дуллалисса чIалачIин думанал гукуннасса тIул дурсса чIумал, учинтIиссар бусурманчу, дин-чак дувайсса инсан ссаха зий урив бурги, куну.

Дуссарив жухьра ихтияр Исламрал диндалийн ххют дагьансса куццуйсса багьу-бизулул инсанталну бикIан?! Ва диндалул ххуйшиву ккаккан дуллай бакъарив МухIаммад Идавсил ﷺ цалва оьрму гьан бувсса?! Жула аьмал-хасиятрал цIаний диндалий лухIисса ттангъа дишин жунма цукунчIав лайкь бакъассар.

Ттула оьрмулуву хьусса ца иширая бусанна. Дин-чак къадувайсса нитти-буттал ия ххуйсса, гайннал увкумур бувайсса, хIурмат бусса арс, амма мугу ия диндалия архсса. Цаппара хIаллава му оьрчI чак буллай айивхьуна. УчIайва мизитравун, имамтурал вяъза-насихIатрах вичIи дишайва.

Ца кьини мизитрава шавай увкIун га оьрчI айивхьуну ур аьнцI бишлай, буттащал бяст буллай, ина къатIайласса оьрму бутлай ура, къалиян маучара, хIан махIачIав, чак буллалу, бусурманну яхъанахъу тIий. Му куццуйсса, адав дакъасса цимивагу ихтилат хьуну бур арснал буттащал. Цаппара хIаллава га адимина тIун ивкIунни: «Ттул арс чак буллан, мизитравун занан ивкIун махъ аххана хьунни, зия хьунни. Ттух вичIи къадишай, ттуй аьйрду дуллай ур. Чак къабайсса чIумал уссия ххуйсса, увкумур байсса оьрчI».

Утти пикри бувара, уссурвал ва ссурвал, га оьрчIал дин ххуй чулий ккаккан дурну дурив ягу Исламран зарал бувну бурив?

Чак буллай айивхьукун хъиннува ххуй хьуну, нитти-буттал, чIахху-чIарахнал хIурмат лавай бувну, дин хъинмур чулуха ккаккан дуван аьркинссар. Му чIумал бутталгу учинтIиссар: «МашааЛлагь, ва ттул арс чак буллай айивхьуну, хасият ххуй чулиннай даххана хьуну, хъиннува ттуха хIурмат-адав дуллай ур», - куну. Му куццуй ккаккан буван аьркинссар Исламрая асар бивсса инсаннная хъинбала бакъа цукунчIавсса зарал щинчIав къабиянтIишиву.

Ислам – му жува тIутIимур бакъарча, жува дуллалимурди, жулва багьу-бизур. Мунияту, ттул уссурвал ва ссурвал, жула тIул-тIабиаьтрайнур ккаккан дуван аьркинсса Исламрал ххуйшиву, жула гъан-маччаминная, дустурая тIайла хьуну цинявннан дин ххуй дирзун, навагу чак булланна, дин дугьанна тIисса тагьарданийн бучIаншиврул.

Мува куццуй, жула республикалул кьатIув лавгсса чIумалгу духIин дакъасса тIуллу дуллан цукунчIавсса ихтияр дакъассар, цанчирча, миннал жула дингу ватангу цамур диндалул халкьуннал хьхьичI оькки дуллалиссар.

 

МухIамммад-Маннар Бариев, Ккуллал райондалул имам

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


ХIабибнал ﷺ дуниял кьадитаврил бусала

Ца хавар бусанда, вичIи дишара Кьуръан-хIадис бувсун къабувчIайминнан, Аьжам шеъри бувну ХIабиб ﷺ кIицI анда Цал шафааьт жунма бияйрив ккаккан. Муъжизатру буслай гъалгъа буварча, КIивагу иттату макь экьи лагай, Цув кIицI лагаврийну ихтилат барча, Вай кьянкьасса дакIру кIукIлу хьун...


Суал-жаваб

БучIиссарив жаназалул чак буван хьхьичI жаназа дакъанура. Жул шяравусса мизитраву мукунсса чак бувай гьарца нюжмар кьини. Мунин шариаьтраву цукунсса хIучча буссар? Имам Аль-Бухарил ва Муслимлул хIадисирттал луттирдавусса хIадисраву бувсун бур Эфиопиянал паччахI Наджаши ивкIусса хавар баяйхту...


Лакрал миллатрал мажлис

Март зурул 18-нний Дагъусттаннал Муфтиятрал сипталийну МахIачкъалаливсса «Европа» тIисса залдануву хьунни чIявусса лак гьурттусса зумаритавал мажлис – ифтIар. Зал щапI куну бувцIуну бия, аьдатрайн бувну, мажлис байбивхьуна Мубараксса Кьуръандалул аятирттая, ккалаккиману ия...


Иман цIакь дувансса давуртту

Идавсих ﷺ вичIи дирхьума – Аллагьнайн ﷻ мютIи хьумари. «Нур» тIисса суралуву увкуну бур: «Аллагьнайн ﷻ ва Идавсийн ﷺ мютIину бикIи, акъахьурча зун жаваб дулун багьантIиссар». Вай мукъурттил мяйжан буллай бур Идавсил ﷺ ххуллу (сунна) бувгьуну бачаврийну инсантурайн...


ЧIун ва иман

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIабтал бавтIсса кIанттавату ппив къашайва тIар сура «аль-Аьср» къабувккуну. Ва бур Кьуръандалул ца яла кутIамур сура, цинугу шанма аят бусса. Ванил цалчинмур аятраву Заннал увкуну бур (мяъна): «Хъа буллай ура ахттакьун чIумуйн».   Аллагьу...