Жулва багьу-бизу

Жулва багьу-бизу

Масалларан, цIанасса заманнай цинявннал лаххайсса суратрайсса янна ларххун заназиманал духIин дакъасса тIул дуварча, учинтIиссар та пулансса инсаннал дурунни ххуй дакъасса къел, куну. Амма бусурман диндалийн ишара дуллалисса чIалачIин думанал гукуннасса тIул дурсса чIумал, учинтIиссар бусурманчу, дин-чак дувайсса инсан ссаха зий урив бурги, куну.

Дуссарив жухьра ихтияр Исламрал диндалийн ххют дагьансса куццуйсса багьу-бизулул инсанталну бикIан?! Ва диндалул ххуйшиву ккаккан дуллай бакъарив МухIаммад Идавсил ﷺ цалва оьрму гьан бувсса?! Жула аьмал-хасиятрал цIаний диндалий лухIисса ттангъа дишин жунма цукунчIав лайкь бакъассар.

Ттула оьрмулуву хьусса ца иширая бусанна. Дин-чак къадувайсса нитти-буттал ия ххуйсса, гайннал увкумур бувайсса, хIурмат бусса арс, амма мугу ия диндалия архсса. Цаппара хIаллава му оьрчI чак буллай айивхьуна. УчIайва мизитравун, имамтурал вяъза-насихIатрах вичIи дишайва.

Ца кьини мизитрава шавай увкIун га оьрчI айивхьуну ур аьнцI бишлай, буттащал бяст буллай, ина къатIайласса оьрму бутлай ура, къалиян маучара, хIан махIачIав, чак буллалу, бусурманну яхъанахъу тIий. Му куццуйсса, адав дакъасса цимивагу ихтилат хьуну бур арснал буттащал. Цаппара хIаллава га адимина тIун ивкIунни: «Ттул арс чак буллан, мизитравун занан ивкIун махъ аххана хьунни, зия хьунни. Ттух вичIи къадишай, ттуй аьйрду дуллай ур. Чак къабайсса чIумал уссия ххуйсса, увкумур байсса оьрчI».

Утти пикри бувара, уссурвал ва ссурвал, га оьрчIал дин ххуй чулий ккаккан дурну дурив ягу Исламран зарал бувну бурив?

Чак буллай айивхьукун хъиннува ххуй хьуну, нитти-буттал, чIахху-чIарахнал хIурмат лавай бувну, дин хъинмур чулуха ккаккан дуван аьркинссар. Му чIумал бутталгу учинтIиссар: «МашааЛлагь, ва ттул арс чак буллай айивхьуну, хасият ххуй чулиннай даххана хьуну, хъиннува ттуха хIурмат-адав дуллай ур», - куну. Му куццуй ккаккан буван аьркинссар Исламрая асар бивсса инсаннная хъинбала бакъа цукунчIавсса зарал щинчIав къабиянтIишиву.

Ислам – му жува тIутIимур бакъарча, жува дуллалимурди, жулва багьу-бизур. Мунияту, ттул уссурвал ва ссурвал, жула тIул-тIабиаьтрайнур ккаккан дуван аьркинсса Исламрал ххуйшиву, жула гъан-маччаминная, дустурая тIайла хьуну цинявннан дин ххуй дирзун, навагу чак булланна, дин дугьанна тIисса тагьарданийн бучIаншиврул.

Мува куццуй, жула республикалул кьатIув лавгсса чIумалгу духIин дакъасса тIуллу дуллан цукунчIавсса ихтияр дакъассар, цанчирча, миннал жула дингу ватангу цамур диндалул халкьуннал хьхьичI оькки дуллалиссар.

 

МухIамммад-Маннар Бариев, Ккуллал райондалул имам

2026-03-01 (Рамазан 1447 ш.) №3.


Ряхра зума

Шавваль – Рамазан зурул хъиривмур барзри. Му зурул цалчинмур кьини – Зума ритавал байрамрал кьини хъанахъиссар. Байрандалул кьини зума дугьангу къабучIиссар, хIарамссар. Мунил хъиривсса ряхва гьантлий дугьаву хъинссар, суннатссар.   Фаризасса зума дугьайсса Рамазан зурул хъирив...


СсахI бичаву

Хъус марцI дуван хъуслий закат ялув бувсса кунма, чурх марцI буван, зумалувусса диялдакъашивуртту кIучI дуван, зума АллагьначIа ﷻ кьамулну лякъин, зумаритавал ссахIгу ялув бувссар. Инсаннал дургьусса зума лухччи-ссавнил дянив дарцIуну дикIайссар, ссахI букканнин ссавруннайн...


Мюнпатсса дуаьрду

Мудан заралунния бурувччуну бикIаншиврул   КIюрххил ва гьанттайннай шамилла дуккайссар ва дуаь: باسْمِ اللَّهِ الَّذي لاَ يَضُرُّ مَعَ اسْمِهِ شَيْءٌ فِي الأرْضِ وَلا في السَّماءِ، وَهُوَ السَّمِيعُ العَلِيمٌ «БисмиЛля́гьи ллязи́ ля́ язурру мааьсмигьи́ шай’ун филь-арзи ва ля́...


Пикрирдал бакIщаращи

ДакI ва пикрирду аьркин бакъамуния дуруччиншиврул, буруччин аьркинссар чурххал базурду: яру, вичIив, маз, кару, ччанну.   ДакIнивун щугълурду буххайссар мукьва ххуллувух. Цалчинмур – нафсирал гьавасру. Масала, кIирисса кьини зума дургьусса инсаннан дяркъусса щин ккаккарча, му чIумал...


ХIалал-хIараммунил баян

Аллагь Тааьланал дунияллий халкьуннан, дуллусса хъусру ризкьи-маэшат хIалалссагу дуссар, хIарамссагу дуссар. КIинниллагу дянивсса щак буссагу дуссар, мунийн «шубгьа» учайссар.   Шубгьа хъанахъиссар я хIалалшиву, я хIарамшиву чIявуминнаща личIий дуван къашайсса, цукунссарив кIул...