НАСИХIАТ

НАСИХIАТ

Азандалул ххирашиву

Фаризасса чак булланнин хьхьичI, чаклил чIун хьувкун, «акбар» учаву хъинссар, суннатссар. ХIатта, фарзу-кифаяр тIийгу бур, цанналвагу къачирча циняв шяраву буцири бунагьралун багьайссар тIий.

Му цуппагу Идавс ﷺ Маккалив уна дин-ислам цIакь хьуннинма тIий бивкIссар. «Акбар» учаву – бусурманшиврул лишанни. Му учайманан даражагу, чиригу хъунмассар. Дунияллий «акбар» тIий бивкIмий Кьиямасса кьини гьаттаватугу «акбар» тIий бизантIиссар. Кьиямасса кьини Алжаннул лаххия идавстурал хъирив миннал лаххантIиссар. СиратIрайх лахъайний ттиркьюкьиякьутирттал чIюлу бувсса дучри бикIантIиссар мий буртти бикIан. Гьарцаннал шафааьт мукьцIалазаруннайн биянтIиссар. Кьиямасса кьини Билал-асхIабнал ﷺ ца варанттуйн лавхъун «акбар» учинтIиссар. Яла, мугу, цайми салихIсса будунталгу идавстурал хъирив гъазитуращал Алжаннавун буххантIиссар. «Акбар» тIун бивкIукун ссавнил хьулурду Аьрширайн бияннин тIитIайссар. Мунил чIу бавну чакру бувцириннал чирирду му увкунангу бикIайссар. Мунил чIу бавсса гьарца задрал: инсан икIу, жин бикIу, жанавар бикIу, аьрщи-чару дикIу, хIатта, чапуртуралгума барашинна дувантIиссар Кьиямасса кьини.

«Акбар» тIун бивкIукун, мунил чIу къабаяншиврул щяйтIан лихъайссар зувира майлданул (мильданул) манзилданий. ХIатта, ххюва «акбар» Аллагьнахлуну ﷻ учирча, му увкуманал цаняв бунагьру багъишла битайссар. Акбар учаврил даражагу, чиригу халкьуннан кIулссания, турдащал билланссия «на учинна» тIий ца, «на учинна тIий» цама. Сайки чакливу имамшиву дурмананнияр мунан даража хьунмассар тIийгума бур, чIявуссаннан чIу бавну мюнпат хъунмасса бунутIий. «Акбарданул» чIу бавманалгу му хъун бувну, хIурмат бувну, муних вичIи диширча хъинссар. ХIатта, муних пикри бакъашиву дурну, вичIи кьадирхьуну, азандалул чIу баллай буна ихтилат булларча, мунава иман дуккаврия нигь дуссар. «Акбар» тIиманах вичIи дирхьуну, мунал увкумур тикрал бувангу суннатссар.

Амма «хIайя аьла ссалагь» увкукун «ла хIавла ва ла кьуввата илла биллагь» учинссар. «ХIайя аьлал фалахI» увкукун «Маша Аллагьу кана, ла хIавла ва ла кьуввата илла биллагь» учинссар. КIюрххил «акбарданийгу» «ассалату хайрун мина-н-навм» увкукун «садакьта ва барирта» учайссар. Идавсил ﷺ увкуну бур: «Азан тIиманал кумур мунал хъирив тикрал бувманал танануксса чири бикIантIиссар» – куну. Шяраву, шагьрулий кIивашанма мизит бухьурча, гьарца мизитирттаву учавугу суннатссар. Будунтал, азанну чIявуссаксса балалду чан шайссар. Идавсил ﷺ увкуну бур: «Азан ккалайсса будунтал гьарзану бусса шагьрулий, сайки дяркъу чанну хъанан дикIайссар» – куну».

«ГЬУНЧIУКЬАТIАН»

Аллагьная ﷻ рязиманая Аллагь ﷻ рязи хьунтIиссар

Аллагь Тааьла Цала лагъная рязишиврул лишан – му лагъ Занная рязину икIавури. Кьуръандалуву увкуну бур: «Аллагь минная рязину уссар, мигу Аллагьная рязину буссар». («Ал-Байина» суралул 8-мур аят).

Ца муриднал цала усттазнахь увкуну бур: «Ттулла дакI Аллагьная ﷻ рязину ляркъусса чIумал ттун кIул шай Аллагь ﷻ ттуятува рязину ушиву». Усттазнал куну бур: «Ттул арс, му хъинну ххуйсса аьмал бур». Аллагь Тааьланал Муса u идавсичIан илгьам гьан бувну увкуссар: «Да Имраннул арс, мяйжаннугу Ттул рязишиву дуссар винма нясив бувмуния ина рязи шавриву.

(“САЛИХIМИННАЛ ТIАБИАЬТ”)

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Мяърипат ва тарбия

Ххуйсса хасият, тIул-тIабиаьт, адав дуну оьрчI, душ тарбия баву – му хъанахъиссар буттал цалва авладран дуллалисса хъинну кьимат лавайсса зат. Мукунсса тарбия дулаврил гьануну хьун аьркинссар жулва оьрчIру чIивину бунава мий хъуни хъанахъиссаксса минная инсаншиву дусса, хасият ххуйсса халкь...


Иман ссайн учайссар?

Иман – му Аллагьу Тааьланал Цалва хъиншиврийну, рахIму-цIимилийну Цалва лагъартуннаятусса Цана ччисса инсаннал дакIниву бувчIин бавур, асар хьун бавур, мунивун дуртIсса нурди, му инсаннан цува ляхъан увсса Зал кIул уван. Му нургу, асаргу дакIниву бусса инсаннал Аллагьу Тааьланал...


Дагъусттаннайн дурксса кьини

Апрель зурул байбихьулий Дагъусттаннай гужсса гъараллу лачIлай, марххалтту буллай, хъунисса зараллу хьунни инсантурал къатта-къушлин, хъу-лухччилун, ризкьилун, ххуллурдан. Инттухунмай бувсса кIусса марххалттанул Хъусращиял ва Ккуллал шяраваллан хъунисса зараллу биян бунни, гъараллая хъунмасса зарал...


Суал-жаваб

БучIиссарив мизитраву чIирайн ттиликI рирщуну шанан? Мизитраву шанан бучIиссар инсан «джунуб» хьуну (чурх шюшин, гъуслу буван аьркинну) акъахьурча ва гиву чак буллалиминнахун ахчилай, гай къума буллай акъахьурча. Вай шартIру биттур къадуварча, мизитраву шанан къабучIиссар,...


Къумасса мусиват

Аллагьу Тааьланал дуниялгу ляхъан дурну, дунияллий инсанталгу ляхъан бувну, миннаву ляхъан бавугу, литIун бавуну нани дурсса миннал хIал ккакканни. Уттарашиву ляхъан дурссар миннаву мютIийма цумарив, аьсивма цумарив кIул хьун. БивкIугу ляхъан бувссар Кьиямасса кьини бизан бувну, хъинманан хъинсса...