Нуххувусса шама

Нуххувусса шама

Нуххувусса шама

Ибну Оьмардул бувсун бур цанма МухIаммад Идавсия ﷺ бавсса хIадис (бусала):

– Ца чIумал зуяр ччяни ялапар хъанай бивкIсса шама инсан аьрххилийн бувккун бур. Най бивну бур ца нуххучIан. Хьхьу дутан пикри хьуну, гивун бувххун бур. Му чIумал гужсса гъарал ларчIун, ххяллуя хъунмасса кьун багьну, нуххул къапу лавкьуну, шамагу гиву ливчIун бур. Куннащал ку гъалгъа тIий, гива буккан так Аллагьнал ﷺ караматрайну бакъа къахьунссар тIисса пикрилийн бувкIун, цала дурсса хъинсса тIуллал хIурматрахлуну хассал бува тIий дуаьртту дуллан бивкIун бур.

Цаннал увкуну бур: «Я Аллагь, ттул буссия хъунив хьусса нину-ппу. Гьарца кьини гьанттайнай шавай учIайхту, на гайннан буччиннин накI дулайссия, гай буччин къабувссаксса ттула кулпат-оьрчIру ва къазахътал хIачIан къабитайссия. Ца кьини ттула ризкьи канаки бансса уртту дусса кIану ххал буллай архну гьан багьуна. Шавай зана хьувкун, нину ва бутта шанай лявкъуна. На гай чантI учингу къабувссия, амма гайннаяр хьхьичI ттула кулпатран, оьрчIан ва зузалтрангу накI къадуллуссия. Му куццуй, кIюрх дучIаннин ялугьлай авцIуссияв. Нину-ппу чантI учайхту гайннал хIарчIуна накI. Я Аллагь, на га даву дакIнихтуну, так Вил рязишиву тIалав дуллай дурну диркIхьурча, жу ва иширава ххассал бува, жун ххуллу тIитIин ба».

Микку кьун чансса сукку хьуну бур, амма инсан укканссаксса ххуллу къабивкIун бур.

КIилчинма дуаь дуллан ивкIун ур: «Я Аллагь, буссия ссурахъу. На уссияв ганих хъинну эшкьи-ччаву хьуну. Ттун ччай бия ганичIан гъан хьун, амма ганил ихтияр къадулайва. Ца шинал хъинну къурагъшиву хьуну, халкь кьянатну бия. Мукунсса тагьарданувун багьсса ссурахъу ттучIан бувкIуна, на ганин ттуршлий кьура динар дуллуссия, ттунма ччимур буван ихтияр дулуншиврул. Га тIул дуван на ганичIан гъан шайхту, ганил увкуна: «Вин къабучIиссар му къел дуван, так багьайкунсса ихтияр ларсун бакъа!» Ттун пикри хьуна нава зуна барча, хъунмасса бунагьравун агьанссара тIисса. Ганин дуллусса мусигу цинна кьадиртун, на гичча ливхъра, га ттунма ва дунияллий цинявннаяр ххирану бунува. Я Аллагь, на га тIул дакIнихтуну, так Вил рязишиву тIалав дуллай дурну диркIхьурча, жу ва иширава личин бува».

Вай махъру учайхту кьун яла чансса сукку хьуну бур, аммарив ххярацлу уттигу инсан укканссаксса къадиркIун дур.

Шамулчинма айивхьуну ур дуаь дуллай: «Я Аллагь, на ца чIумал увгьуссия даву дувансса зузала. Га ттучIату лавгуна, дурсса даврих цанна дагьайсса арцу къаларсун. На гай арцу дахху-ласулуву ишла дурну чIяру дурссия. Яла гай арцух варантту, оьллу, ятту лавсъссия. Цаппара хIаллава га зузала увкIуна цала дагьия тIалав дуллай. На ганан гай ризкь ккаккан бувссия: «Вай ризкьи вилли», – куну. «Ина ттуй хъяй урав?!» – увкуна ганал. «Хъяй акъарача, буца вила ризкьи», – увкуссия на. Га лавгуна циняв ятту-гъаттара ва варантту бувцуну. Я Аллагь, на га даву дакI марцIну, так Вихлуну дурну диркIхьурча, жу ва нуххува буккан бува!»

Мукун учайхту кьун ялагу сукку хьуну, шамагу гьалмахчу нуххува буккансса ххуллу тIивтIуну бур.

 

Ва бусала бур Имам Бухарил ва Имам Муслимлул хIадисирттал луттирдаву. Ванива жунма бувчIлай бур жува бувсса хъинсса аьмалданул цIаний Аллагьнайн ﷺ лабизлан, дуаь кьамул дува учаву ххуйсса иш бушиву.

 

МухIаммад Идрисов

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


Къатлуву барачат

Бур ца-цавай къатри, личIину авадансса ва хъуслил бувцIусса бакъахьурчагу, гиву бигьану ссихI ласун шайсса, дакI дигьа лагайсса. Гивун буххайхту кIул шай: шиву рахIатшиву, барачат, гъелишиву дур. Мукунма, хьунабакьай цаймигу – ххирасса хъус-кьайлул бувцIусса, марцIшиврул пар-пар тIисса, амма...


25-ва тикрал бува

Маэшат гьарта хьуншиврул ишла бувайсса багьантту цIухлалими чан къашай. Миннувату яла агьаммур, гьанумур цила чIумал ххювагу чак бавури, циняр шартIру, рукнурду, адабругу щаллу дурну, хъирив дуккайсса азкардугу дурккуну.   Мукунма, маэшат гьарза хьуншиврул хъинссар зухIа-чак баву, шанан утту...


Ссятрал мутталий дурсса эбадатраяр ххирасса махъру

Дунияллийсса оьрму Аллагьу Тааьланал жунма буллуну бур Цала рязишиву тIалав дуллай, цIимилийн умуд бивхьуну яхъананшиврул. Аллагьнал, жува ххирану, мурадру щаллу бавугу бигьа бувну бур. Цала ИдавсийхчIин ﷺ Заннал жунма баян бувну бур цумирив хъунмасса чири хьуншиврул дувайсса бигьасса эбадатру....


Аькьлукар ва халиф

Халиф Гьарун Рашидлул заманнай ивкIун ур Багьлюль тIисса салихIсса аькьлукар. Халиф чIун-чIумуй ганащал хьунаавкьуну ихтилат бувайсса бивкIун бур. Гьаруннул хъярч бувсса чIумалгу Багьлюллул хъинну аькьилсса жавабру дулайсса диркIун дур.   Ца кьини халифнал Багьлюль цачIана учIан увну,...


Вихьлив оьрчIру ттуплий бувккунни

Вихьлив хьунни Ккуллал райондалий дарсирдайн мизитирттавун бучIайсса оьрчIал дянивсса футболданул турнир.   Ванил агьаммур мурад бия оьрчIал дянивсса дусшиву цIакь даву ва спортрах гъира бутаву. Турнирданул сиптачиталну бувккунни «Ккуллал райондалул жагьилтал» тIисса ккурандалул каялувчи...