Нуххувусса шама

Нуххувусса шама

Нуххувусса шама

Ибну Оьмардул бувсун бур цанма МухIаммад Идавсия ﷺ бавсса хIадис (бусала):

– Ца чIумал зуяр ччяни ялапар хъанай бивкIсса шама инсан аьрххилийн бувккун бур. Най бивну бур ца нуххучIан. Хьхьу дутан пикри хьуну, гивун бувххун бур. Му чIумал гужсса гъарал ларчIун, ххяллуя хъунмасса кьун багьну, нуххул къапу лавкьуну, шамагу гиву ливчIун бур. Куннащал ку гъалгъа тIий, гива буккан так Аллагьнал ﷺ караматрайну бакъа къахьунссар тIисса пикрилийн бувкIун, цала дурсса хъинсса тIуллал хIурматрахлуну хассал бува тIий дуаьртту дуллан бивкIун бур.

Цаннал увкуну бур: «Я Аллагь, ттул буссия хъунив хьусса нину-ппу. Гьарца кьини гьанттайнай шавай учIайхту, на гайннан буччиннин накI дулайссия, гай буччин къабувссаксса ттула кулпат-оьрчIру ва къазахътал хIачIан къабитайссия. Ца кьини ттула ризкьи канаки бансса уртту дусса кIану ххал буллай архну гьан багьуна. Шавай зана хьувкун, нину ва бутта шанай лявкъуна. На гай чантI учингу къабувссия, амма гайннаяр хьхьичI ттула кулпатран, оьрчIан ва зузалтрангу накI къадуллуссия. Му куццуй, кIюрх дучIаннин ялугьлай авцIуссияв. Нину-ппу чантI учайхту гайннал хIарчIуна накI. Я Аллагь, на га даву дакIнихтуну, так Вил рязишиву тIалав дуллай дурну диркIхьурча, жу ва иширава ххассал бува, жун ххуллу тIитIин ба».

Микку кьун чансса сукку хьуну бур, амма инсан укканссаксса ххуллу къабивкIун бур.

КIилчинма дуаь дуллан ивкIун ур: «Я Аллагь, буссия ссурахъу. На уссияв ганих хъинну эшкьи-ччаву хьуну. Ттун ччай бия ганичIан гъан хьун, амма ганил ихтияр къадулайва. Ца шинал хъинну къурагъшиву хьуну, халкь кьянатну бия. Мукунсса тагьарданувун багьсса ссурахъу ттучIан бувкIуна, на ганин ттуршлий кьура динар дуллуссия, ттунма ччимур буван ихтияр дулуншиврул. Га тIул дуван на ганичIан гъан шайхту, ганил увкуна: «Вин къабучIиссар му къел дуван, так багьайкунсса ихтияр ларсун бакъа!» Ттун пикри хьуна нава зуна барча, хъунмасса бунагьравун агьанссара тIисса. Ганин дуллусса мусигу цинна кьадиртун, на гичча ливхъра, га ттунма ва дунияллий цинявннаяр ххирану бунува. Я Аллагь, на га тIул дакIнихтуну, так Вил рязишиву тIалав дуллай дурну диркIхьурча, жу ва иширава личин бува».

Вай махъру учайхту кьун яла чансса сукку хьуну бур, аммарив ххярацлу уттигу инсан укканссаксса къадиркIун дур.

Шамулчинма айивхьуну ур дуаь дуллай: «Я Аллагь, на ца чIумал увгьуссия даву дувансса зузала. Га ттучIату лавгуна, дурсса даврих цанна дагьайсса арцу къаларсун. На гай арцу дахху-ласулуву ишла дурну чIяру дурссия. Яла гай арцух варантту, оьллу, ятту лавсъссия. Цаппара хIаллава га зузала увкIуна цала дагьия тIалав дуллай. На ганан гай ризкь ккаккан бувссия: «Вай ризкьи вилли», – куну. «Ина ттуй хъяй урав?!» – увкуна ганал. «Хъяй акъарача, буца вила ризкьи», – увкуссия на. Га лавгуна циняв ятту-гъаттара ва варантту бувцуну. Я Аллагь, на га даву дакI марцIну, так Вихлуну дурну диркIхьурча, жу ва нуххува буккан бува!»

Мукун учайхту кьун ялагу сукку хьуну, шамагу гьалмахчу нуххува буккансса ххуллу тIивтIуну бур.

 

Ва бусала бур Имам Бухарил ва Имам Муслимлул хIадисирттал луттирдаву. Ванива жунма бувчIлай бур жува бувсса хъинсса аьмалданул цIаний Аллагьнайн ﷺ лабизлан, дуаь кьамул дува учаву ххуйсса иш бушиву.

 

МухIаммад Идрисов

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Къумасса мусиват

Аллагьу Тааьланал дуниялгу ляхъан дурну, дунияллий инсанталгу ляхъан бувну, миннаву ляхъан бавугу, литIун бавуну нани дурсса миннал хIал ккакканни. Уттарашиву ляхъан дурссар миннаву мютIийма цумарив, аьсивма цумарив кIул хьун. БивкIугу ляхъан бувссар Кьиямасса кьини бизан бувну, хъинманан хъинсса...


Суал-жаваб

БучIиссарив мизитраву чIирайн ттиликI рирщуну шанан? Мизитраву шанан бучIиссар инсан «джунуб» хьуну (чурх шюшин, гъуслу буван аьркинну) акъахьурча ва гиву чак буллалиминнахун ахчилай, гай къума буллай акъахьурча. Вай шартIру биттур къадуварча, мизитраву шанан къабучIиссар,...


Алфу ссалам хьуннав...

ТIабибнаха - назму, Заннаха - хIамди, Бунагьрал аьпвуну тIайла дацIаннав. Гъарибсса дакIнива бувккун лавгцири МустIафа Идавсил салават хьуннав.   ХIамдирал Залуннах ХIабибнал иман, ХIимаятраяту цIимилул бутIа – На бигьай ccиxIpyгy циняв санаъри, Аьрщарал Залуннайн ссаламну...


Иман ссайн учайссар?

Иман – му Аллагьу Тааьланал Цалва хъиншиврийну, рахIму-цIимилийну Цалва лагъартуннаятусса Цана ччисса инсаннал дакIниву бувчIин бавур, асар хьун бавур, мунивун дуртIсса нурди, му инсаннан цува ляхъан увсса Зал кIул уван. Му нургу, асаргу дакIниву бусса инсаннал Аллагьу Тааьланал...


ХIаж байсса барз

Бусурманнал календарьданул махъва-махъмур Зуль-ХIижжа барзри. Ва зурул цIанил мяънагу – ХIаж байсса барз тIиссар. Гьарца шинал Зуль-ХIижжа зуруйри хъунмамур ХIаж бувайсса, цамур чIумал буван къашайссар. ЧIивимур ХIаж – Оьмра – ччимур чIумал буван ихтияр дуссар.   Ва зурул...