Нуххувусса шама

Нуххувусса шама

Нуххувусса шама

Ибну Оьмардул бувсун бур цанма МухIаммад Идавсия ﷺ бавсса хIадис (бусала):

– Ца чIумал зуяр ччяни ялапар хъанай бивкIсса шама инсан аьрххилийн бувккун бур. Най бивну бур ца нуххучIан. Хьхьу дутан пикри хьуну, гивун бувххун бур. Му чIумал гужсса гъарал ларчIун, ххяллуя хъунмасса кьун багьну, нуххул къапу лавкьуну, шамагу гиву ливчIун бур. Куннащал ку гъалгъа тIий, гива буккан так Аллагьнал ﷺ караматрайну бакъа къахьунссар тIисса пикрилийн бувкIун, цала дурсса хъинсса тIуллал хIурматрахлуну хассал бува тIий дуаьртту дуллан бивкIун бур.

Цаннал увкуну бур: «Я Аллагь, ттул буссия хъунив хьусса нину-ппу. Гьарца кьини гьанттайнай шавай учIайхту, на гайннан буччиннин накI дулайссия, гай буччин къабувссаксса ттула кулпат-оьрчIру ва къазахътал хIачIан къабитайссия. Ца кьини ттула ризкьи канаки бансса уртту дусса кIану ххал буллай архну гьан багьуна. Шавай зана хьувкун, нину ва бутта шанай лявкъуна. На гай чантI учингу къабувссия, амма гайннаяр хьхьичI ттула кулпатран, оьрчIан ва зузалтрангу накI къадуллуссия. Му куццуй, кIюрх дучIаннин ялугьлай авцIуссияв. Нину-ппу чантI учайхту гайннал хIарчIуна накI. Я Аллагь, на га даву дакIнихтуну, так Вил рязишиву тIалав дуллай дурну диркIхьурча, жу ва иширава ххассал бува, жун ххуллу тIитIин ба».

Микку кьун чансса сукку хьуну бур, амма инсан укканссаксса ххуллу къабивкIун бур.

КIилчинма дуаь дуллан ивкIун ур: «Я Аллагь, буссия ссурахъу. На уссияв ганих хъинну эшкьи-ччаву хьуну. Ттун ччай бия ганичIан гъан хьун, амма ганил ихтияр къадулайва. Ца шинал хъинну къурагъшиву хьуну, халкь кьянатну бия. Мукунсса тагьарданувун багьсса ссурахъу ттучIан бувкIуна, на ганин ттуршлий кьура динар дуллуссия, ттунма ччимур буван ихтияр дулуншиврул. Га тIул дуван на ганичIан гъан шайхту, ганил увкуна: «Вин къабучIиссар му къел дуван, так багьайкунсса ихтияр ларсун бакъа!» Ттун пикри хьуна нава зуна барча, хъунмасса бунагьравун агьанссара тIисса. Ганин дуллусса мусигу цинна кьадиртун, на гичча ливхъра, га ттунма ва дунияллий цинявннаяр ххирану бунува. Я Аллагь, на га тIул дакIнихтуну, так Вил рязишиву тIалав дуллай дурну диркIхьурча, жу ва иширава личин бува».

Вай махъру учайхту кьун яла чансса сукку хьуну бур, аммарив ххярацлу уттигу инсан укканссаксса къадиркIун дур.

Шамулчинма айивхьуну ур дуаь дуллай: «Я Аллагь, на ца чIумал увгьуссия даву дувансса зузала. Га ттучIату лавгуна, дурсса даврих цанна дагьайсса арцу къаларсун. На гай арцу дахху-ласулуву ишла дурну чIяру дурссия. Яла гай арцух варантту, оьллу, ятту лавсъссия. Цаппара хIаллава га зузала увкIуна цала дагьия тIалав дуллай. На ганан гай ризкь ккаккан бувссия: «Вай ризкьи вилли», – куну. «Ина ттуй хъяй урав?!» – увкуна ганал. «Хъяй акъарача, буца вила ризкьи», – увкуссия на. Га лавгуна циняв ятту-гъаттара ва варантту бувцуну. Я Аллагь, на га даву дакI марцIну, так Вихлуну дурну диркIхьурча, жу ва нуххува буккан бува!»

Мукун учайхту кьун ялагу сукку хьуну, шамагу гьалмахчу нуххува буккансса ххуллу тIивтIуну бур.

 

Ва бусала бур Имам Бухарил ва Имам Муслимлул хIадисирттал луттирдаву. Ванива жунма бувчIлай бур жува бувсса хъинсса аьмалданул цIаний Аллагьнайн ﷺ лабизлан, дуаь кьамул дува учаву ххуйсса иш бушиву.

 

МухIаммад Идрисов

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


Бархъаллал Маллайл шеъри

"Мажму́аьтул-аьша́р" тIисса луттирава. Бишлашиссар луттираву бусса куццуй.     Бисмиллягьи-ррахIмани-ррахIим.   МарцIну вичIи дишара, я диндалул уссурвал, Жула Сайид Идавсил сиярдалул бусаннин. Арулдагу лухччигу, арулдагу ссавругу Цахлуну ляхъан дурсса ХIабибуллагь...


ХIакьсса мяърипат

ЦIанасса социал сетирдал заманнай сакин хьуну бур аьжаивсса масала: жула дакIнил энергия кьатIурдай дурган дурну, цайминнайх дарчIуну, кулпатран так увхсса, ссахчIав гъира бакъасса инсан личIлай ур. Мукунсса тагьарданул кулпатраву тIааьндакъашивуртту чIяру дуллай дур, лас ва щар кунная ку арх...


Мурахас хьусса цучIав акъассар

Инсан цуксса дин дусса, иман цIакьсса ухьурчагу, оьрму щаллу буваншиврул ганан чара бакъа аьркинссар лякъин хъус, дукия, цува дузал увансса маэшат буллан. Цува ва цала кулпат щаллу баву – цумацагу бусурманчунал буржри, чак, зума ва цаймигу диндалул тIалавшиннарду куннасса.   Дунияллул...


МухIаммад Идавсил ﷺ оьрмулия

Идавс ﷺ дунияллийн увкун, мунал ниттин Аминатлун ккарккун дур муная нанисса нур, лагмамур чаннагу дурну марцI дуккан дуллалисса.   Ца ппурттуву чIавасса МухIаммад ﷺ оьрчIащал тIуркIу тIий уна, муначIан увкIун малаик Жабраил, тIитIин бувну Идавсил ﷺ хъазам, мунал къюкI мусил тIясраву зам-зам...


Гъази-Гъумучиял щейх Абу Оьбайда

НицIавкIратусса щейх Сайфуллагь-Кьади Башларовлул «Сабат» ва «Мактубат» тIисса луттирдаву кIицI ларгун дур Сайид Абу Оьбайда бин Сайид Нуруддин аль-ХIусайни аль-Гъумуки ад-Дагъистани тIисса цIа. Шичча мяйжан хъанай бур Абу Оьбайда Гъумучатусса, МухIаммад Идавсил ﷺ душнил...