Тарбиялул школа

Тарбиялул школа

Жагьилсса ник – бучIантIимунил гьанури. Жува гайннал дакIурдиву бивхьусса пикрирдалли хасият сакин дувантIисса, жяматрал оьрмулул низам щаллу дувантIисса. Аькьлукартурал учай: «Дунияллий каялувшиву дувайссар жагьилминнал – хъунив шайхту». ХIакьинусса дуниял – оьрчIисса къатIа бур: соцсетьру, тIуркIурду, духIин дакъашиву – вайннул жагьилтал арх буллай бур агьаммуния: дуккаврия, тарбиялуя, хъуниминнах хIурмат баврия, вичIи дишаврия. Мунияту, жунма чара бакъа аьркинссар хъирив бацIан жула оьрчIал бакIравун нанисса информациялул – интернетрава, телевизорданува, школалий архIал дуклакиминная.

 

Кулпат – цалчинмур школа

Тарбиялул, имандалул, инсаншиврул гьанурду бишайссар кулпатраву. Нитти-буттайсса буржри цала оьрчIан лахьхьин дуван диндалул аслу-гьанурду, хъуниминнаха хIурмат баву, мюрщиминнай цIими баву. ХIадисраву Идавсил ﷺ жуйнма амру бувну бур оьрчIан арулла шин хьуния шинмай гайннан дин-ислам лахьхьин дуллан, гай балугъравун бивукун вардишну бикIаншиврул.

Тарбия дулаврил ишираву яла гьанумургу – эбрат ккаккан давури. Инсан цува диндалийну, духIиндарай къуццу тIий ухьурча, оьрчIангу лахьхьинтIиссар бусурманну яхъанан.

Хъуни хъанахъиссаксса оьрчIру нитти-буттая арх буцлай, дустуращал, чIун-архIалминнащал чIярусса чIун гьан дуллан бикIай. Мунияту жулва ишри гай бяйкьусса ххуллийн кIура баен къабитаву, умматрал гьану цIакь бувансса инсанталну хъуни буван хIарачат баву.

ЦIанасса заманнай «оьрчI-шиврул» шинну чIяру хьуну дур. 25-30 шинавусса арамталгу нитти-буттал ттигу мюрщисса кунма тарбия буллай, гьарзадрал цала щаллу буллай бур. 30 шинал хьхьичI укунсса тагьар дакъассия. Мунил ца багьанагу – цIана дялахърулул замана бур, оьрчIшиврува буккан къаччай, цайнна жаваблувшиву къаласурчагу баччи бакъа аьдат хъанай бур.

Мунияту, жунмасса чаран – мюрщинияцIа саргъунсса тарбия дулавур. Мюрщисса оьрчIал дакIнил цIупI дувайсса гиву дирхьумур. Дайдихьулийра тIайламур къадутIирча, ххуллу бяйкьумур язи бугьан битарча, махъунмай зана битан захIматссар. Жува хIакьину бувгьусса гьанналулли гьунтти бакIлахъия дулунтIисса.

 

И. Оьмаров

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Аькьлукартурал махъру

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIаб Аьбдуллагь ибн Масъоьдлул увкуну бур: «Халкьуннал учай ххаллилсса махъру. Махъру ва тIуллу цасса инсанни талихIрайн уккантIисса. Махъру тIуллаха къалавхьхьума – аьй дуван лайкь хьумари».   Аьбдуллагь ибн Аьмрдухьхьун ца инсаннал буллуссар джигьадрал хIакъиравусса суал....


Дуккаву бигьа хьуншиврул

Дайдирхьунни цIусса дуккаврил шин. Жунма кIулсса куццуй, Аллагьнал ﷻ цIа кIицI ларгун, Занная кумаг чIа увкуну дуллалисса давриву лябуккугу, барачатшивугу дикIайшиву. Дуккаву ккалли дуван бучIир ца яла захIматмур даврин. Мунин бувну, ва макьалалуву цачIун дурну дуссар дук-лакисса чIумал дурккуну...


Суал-жаваб

ХIан даххайсса тучандалуву бухгалтерну зун бучIиссарив? Мукунсса тучаннаву ва цаймигу хIанттия хайр ласласисса идарарттаву бухгалтерну ягу цайми къуллугъирттай зун ихтияр дакъассар, хIарамссар. Мунинсса далилнугу хъанахъиссар хIанттиха зузисса инсантурал ацIва журалий Идавсил ﷺ нааьна дурсса, имам...


ТIайла буккан ва хьуна бакьин

Аллагьнал ﷻ халкь ляхъан бувну бур, цайва бивхьусса амрурду биттур буллай, дакIурдивусса мурадирттайн билланшиврул. Аллагьнал ﷻ амрурдугу так дин-чаклийну къуртал къашайссар, ми амрурдал вивлавсун буссар инсаннал щалва оьрму. Оьрмулул мутталий инсаннан чIявуну аьрххи-ссапарданийн уккан багьай....


Заннайн мютIисса кулпат

Кулпатрал оьрмулуву хъунмасса кIану бугьлагьиссар ласнал ва щарссанил дянивсса дакьаврил (гармониялул). Мунил хъунмур биялагу хъаннихьри. Ва макьалалуву бусанну цаппара маслихIатру, кулпат дакьаврил хIалданийн бучIан баву бигьа дуллалисса, цанчирча, мукунсса кулпатраву паракьатшиву, рахIатшиву ва...