Ца тIулданух – Алжан

Ца тIулданух – Алжан

Дуссар ца хасият, мунийну инсан Аллагьнан ﷻ ххира шайсса. Му хасиятгу – цайминнал бунагьру кьюлтI баву, ялун личин къабавури. МухIаммад Идавсил ﷺ увкуссар: «Ва дунияллий халкьуннал бунагьру лабитларча, Кьиямасса кьини мунал бунагьругу ялун личин къабувантIиссар».

Ца чIумал Мадиналив ялапар хъанахъисса адиминачIан макIра Идавс ﷺ увкIун увкуссар, Маккалив пулансса инсан уссарча, гиккун лавгун га ххари ува ттущал архIал Алжаннаву икIантIишиву бувсун, куну. Га адимина Маккалив лавгун цIухху-бусу буллан ивкIун ур та инсан лякъиншиврул, амма щилчIав га чув уссарив къабусайсса бивкIун бур, ганал цIа бавукун, кIура бавну лагайсса бивкIун бур. Цукуннугу, хъунмасса захIматгу бувну лявкъуну ур га адимина. КIул хьуну бур га бунагьирттавун ахьлавгсса инсан ушиву. Мадиналия увкIманал цIувххуну бур: «Ина вилва оьрмулуву ци-дунугу ца ххуйсса тIул дурссарив, Аллагьнал ﷻ кьамул бувхьунссар, учин бучIисса аьмал бувссарив?» – куну. «Винма чIалачIисса куццуй, на бунагьирттал хьхьривун оьвкьсса адимина ура, ттул ххуйсса аьмал ча бикIави?» – увкуну бур ганал. «Ххуйну пикри бува, дакIнин бути, ина оьрмулуву цичIаврагу ххуйсса къадурссарив?» – ялагу цIувххуну бур ванал. Яла га буслай айивхьуну ур: «На щар дурцусса чIумал ттун га цаманацIа лякьлуву хьуну ляркъуна».

Ганил ттухь миннат бувуна: «Ттул бунагь ялун личин мабара, Аллагьнал ﷻ вилмигу къабантIиссарча» – куну. Нагу ссавур дурну, ганил лякьлуву хьуну бушиву щинчIав кIул къабувссия. ОьрчI байхту, на кьюлтIну лавгун, га мизитрал нузачIа бивхьуну кьабивтссия. Цаппара хIаллава вев-шев тIисса чIурду баллан бивкIуна: «ОьрчI лявкъунни! Ва щил оьрчIри?!» – тIисса. Миккун агьали бавтIун, авара байбивхьуна. Гай чансса паракьат хьунгу бивтун, на учав: «На ва оьрчIай аякьа дуванна ванал нину-ппу лякъиннин» – куну. Мукун га оьрчI на ттулла щарссанищал архIал хъуна увссия. Ва иширая ца Аллагьнан ﷻ бакъа къакIулссия». Микку Мадиналия увкIма махIаттал хьуну: «СубхIаналлагь, му аьмалданул ина хъун увну ура.

Ххаришиву дува, ттучIан макIра МухIаммад Идавс ﷺ увкIун ина Алжаннаву цащала архIал икIантIишиву бувсунни», – куну бур. Ми махъру бавукун га бунагькарнал тавбагу дурну, бунагьругу кьабивтун тIайласса, марцIсса ххуллу бувгьуну авчуну ур. ХIакьину инсаннал бувсса чIивисса бунагь ягу хатIа жунма ккаккарча, гацIана щихь-бунугу бусан анавар буккару. ЦIанасса чIумал инсантал му чулухунмай хъинну хьара хьуну бур: ца чIивисса иш хьурча, мугьлат бакъа телевидениялувух, интернетравух ва цаймигу СМИлувух ганай аьй рищун, га оьккину чIалачIи увну ашкара уван анавар буккай. Зувура инсан ашкара уван ччисса хасият чIалай духьурча, кIулну бикIи му мурдалсса хасият душиву, мунийну зуйнма Аллагьнал ﷻ сси ласласишиву. Вайминнал бунагьру кьюлтI бувайсса хасиятрив – Заннан ﷻ хъинну ххирассар.

Жунма аьркинссар хIарачат буван цаманал бувсса хатIа, ягу аьй хIисав хьурча, гьарцаннан баянну муния къабуслай, кьюлтI бувну, кIучI бувну кьабитан. Ттун кIулсса ца адиминал хъинну чIявусса бунагьру бувайва, Аллагьнал ﷻ жува миннуя буруччиннав. Аллагь Тааьланал га лавай увунни тавба дансса тавфикь буллуну. Ганал ттухь укунсса хавар бувсуна: «На хIажлив усса чIумал, Аьрафа кьинилул хъирив Миналив ттухь ца аьлимчунал чIарав щяикIу, куна. На ганачIагу щяивкIун буслай айивхьура: «На укунсса инсанна, пуланнал арсра, укунсса бунагьру бав…». Микку шайхнал на ацIан увну увкуна: «СубхIаналлагь! КьаикIу! Аллагьнал ﷻ вил бунагьру кIюлтI бувну бурча ми ттул хьхьичI ашкара мабулларда. Жува хIажлия зана шайхту Аллагьу Тааьланал вилва бунагьру багъишла бивтссар тIий икIу. Оьрму цIунил байбиша!», – куну.

На мунай махIаттал хьура, цанчирча, цайми бикIай халкьуннал бунагь-хатIарду кIул бан ччай, амма ванан ттул бунагьирттая баянвагу ччай бакъая. Га иширая на ттунна хъуннасса дарс ласав» – увкуна ганал. Цайминнал бунагьру кьюлтI баву – хъинну лайкьсса хасиятри. Жунма аьркинссар жувувасса нафсращал талан. Аллагьнахь ﷻ чIа тIий буру жуннагу му хасият дула тIий, Кьиямасса кьини жулва бунагьругу загьир къахьуншиврул.

МУСЛИМ СУЛТАНОВ

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


Лажинлякъул лишан

Инсаннахьхьун ядуван дуллусса задрайн «аманат» учайссар. Ва бур аьрабрава лакку мазравунгу цайми бусурман миллатирттал мазурдивунгу бувкIсса махъ.   Аманат тIисса махъ аьрабрая таржума бувайссар «буллусса махъ бугьаву, дакI тIайлашиву, вихшала» тIисса мяънардай....


Суал-жаваб

БучIиссарив жаназалул чак буван хьхьичI жаназа дакъанура. Жул шяравусса мизитраву мукунсса чак бувай гьарца нюжмар кьини. Мунин шариаьтраву цукунсса хIучча буссар? Имам Аль-Бухарил ва Муслимлул хIадисирттал луттирдавусса хIадисраву бувсун бур Эфиопиянал паччахI Наджаши ивкIусса хавар баяйхту...


ЧIун ва иман

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIабтал бавтIсса кIанттавату ппив къашайва тIар сура «аль-Аьср» къабувккуну. Ва бур Кьуръандалул ца яла кутIамур сура, цинугу шанма аят бусса. Ванил цалчинмур аятраву Заннал увкуну бур (мяъна): «Хъа буллай ура ахттакьун чIумуйн».   Аллагьу...


ЗанначIан гьаз дурсса кару

Цала дянивсса икьралдайн, кIулминнайн, соцсетирдайн чул бишлай аьдат хьусса халкьуннал дянив жунна чIявуну хъама дитай ца агьамсса низам: халкьуннайн букканнин цал Аллагьнайн ﷻ лабизан, дуаь дуван.   Ва укунмасса маслихIат бакъарча, бусурманчунал гьанусса мухIлухIин хъанахъиссар,...


ЛирчIсса зумарду

Гьарца бусурманчунан кIулну бикIан аьркинссар хъирив лахъан дуллалисса эбадатгу, чIумуй дурмургу ца даражалий къадикIайшиву. Мунияту учайссар жагьилну унува дурмур хъинссар, хъунав хьукун дурмунияр, куну.   Мунин бувну, зумарду цила чIу-мал дургьуну щаллу дуван хIарачат бан аьркинссар....