Аллагьнал ﷻ рязишиву

Аллагьнал ﷻ рязишиву

Аллагь цаятува рязи хьуну къаччисса бусурманчу акъахьунссар, цанчирча инсаннал талихI мунивур бусса. Мунияту жува хIарачат бувару хъинсса тIуллу, хъинбаларду буллан. Шикку кIицI лаганну Аллагь Тааьланан ххирасса 10 аьмал.

 

  1. Оьмур лиххан байсса хъинбала.

Идавсил ﷺ увкуну бур: «Инава чув ухьурчагу Аллагьная нигьа увсун икIу, гьарца бунагьсса тIул хьуну махъ му лиххан дувансса хъинбала бува, халкьуннащалсса иширттавугу марцIсса, хъинсса хасият ккаккан дулува». (Ат-Тирмизи)

 

  1. Бухлагаву дакъасса цадакьа.

ХIадисраву увкуну бур: «Адамлул арс (инсан) ивчIайхту, ганал циняв аьмаллу къуртал шайссар, так шанма личIаннин: бухлагаву дакъасса цадакьа, халкьуннан мюнпатран кьадиртсса элму ва ганаха дуаьлийсса оьрчIру». (Ал-Бухари, Муслим, Абу Давуд, Ат-Тирмизи, ан-Нисаи).

 

  1. Халкьуннан кумаг баву.

Идавсил ﷺ хIадисраву увкуну бур: «Ва дунияллул буруккинттарая ца бусурманчу ххассал увма Аллагьнал ххассал увантIиссар Кьиямасса кьинилул буруккинттарая. Цана буржлувманал тагьар бигьа дувайманан Аллагьнал бигьа дувантIиссар дунияллийсса ва ахиратравусса тагьар. Бусурманчунал аьй кIучI дурманал аьй Аллагьнал кIучI дувантIиссар дунияллийгу, ахиратравугу. Аллагьнал цала лагънан кумаг бувайссар, га лагъ цала (диндалул) уссин кумаг буллай ухьурча». (Муслим)

 

  1. Хъамитайпалул цадакьа баву ласнал хъуслия (ласная ихтияргу ларсун).

Аьишатлул бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ увкумур: «ЩинчIав зарал къабиянну цила ласнал хъуслия цадакьа бувайсса щарссанин чири хьунтIиссар. Ласнангу чири хьунтIиссар гай хъус лякъаврихлу. Мукунмасса чири буссар гай ядувайманангу...» (Ал-Бухари, Муслим, Абу Давуд, Ат-Тирмизи, Ан-Насаи ва Ибн Мажагь).

 

  1. ЩихьчIав зад чIа къаучаву.

Ца чIумал Идавсил ﷺ увкуну бур: «Халкьуннахь цичIав чIа къатIунна куну махъ буллуманансса ажру Алжан хьунтIишиву на махъ буллай ура». (Аль-Бухари)

 

  1. Дахху-ласулуву тIайлашиву.

Абу Саэд ал-Худрил бувсун бур Идавсил ﷺ укунсса махъру увкушиву: «ТIайласса, аьдилсса машачи икIантIиссар (Алжаннаву) идавстурал, салихIинтурал ва шагьидтурал чIарав». (Ат-Тирмизи)

 

  1. ЧIарав акъаманаха дуаь даву

Абу Дардаълул бувсун бур Идавсил ﷺ хIадис: «Бусурманчунал цала чIарав акъасса диндалул уссихлу дурсса дуаь кьамулссар, цанчирча, мунал бакIрацI икIайссар хасъсса амру бувну ивтсса малаик. Га инсаннал диндалул уссиха ххуйсса дуаь дуртари малаикнал учайссар: «Амин, винмагу мукунма хьуннав!» - куну». (Муслим)

 

  1. Нину-ппу рязи баву

ХIадисраву увкуну бур: «Аллагьнал рязишиву дуссар нину ва ппу рязи бавриву» (ТIабарани).

 

  1. Ххуйсса тарбия дуллуну душру хъуни баву.

Ца чIумал Идавсил ﷺ увкуну бур: «Шанма душ бусса инсаннал миннай аякьа дуллай, гьарзадрал щаллу буллай, цIимилийну ябуллай ухьурча, му чара бакъа Алжаннавун уххантIиссар». Вай махъру бавсса ца асхIабнал цIувххуну бур: «Я Расулуллагь, кIива душ буманангурив?» - куну. «Ди, кIива буманангур», - увкуссар МухIаммад Идавсил ﷺ.

 

  1. РухI дусса задрай аякьа даву.

Абу Гьурайрая бивну бур Идавсил ﷺ бувсъсса хIадис: «Цала ххуллийх нанисса инсан хъинну мякь хьуну ивкIун ур. Ххуллийсса ца кьуйлувун увххун ганал уччиннин щин хIарчIун дур. Гива уккайхту ганан мякьлил маз чулийн бувтсса ккаччи ккавккун бур. «Нава мякьну ивкIсса кунма ва ккаччигу мякьну чIалай бур», - куну, цала ччаннайсса ус лирккун, гара кьуйлувун увххун, ус щинал дурцIуну ккаччи хIачIан бувну бур. Му тIул дурнутIий Аллагьнал мунал бунагьру багъишла бивтун бур». Гиккусса халкьуннал цIувххуну бур: «Я Идавс , жанавартран бувмунихгурив чири хьунтIисса?». «Гьарца рухI думунихлу буссар чири», - увкуну бур МухIаммад Идавсил ﷺ.

 

И. Оьмаров

2026-03-01 (Рамазан 1447 ш.) №3.


Байран барча хьуннав!

Ассаламу аьлайкум ва рахIматуллагьи ва баракатугьу! Ххирасса уссурвал ва ссурвал! ДакIнийхтуну барча тIий ура жула ялун нанисса мубараксса Зумаритавал кьини – зумалул, дуаьрдал, эбадатрал, марцIсса тавбалул ва рувхIанийсса дахханашивурттал вибувцIусса Рамазан зурул ахир дуллалисса...


ЩяйтIан бахIаймур

Бюхттулсса Аллагь тIий ур (мяъна): «Я Идавс, Кьуръан буклай айишиннин чIа уча Аллагьнахь, инава щяйтIаннуя уручча куну: «Аьузу би-Ллагьи мина-шшайтIани-р-раджим» увкуну, цилгу мяъна хъанахъисса – «на Аллагьнахь ﷻ чIа тIий ура щяйтIаннул оьсса тIуллая уручча тIий нава,...


Зумаритавал кьини

Аллагь Тааьланал Зумаритавал кьини даврин савав – ахиратлул кьини дакIнин дагьаншиврулли. Мунингу учайссар Эдрал кьини, куну. Гьарца Эдрал кьини дуркIукун, дунияллий халкь кув ххарину, кув пашманну, кув ххуйсса канай, ххуйсса ларххун, кув оьккисса канай, оьккисса ларххун, кув бахьтта, кув...


СсахI бичаву

Хъус марцI дуван хъуслий закат ялув бувсса кунма, чурх марцI буван, зумалувусса диялдакъашивуртту кIучI дуван, зума АллагьначIа ﷻ кьамулну лякъин, зумаритавал ссахIгу ялув бувссар. Инсаннал дургьусса зума лухччи-ссавнил дянив дарцIуну дикIайссар, ссахI букканнин ссавруннайн...


Пикрирдал бакIщаращи

ДакI ва пикрирду аьркин бакъамуния дуруччиншиврул, буруччин аьркинссар чурххал базурду: яру, вичIив, маз, кару, ччанну.   ДакIнивун щугълурду буххайссар мукьва ххуллувух. Цалчинмур – нафсирал гьавасру. Масала, кIирисса кьини зума дургьусса инсаннан дяркъусса щин ккаккарча, му чIумал...