Базаллувун буххаврил адав

Базаллувун буххаврил адав

 

Базардавун аьркиншиву дакъана чIявуну заназаву къахъинссар. Лагайма кIюрххила лагавугу къахъинссар. Мичча кIура аян чIал шавугу къахъинссар. ЧIалну лавгун, ччяни кIура аяву хъинссар.

 

Мунил оьшивугу – микку халкь Аллагьнаяту ﷻ гъапулну (хъама ивтун) машрахун багьну, аьркин бакъасса гъалгъарду гьарза буллай, хъарду чIявусса буллайтIийри.

Амма ичIаллил аьркиншиву дусса, хIалалсса маша буван адимина базаллувун лагаву къаоьссар. Расулуллагьгу ﷺ лагайсса ивкIссар мукунсса аьркиншиву дусса чIумал. Мичча ларсмургу цала канил дургьуну ларсун учIайсса ивкIссар, цаманахьхьун къадуллуну, мукун ларсун учIаврил чири хъунманутIий. ХIатта базаллувун къалагавунияр, лагаву хъинссар чан-кьанну гьарчагу. Увагу къалагайманал хасият оь шайссар. Амма ва заманнаву хъами-оьрчI, арамтал хIала-ккаласса, пасадшивуртту чIярусса базардавун лагавунияр, къалагаву хъинни.

ХIадисраву увкуну бур: «Оьми кIанттурду – базардур».

Утти, му базаллувун уххайнигу, Аллагь ﷻ кIицI лагаврияту гъапулсса халкьуннавун Аллагь ﷻ кIицI лаглай уххаву хъинссар, укунсса дуаьгу дурккуну: «Бисмиллагьи ва биллагьи. Ашгьаду алля илягьа илля-Ллагь ва ашгьаду анна МухIаммадан Расулуллагь. Ля илягьа илля Ллагьу вахIдагьу ля шарийка лягьу. Лагьуль мульку ва лягьуль хIамду, юхIйи ва юмиту ва гьува аьля кулли шайин кьадир. Аллагьумма асъалюка хайра гьаза ссукьи ва хайра ма фигьа, ва аоьзу бика мин шарри ма фигьа».

Мукун тIий базаллувун увххукун, Аллагьнал ﷻ учайссар: «Ттул лагъ увххунни гъапулсса халкьуннавун На кIицI лаглай. На мунал бунагьирттал ялтту увчIссара», - куну. Мукунма, базаллува укканнингу Аллагь ﷻ чIявуну кIицI лагаву хъинссар.

ХIадисраву бур: «Базарду – халкьуннан Аллагь ﷻ хъама ивтсса кIанттурдур. Микку Аллагьнайн ﷻ ца тасбихI дурманан Аллагьнал ﷻ азарилла азарда хъиншивуртту чичайссар», - куну.

 

«НасихIатуль-аьвам» («ГьунчIукьатIан»)

 

 

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Бунагьру багъишла битайсса кьини

Зуль-ХIижжалул 9-мур кьини – Аьрафа (Аьрафат) кьинири. Му кьини хIажитал «Аьрафа» тIисса даралуву бикIайссар. Аьрафа кьини азарва «Кьулгьу» («Аль-Ихляс») бувккуну хъинссар. Мукун буккайманал циняв бунагьру багъишла битантIиссар куну бур...


Дагъусттаннайн дурксса кьини

Апрель зурул байбихьулий Дагъусттаннай гужсса гъараллу лачIлай, марххалтту буллай, хъунисса зараллу хьунни инсантурал къатта-къушлин, хъу-лухччилун, ризкьилун, ххуллурдан. Инттухунмай бувсса кIусса марххалттанул Хъусращиял ва Ккуллал шяраваллан хъунисса зараллу биян бунни, гъараллая хъунмасса зарал...


Къумасса мусиват

Аллагьу Тааьланал дуниялгу ляхъан дурну, дунияллий инсанталгу ляхъан бувну, миннаву ляхъан бавугу, литIун бавуну нани дурсса миннал хIал ккакканни. Уттарашиву ляхъан дурссар миннаву мютIийма цумарив, аьсивма цумарив кIул хьун. БивкIугу ляхъан бувссар Кьиямасса кьини бизан бувну, хъинманан хъинсса...


КьюлтIмур кIул бан шайссарив?

ЦIанасса чIумал цаппара инсантал цукунсса бунугу балаллувун ягу захIматшивурттавун багьсса чIумал, аькьлу бухлавгсса кунма, му захIматшиврува ххассал хьуншиврул бикъавсса кIану къабитай: духтуртурачIан лагай, хIакимтурачIан бияй, битай лахъисса сапарду, жура-журасса дару-сававру ишла дуллан бикIай....


Суал-жаваб

БучIиссарив мизитраву чIирайн ттиликI рирщуну шанан? Мизитраву шанан бучIиссар инсан «джунуб» хьуну (чурх шюшин, гъуслу буван аьркинну) акъахьурча ва гиву чак буллалиминнахун ахчилай, гай къума буллай акъахьурча. Вай шартIру биттур къадуварча, мизитраву шанан къабучIиссар,...