МухIаммад Идавсил ﷺ оьрмулия гьарцаннан кIулну бикIан аьркинмур

МухIаммад Идавсил ﷺ оьрмулия гьарцаннан кIулну бикIан аьркинмур

 

1. Жула Идавсин ﷺ цIа цир?

Идавсил цIа – МухIаммадри ﷺ.

 

2. МухIаммад Идавсил ﷺ нитти-буттал цIарду ци диркIссар?

Идавсил ﷺ буттан цIа диркIссар Аьбдуллагь, ниттин – Аминат.

 

3. Идавсил ﷺ буттал буттан цIа ци диркIссар?

Идавсил ﷺ буттал буттан цIа диркIссар АьбдулмутIалиб.

 

4. АьбдулмутIалиб дунияллия лавгукун Идавсий ﷺ аякьа дуллай цу ивкIссар?

АьбдулмутIалиб дунияллия лавгукун Идавсий ﷺ аякьа дуллай ивкIссар буттауссу АбутIалиб.

 

5. Цумур шинал ва чув увссар МухIаммад Идавс ﷺ?

Идавс ﷺ увссар 571-ку шинал Маккалив, рабиоьл-аввал зурул 12-нний, итни кьини.

 

6. Идавс ﷺ цумур кьабилалува ивкIссар?

Идавсил ﷻ кьабилалийн Кьурайштал учайсса бивкIссар.

 

7. Идавс ﷺ увсса чIумал ганан цалчин ккукку щил буллуссар?

Цалчин Идавсин ﷺ цила накI дуллусса хъамитайпалун цIа диркIссар Сувайбат.

 

8. Цалчин кулпат бувсса чIумал Идавсин ﷺ цими шин диркIссар?

Идавсин ﷺ диркIссар 25 шин. Ганал щарну бувцуссар Хувайлидлул душ Хадижат. Гай цачIу ялапар хьуссар 25 шинай.

 

9. Идавсил ﷺ цими оьрчI-душ бивкIссар? Бусияра гайннал цIарду?

МухIаммад идавсил ﷺ бивкIссар 4 душ ва 3 арс. Арсру: Кьасим, Аьбдуллагь ва Ибрагьим. Душру: Зайнаб, Рукьият, Уммукульсум ва ФатIима.

 

10. Идавсил ﷺ душнил ФатIимал ва Аьли-асхIаблул оьрчIан цIарду ци диркIссар?

Аьлил ва ФатIимал арсурваран цIарду диркIссар ХIасан ва ХIусайн.

 

  1. МухIаммад Идавсин ﷺ идавсшиву дулуннин халкьуннаву ганан цукунсса цIа дирзун диркIссар?

Идавсшиву дулуннинна ганан дирзун диркIун дур "Аль-Амин" тIисса цIа. Му цIа дизаврил сававну хьуссар Идавсил ﷺ ххуйсса хасият, тIабиаьт. Мунил мяънагу – щялмахъ къабусайма, вихшала дишин лайкьма, аманат ябувайма.

 

12. Идавсшиву дишиннин МухIаммад ﷺ ибадат дуван чун лагайсса ивкIссар?

Идавсшиву дишиннин га лагайсса ивкIссар Хираъ тIисса нуххувун ибадат дуван. Му нухгу диркIссар Нур тIисса зунттуй.

13. МухIаммад Идавсил ﷺ чурххал цумур базулий диркIссар идавсшиврул лишан?

Идавсшиврул лишан (мугьру) диркlссар бурхlай, къусаликкурттал дянив.

 

14. Идавсил ﷺ тухумрал мархри цума идавсная наниссар?

Мухlаммад Идавсил ﷺ тухумрал мархри биллай бур Исмяил идавсичlан, мугу Ибрагьимлул арс.

 

15. Идавсшиву дуллусса чIумал МухIаммадлун ﷺ цими шин диркIссар?

Цалчинсса вахIъю (Аллагьнаясса илгьам) Идавсин ﷺ бувкIссар 40 шинал оьрмулуву.

 

16. Идавсийн ﷺ иман дирхьуну цалчин Ислам кьамул щил дурссар?

Цалчин Ислам кьамул дурссар Идавсил ﷺ кулпатрал Хадижатлул.

 

17. Мюрщи оьрчIава цалчин Ислам кьамул щил дурссар?

Мюрщи оьрчlава цалчин Ислам кьамул дурссар Аьли ибну Абу Тlалиблул. Мунан диркlссар 10 шин.

 

18. Арамтурава цалчин Ислам кьамул щил дурссар?

Арамтурава цалчин Ислам кьамул дурссар Абубакрдул.

 

  1. Идавс ﷺ хьхьуниву Маккалия Иерусалимрайн уцаву (Исраъ) ва ссавруннайн гьаз аву (Миъраж) цумур шинал хьуссар?

Идавсил ﷺИсраъ ва Миъраж хьуссар Идавсшиву дуллуну 10-ку шинал Ражаб зурул 27-нний.

 

20. Фаризасса чак ялув та бивхьуссар ва чак буван Идавсин ﷺ щил лахьхьин бувссар?

Чак ялув бишаву хьуссар Идавс ﷺ Мадиналийн изаннин хьхьичI, Аллагьнал Миъражрайн гьаз увну махъ. Чаклин иссайсса ва чак бувайсса куц Идавсин ﷺ ккаккан бувссар Жабраил-малаикнал.

 

21. Цалчин акбар увкусса (азан бувккусса) асхIаб цумари?

Цалчин азан бувккуссар Билал-асхIабнал.

22. Кьуръандалул аятру ИдавсичIан ﷺ цими шинал мутталий ликлай бивкIссар?

Кьуръан ИдавсичIан ﷺ ликлай бивкIссар 23 шинал мутталий.

 

23. Идавсин ﷺ яла ххирама асхIаб цу ивкIссар?

Идавсин ﷺ яла ххирама асхIаб ивкIссар Абубакр.

 

24. Маккаливсса халкьуннайн Исламравун оьвтIий Идавсил ﷺ цими шин дурссар?

Маккалив Исламравун оьвтIий Идавсил ﷺ 13 шин дурссар.

 

  1. ИдавсилХIаж ва Оьмра цимил бувссар?

Идавсил ﷺ бувссар ца ХIаж ва мукьва Оьмра.

 

  1. Исламраву бувсса цалчинмур мизит цумурди?

Цалчин Идавсил ﷺ бувсса мизит хъанахъиссар Мадиналия арх бакъасса Кьуба тIисса кIанайсса мизит. Му бувссар Идавсил ﷺ гьижра бувну нанини. Тикку Идавсил ﷺ 4 гьантта бувссар Аллагьнайн ибадат дуллай.

 

  1. Идавсилцукунсса хасият диркIссар?

Идавсил цала янна-ус дакъин дувайсса диркIссар, кулпатран ичIувсса давурттаву кумаг бувайсса бивкIссар. Мискинма мискиншиврухлу кьюкьин къаувайсса ивкIссар, паччахI аваданшиврухлу бюхттул къаувайсса ивкIссар. ТачIав щарссанийн, къуллугъчинайн оьсса махъ къаучайсса бивкIссар. Хьуна авкьуманащал цалчин цала яхши-хаш бувайсса бивкIссар.

 

  1. МухIаммад Идавсиняла ххирамур дукия ци диркIссар?

Идавсил ﷺ яла ххирамур дукия диркIссар дикI.

 

  1. Идавсилоьрмулул цими шинаву кьадиртссар ва дуниял?

Идавс ﷺ ва дунияллия лавгссар 63 шинал оьрмулуву.

 

  1. МухIаммад Идавсчув увччуну уссар?

Идавс ﷺ увччуну уссар Мадиналив, Аьйшал къатлуву. Му кIану цIана буссар Идавсил ﷺ цIанийсса мизитраву.

 

«Ислам в Лакии» сайтрава

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


Цаппара хъуни бунагьру

Нитти-буттан аькьува дулаву Нитти-буттан зарал буван, къаччан бикIан буван я мазрайну, я канийну цукунчIав къабучIиссар. ХIатта, ми чапурну буну, цува бусурманну ухьурчагу, миннай рахIму-цIими, хIурмат буван, хъун буван, хъинмала буван, ябуван оьрчIай ялувссар. Нитти-буттан аькьува дулайсса...


Яла хъинмур хъус...

34-мур бакI   Халкь хъинмунийн гьуз учин баву ва бунагьмуния буруччаву   Хъинмунийн кIункIу баву ва бунагьмуния буруччаву – хъинбаларду буллан буюр баву ва оьбала баврий къадагъа дишаву хъанахъиссар. Ибну Аьббаслул бувсун бур цала цIувххуну бивкIшиву МухIаммад Идавсихь ﷺ:...


Мубараксса барз

Рамазан зурул даража Рамазан зурул хьхьичIра-хьхьичIсса хьхьу дуркIукун, Алжаннул хьулурду тIивтIуну, му барз гьаннин къалакьайссар. Дуржагьрал хьулурду лавкьуну, му барз гьаннин къатIитIайссар. ЩяйтIантал байщун бувайссар, иблислуй къатIа бишайссар. ЛивтIумий ххари шайссар, уттавамий рахIат...


Аькьлукарнал насихIатру

Ттизаманнул Сириянал диндалул аьлимчу АхIмад Шарифлул бувсун бур укунсса бусала.   Ца инсаннал цIувххуну бур аькьлукарнахь: «Инсантураву яла махIатталмур цумур хасиятри?» Аькьлукарнал жаваб дуллуну дур: Инсантуран оьрчIшиву бизар хьуну, анаварну хъуни хьун ччан бикIай, амма...


Кьамулмур цадакьа

Цадакьа тIисса мукъул мяъна хъинну гьартассар: ванивун буххайссар фаризасса закат ва инсаннан ка-кумаг баву. Инсаннал цува АллагьначIан ﷻ гъан хьуншиврул цаманнан хъус дулаврин учайссар цадакьа (аьрабрай – «садакьа»). Диндалул аьлимтурал луттирдаву ва мукъуйну чIявучин ккаккан...