МухIаммад Идавсил ﷺ оьрмулия гьарцаннан кIулну бикIан аьркинмур

МухIаммад Идавсил ﷺ оьрмулия гьарцаннан кIулну бикIан аьркинмур

 

1. Жула Идавсин ﷺ цIа цир?

Идавсил цIа – МухIаммадри ﷺ.

 

2. МухIаммад Идавсил ﷺ нитти-буттал цIарду ци диркIссар?

Идавсил ﷺ буттан цIа диркIссар Аьбдуллагь, ниттин – Аминат.

 

3. Идавсил ﷺ буттал буттан цIа ци диркIссар?

Идавсил ﷺ буттал буттан цIа диркIссар АьбдулмутIалиб.

 

4. АьбдулмутIалиб дунияллия лавгукун Идавсий ﷺ аякьа дуллай цу ивкIссар?

АьбдулмутIалиб дунияллия лавгукун Идавсий ﷺ аякьа дуллай ивкIссар буттауссу АбутIалиб.

 

5. Цумур шинал ва чув увссар МухIаммад Идавс ﷺ?

Идавс ﷺ увссар 571-ку шинал Маккалив, рабиоьл-аввал зурул 12-нний, итни кьини.

 

6. Идавс ﷺ цумур кьабилалува ивкIссар?

Идавсил ﷻ кьабилалийн Кьурайштал учайсса бивкIссар.

 

7. Идавс ﷺ увсса чIумал ганан цалчин ккукку щил буллуссар?

Цалчин Идавсин ﷺ цила накI дуллусса хъамитайпалун цIа диркIссар Сувайбат.

 

8. Цалчин кулпат бувсса чIумал Идавсин ﷺ цими шин диркIссар?

Идавсин ﷺ диркIссар 25 шин. Ганал щарну бувцуссар Хувайлидлул душ Хадижат. Гай цачIу ялапар хьуссар 25 шинай.

 

9. Идавсил ﷺ цими оьрчI-душ бивкIссар? Бусияра гайннал цIарду?

МухIаммад идавсил ﷺ бивкIссар 4 душ ва 3 арс. Арсру: Кьасим, Аьбдуллагь ва Ибрагьим. Душру: Зайнаб, Рукьият, Уммукульсум ва ФатIима.

 

10. Идавсил ﷺ душнил ФатIимал ва Аьли-асхIаблул оьрчIан цIарду ци диркIссар?

Аьлил ва ФатIимал арсурваран цIарду диркIссар ХIасан ва ХIусайн.

 

  1. МухIаммад Идавсин ﷺ идавсшиву дулуннин халкьуннаву ганан цукунсса цIа дирзун диркIссар?

Идавсшиву дулуннинна ганан дирзун диркIун дур "Аль-Амин" тIисса цIа. Му цIа дизаврил сававну хьуссар Идавсил ﷺ ххуйсса хасият, тIабиаьт. Мунил мяънагу – щялмахъ къабусайма, вихшала дишин лайкьма, аманат ябувайма.

 

12. Идавсшиву дишиннин МухIаммад ﷺ ибадат дуван чун лагайсса ивкIссар?

Идавсшиву дишиннин га лагайсса ивкIссар Хираъ тIисса нуххувун ибадат дуван. Му нухгу диркIссар Нур тIисса зунттуй.

13. МухIаммад Идавсил ﷺ чурххал цумур базулий диркIссар идавсшиврул лишан?

Идавсшиврул лишан (мугьру) диркlссар бурхlай, къусаликкурттал дянив.

 

14. Идавсил ﷺ тухумрал мархри цума идавсная наниссар?

Мухlаммад Идавсил ﷺ тухумрал мархри биллай бур Исмяил идавсичlан, мугу Ибрагьимлул арс.

 

15. Идавсшиву дуллусса чIумал МухIаммадлун ﷺ цими шин диркIссар?

Цалчинсса вахIъю (Аллагьнаясса илгьам) Идавсин ﷺ бувкIссар 40 шинал оьрмулуву.

 

16. Идавсийн ﷺ иман дирхьуну цалчин Ислам кьамул щил дурссар?

Цалчин Ислам кьамул дурссар Идавсил ﷺ кулпатрал Хадижатлул.

 

17. Мюрщи оьрчIава цалчин Ислам кьамул щил дурссар?

Мюрщи оьрчlава цалчин Ислам кьамул дурссар Аьли ибну Абу Тlалиблул. Мунан диркlссар 10 шин.

 

18. Арамтурава цалчин Ислам кьамул щил дурссар?

Арамтурава цалчин Ислам кьамул дурссар Абубакрдул.

 

  1. Идавс ﷺ хьхьуниву Маккалия Иерусалимрайн уцаву (Исраъ) ва ссавруннайн гьаз аву (Миъраж) цумур шинал хьуссар?

Идавсил ﷺИсраъ ва Миъраж хьуссар Идавсшиву дуллуну 10-ку шинал Ражаб зурул 27-нний.

 

20. Фаризасса чак ялув та бивхьуссар ва чак буван Идавсин ﷺ щил лахьхьин бувссар?

Чак ялув бишаву хьуссар Идавс ﷺ Мадиналийн изаннин хьхьичI, Аллагьнал Миъражрайн гьаз увну махъ. Чаклин иссайсса ва чак бувайсса куц Идавсин ﷺ ккаккан бувссар Жабраил-малаикнал.

 

21. Цалчин акбар увкусса (азан бувккусса) асхIаб цумари?

Цалчин азан бувккуссар Билал-асхIабнал.

22. Кьуръандалул аятру ИдавсичIан ﷺ цими шинал мутталий ликлай бивкIссар?

Кьуръан ИдавсичIан ﷺ ликлай бивкIссар 23 шинал мутталий.

 

23. Идавсин ﷺ яла ххирама асхIаб цу ивкIссар?

Идавсин ﷺ яла ххирама асхIаб ивкIссар Абубакр.

 

24. Маккаливсса халкьуннайн Исламравун оьвтIий Идавсил ﷺ цими шин дурссар?

Маккалив Исламравун оьвтIий Идавсил ﷺ 13 шин дурссар.

 

  1. Идавсил ﷺ ХIаж ва Оьмра цимил бувссар?

Идавсил ﷺ бувссар ца ХIаж ва мукьва Оьмра.

 

  1. Исламраву бувсса цалчинмур мизит цумурди?

Цалчин Идавсил ﷺ бувсса мизит хъанахъиссар Мадиналия арх бакъасса Кьуба тIисса кIанайсса мизит. Му бувссар Идавсил ﷺ гьижра бувну нанини. Тикку Идавсил ﷺ 4 гьантта бувссар Аллагьнайн ибадат дуллай.

 

  1. Идавсил ﷺ цукунсса хасият диркIссар?

Идавсил цала янна-ус дакъин дувайсса диркIссар, кулпатран ичIувсса давурттаву кумаг бувайсса бивкIссар. Мискинма мискиншиврухлу кьюкьин къаувайсса ивкIссар, паччахI аваданшиврухлу бюхттул къаувайсса ивкIссар. ТачIав щарссанийн, къуллугъчинайн оьсса махъ къаучайсса бивкIссар. Хьуна авкьуманащал цалчин цала яхши-хаш бувайсса бивкIссар.

 

  1. МухIаммад Идавсин ﷺ яла ххирамур дукия ци диркIссар?

Идавсил ﷺ яла ххирамур дукия диркIссар дикI.

 

  1. Идавсил ﷺ оьрмулул цими шинаву кьадиртссар ва дуниял?

Идавс ﷺ ва дунияллия лавгссар 63 шинал оьрмулуву.

 

  1. МухIаммад Идавс ﷺ чув увччуну уссар?

Идавс ﷺ увччуну уссар Мадиналив, Аьйшал къатлуву. Му кIану цIана буссар Идавсил ﷺ цIанийсса мизитраву.

 

«Ислам в Лакии» сайтрава

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


ТIайла буккан ва хьуна бакьин

Аллагьнал ﷻ халкь ляхъан бувну бур, цайва бивхьусса амрурду биттур буллай, дакIурдивусса мурадирттайн билланшиврул. Аллагьнал ﷻ амрурдугу так дин-чаклийну къуртал къашайссар, ми амрурдал вивлавсун буссар инсаннал щалва оьрму. Оьрмулул мутталий инсаннан чIявуну аьрххи-ссапарданийн уккан багьай....


Заннайн мютIисса кулпат

Кулпатрал оьрмулуву хъунмасса кIану бугьлагьиссар ласнал ва щарссанил дянивсса дакьаврил (гармониялул). Мунил хъунмур биялагу хъаннихьри. Ва макьалалуву бусанну цаппара маслихIатру, кулпат дакьаврил хIалданийн бучIан баву бигьа дуллалисса, цанчирча, мукунсса кулпатраву паракьатшиву, рахIатшиву ва...


Дуккаву бигьа хьуншиврул

Дайдирхьунни цIусса дуккаврил шин. Жунма кIулсса куццуй, Аллагьнал ﷻ цIа кIицI ларгун, Занная кумаг чIа увкуну дуллалисса давриву лябуккугу, барачатшивугу дикIайшиву. Дуккаву ккалли дуван бучIир ца яла захIматмур даврин. Мунин бувну, ва макьалалуву цачIун дурну дуссар дук-лакисса чIумал дурккуну...


Нюжмар кьини дурну къахъинмур

Бусурмансса халкьуннал дур арулва гьантлий цал тикрал шайсса байран – нюжмар кьини. Му кьини бувсса хъинбалалух, эбадатрах цамур чIумалнияр гьарзасса чири шайссар. Муниятур нюжмар-кьини хъинбала-хъиншивуртту дуллай гьан дуван хIарачат буллан бикIайсса.   Му кьини дувайсса эбадатирттава...


Дуклаки оьрчIал нитти-буттан кумагран

ОьрчIру хъуни баву – ца чулуха захIматсса ва жаваблувшиву хъуннасса, вамур чулухагу ххарисса даву дур. Гьарцагу инсаннан ччиссар цала оьрчI-душ талихIрайн бувккун, дурккусса инсан хьуну. Аммарив чIявуминнан мукунсса хьуншиврул ци дуллан аьркинссарив кIулну къабикIай. На хIадур бував дуклаки оьрчIру...