Аьзаврал бусала

Аьзаврал бусала

Аьзаврал бусала

Язид ар-Рукашил бувсуну бур Анас ибн Маликлул бувсусса Идавсил ﷺ хIадис: «Жабраил малаик  увкIун ур МухIаммад ИдавсичIан ﷺ лажиндарал ранг даххана хьуну. Идавсил ﷺ цIувххуну бур: «Циванни ттун вил лажиндарал ранг даххана хьуну чIалачIисса?».

 

Жабраил малаикнал  жаваб дуллуну дур: «Я МухIаммад! На вичIан увкIра Аллагьнал ﷻ Дужжагьрал цIу ялунгу гужну лачIун дан амру бувсса ссятраву. Къалайкьссар рахIатну икIан Дужжагь бушиву, Дужжагьрал цIу хIакьшиву, гьаттаву аьзав дулаву хIакьшиву, Аллагьнал ﷻ танмихI цамур танмихIраяр цIакьсса бушиву кIулманан, цува муния иминну акъассаксса». МухIаммад Идавсил ﷺ увкуну бур: «Жабраил, буси ттухь Дужжагьраяту». Жабраил малаикнал  жаваб дуллуну дур: «Аллагьнал ﷻ Дужжагь ляхъан бувкун, га кIири лаган бувна азарда шинал мутталий, гивусса цIу ятIул гьаннин. Ялагу Аллагьнал ﷻ га азарда шинай кIири бувна, гивусса цIу кIяла хьуннин. Ялагу кIири лаган бувна азарда шинай, цIу лухIи лаганнин. Га лухIисса цIаншиврул я лама, я кIалаш дакъассар. Ина тIайла увкманайн хъа, га Дужжагьраву ца ххалаххул ккутI дарча ва дунияллийсса цинявппа халкь ччувччуну гьанссия ца къаливчIун. Ина хIакьмунищал тIайла увкманайн хъа, га Дужжагьравусса ца инсаннал лаххия зурчIай тIи дарча ссавруннал ва аьрщарал дянив, ва дунияллий яхъанахъимур гьарзат литIунссия, дахьра га лаххиялуя нанисса кIиришиврул асарданул. Ина хIакьмунищал тIайлагу увну, вияту Идавс увманайн хъа, Аллагьнал ﷻ Цалва луттираву бусласисса ссинжирданул ца бурхIлу биширча зунттуй, зунтту бавцIуну гьанссия ухнилун бияннин. Ина хIакьмунищал тIайлагу увну, вия Идавс увманайн хъа, инсаннан магъриблив аьзав дуллай бивкIссания, ганил цIакьшиврул машрикьлив ума ччувччуну гьанссия. Дужжагьрал кIиришиву духIан къашайссар, ганил куртIшиву дуцин къашайссар, гивусса чагъру муххал буссар. Гивусса хIачIия так лалли, лаххия цIараятур. Гиву буссар арулва къапу, гьарца къапулувугу буссар хъаннинсса ва арамтуннансса кIантту».

МухIаммад Идавсил ﷺ цIувххуну бур: «Тай къапурду жулва къапурдаха лавхьхьусса бурив?». Жабраил малаикнал ﷺ жаваб дуллуну дур: «Къалавхьхьуссар. Гай тIивтIукун, хъирив цаймигу буссар. Гайннул дянивсса манзилгу 70 шинал манзилли. Хъиривсса къапу хьхьичIмунияр цалла кIиришиврул цIакьссар арулцIалилва. Тай къапурдавух Аллагьнал ﷻ душмантал буххан бувкун, хьуна бакьинтIиссар Забаният тIисса ссинжирдащалсса ва каруннай-ччаннай дишай муххардищалсса малаиктал. Гайннал халкь ссинжирдацIун бахIинтIиссар, урчIами кару ссурссурдацIун дархIуну, киями дакIнивух духхан дурну, къусаликкурттал дянивух личин дурну. Гай бикIантIиссар ссинжирдай чIувуну бавхIуну, ца-ца инсангу икIантIиссар ца-ца щяйтIаннуцIун куннайн ку лажинну бавхIуну. Гичча буккан ччан бивкIсса чIумал, малаиктурал муххал тталлах батлантIиссар».

МухIаммад Идавсил ﷺ цIувххуну бур: «Тай къапурдавух цури уххантIисса?». Жабраил малаикнал жаваб дуллуну дур: «Лувва-лувмур – яла ццахханну дуссагу къапу «Гьавият» тIисса цIа думурди. Гивун бичинтIиссар мунафикьтал. КIилчинмур – «ДжахIим» тIисса къапулувун бичинтIиссар Аллагьнайн ﷻ ширк буллай бивкIмий. Шамилчинмур – «Сакьар» тIисса къапу ккаккан бувну буссар сабийтуран (гьарца диндалува цанна къулай дирзмур ласайминнан). Мукьилчинмур – «Саэ́р» тIисса къапулувун бичинтIиссар Иблисгу, мунил ххуллу бувгьуну най бивкIмийгу. Мивунма бичинтIиссар цIарая зал увну муниха къуллугъ буллай бивкIмийгу. Ххюйлчинмур – «ХIутIамат» тIисса къапулувун бичинтIиссар ягьудитал. Ряххилчинмур – «Лазза» тIисса къапулувун бичинтIиссар хачпарас». Жабраил малаик  яла кьаагьуна, Идавсил ﷺ хьхьичI нач хьуну. Идавсил ﷺ цIувххуна: «Арулчинмур къапулия ина циван къабуслай ура?». Жабраил малаикналгу  ганахьхьун жаваб дуллуна: «Гиву бикIантIиссар хъунисса бунагьру буллай бивкIсса, Аллагьналгу ﷻ багъишла къабивтсса бусурманнал умматравасса бунагькартал». Му чIумал Идавс ﷺ хIалдания лавгун щяв агьну ур. Яла Жабраил малаикнал  ганал бакI гьаз дурну дур. Цайна цува увкIукун, Идавсил ﷺ увкуну бур: «Я Жабраил, ттун цIана кIушиву, къумашиву дур». Идавс ﷺ аьтIий, хъунмасса хIаллай паракьат хьун къахъанай ивкIун ур. Яла Жабраилгу  аьтIун ивкIун ур. Идавсил ﷺ увкуну бур: «Дужжагьраву яла чансса аьзав дикIантIиссар ччаннай цIарал усру дусса инсаннан. Гай уссал кIиришиврул ня щаращи дантIиссар, кIункIур щаращи байсса кунма. Ганал щала лажин дикIантIиссар лархъсса кIалаш кунна, вихссакагу кьатIув личинтIиссар. Га инсаннан ххан-тIиссар цанна яла гужмур аьзав дуллалисса, амма га аьзав яла юигьамурди».

Цал бувтсса оьрму кIилчин бутан щищачIав къахьунтIиссар. Цалла 60-80 шин оьрмулулгу лархъун, инсаннал махъва-махъ яру лакьинтIиссар. Агана инсаннан булурча язи бугьан ца барз цанма ччикун кайпрай бутан, яла ттуршра шинай аьзав ккухIлан, аькьлу бусса инсан муний рязи къахьунссар. Мува куццуй, ахIмакьшиву хъанай дур абадлийсса Ахиратрал неъматру чIумуйсса неъматирттах баххана баву.

Аллагьнал ﷻ жуцIунма кабакьиннав тIайламур язи бугьан, ва хIакьсса ххуллийх бачин. Амин!

 

АхIмад МухIаммадов

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


Идавсин ﷺ ххирамий

Жуна кIулну ухьурча лахъисса оьрму бувтсса, чанну къашавай хъанай ивкIсса, хъус-маэшат гьарзасса, цанма ччисса куццуй ялапар хъанай ивкIсса инсан, жува бикIару мунай дакI мяш хъанай. Амма мукунсса инсаннал тIуллу, аьмаллу ххуйсса бивкIун бакъахьурча, му бувтсса оьрмулия цукунчIавсса хайр...


Имам Гъазалил насихIатру

Исламрал тарихраву ца яла машгьурма аьлимчу ивкIссар имам МухIаммад Абу ХIамид аль-Гъазали. Ганан ХIужжатуль-Ислам – «Исламрал ХIучча» тIисса ялунцIа дирзун диркIссар. Имамнал луттирду азарда шинал мутталий бусурманнал умматран чаннайн буккансса чаннацIукуну хъанай бур. Шикку...


Вила тагьар кIул дува

Гьарцама бусурманчунан агьамсса зад бур цаятува Аллагь ﷻ рязи хьунмур буллалаву. Заннал рязишиву дияйссар жуйвасса буржру биттур буллай, бунагьмуния арх буцлай, хъинбаларду гьарза буллай. Циняв чакру, зумарду, цадакьартту щаллу булларчагу, бакIравун суал буххай: Аллагьнал ﷻ хьхьичIсса ттула тагьар...


ДакIурдийн сси бутаймур

Дунияллул, оьрмулул иширттахух, давурттахух лавгсса жунма чIявучин хIисав къашай Аллагьная ﷻ арх буллаллисса, жула дакIру вивату канакисса хасиятру. Мукунминнувасса ххюнния шикку чичинну.   Дукра чIяру даву Лякьазарашиву – инсаннал биялалул заэвшивур. Лякьа дурччусса чIумал дакI...


Оьрмулуву яла агьаммур

Жунма гьарцаннан кIулну бикIан аьркинссар жува ва дунияллийн циван бувкссарув. ЧIявусса инсантал, хаснува философтал, бикIай луглай оьрмулул мурадрах, амма инсаннал аькьлулул ссуссукьушиврул цIаний, цала дакIнин ччимур оьрмулул мурад бухьунссар тIисса хIукмулийн бучIай.   Миннахь цIуххирча,...