Ласнахь учин къабучIимур

Жула чIявуминнал дур пикри къабувну махъ учин анавар буккайсса хасият. Маз итабакьару, байгьин-бугьан къашайсса дучри кунма. Мунияту хъуннасса агьамшиву дуссар жулва бакIравуса пикрирду тIайлану зумух ласаврилгу.
ХIакьину на зухь бусанна хъамитайпалун ласнахь увкуну къахъинсса цаппара мукъурттия.
«Нава банна!»
Тамансса хъами бикIай ласная аьрзирай, лас зун, чIярусса ляхълан, кумаг буллан ччай акъар тIий. Амма жунма чIявучин хIисав къашай щарссанил мудан «Гьарзад нара дуванна!» тIий ласнал нярайн кIунтIа тIисса куц.
ТIайлар, цIанасса заманнай хъами бур хъинну бияла бусса, чIявусса ишру щаллу буван гьунар бусса: ичIувсса давуртту, базаллува дуки-хIачIия ласаву, оьрчIру тарбия баву, машина ремонтрайн биян баву ва м.ц.
Му иш мукун бушиврул багьанттугу личIи-личIисса шай: ласнай язухъ шаву ягу га хъинну ххирашиву, цуппагу щинчIав хъар къашайсса бушиву ккаккан буван ччишиву, лас хъит бакъаману, щунк хIурхIаману ккалли аву. «Ласнайн бувтуннияр нава бувну хъинни» тIутIиссагу буккай.
Ххирасса ссурвал, бачияра вай багьанттавун куртI къахъанай, жула кулпатру буруччаву мурадрай ласнал дуван аьркинмур жула хъачIунттайн къадичланну. Булунну ласнахьхьун цала адиминашиву ккаккан дувансса бази.
«Ина чув уссияв?»
Мудан ласнайн щак-щук тIисса хъаннил ва ласваврал дянив тIивтIусса арарду нажагьгу къабикIайссар. Пякь бивкIсса багьана бакъанува хъирив бацIлацIаву – аьркин дакъасса хасиятри. «Ина даврия ца ссятрал чIал циван хьура?», «ЦIана вичIан цу оьвтIий ия?», «Ина мукун архсса командировкалийн циван най ура?» - вайннуха лавхьхьусса суаллал зул кулпат цIакь къабувантIиссар. Цаппара хIаллава ласнан мукунсса тагьар бизар хьунтIиссар.
Вихшала дишин захIматну бухьурча, Аллагьнайн ﷻ таваккалгу бувтун, зула кулпатраву ччаву цIакь хьуннав тIий дуаь дуллали. Хъиннува хъирив къабацIлай, следовательнал кунмасса суаллу къабулларча, ласнал цала буслантIиссар цува чув ивкIссарив, цала кьини ссаха зий гьан дурссарив ва чIал циван хьуссарив.
«Вин на ххирарив?»
Ца-цавай арамтуннан къаччиссар цала дакIнивумуния буслан. Щарсса хъинну ххирану духьурчагу, мукъурттину му загьир бувангу къашайссагу бикIайссар. Ласнал цанма оьрчIру-кулпат ххирашиву ккаккан дувайссар даврия шавай нанисса чIумал ахъулсса ларсун, кIюласса куртка ларххун кьатIув буккарча дяъви бувну, бигьалагай кьини вила ниттичIан биян бувну, цалла давуртту чIярусса дунугу оьрчIах къулагъас дурну ва м. ц.
ТIайлассар, хъаннин ччиссар цахьва нахIусса махъру тIий. Амма кIа суал буллусса чIумал ласнал «угьу» учирча, щарссанил чара бакъа цIуххинтIиссар «цуксса гужну ххирар? Циван ва ссахлуну ххирар? Вила оьрмулуву цамур хъамитайпагу ххирану буссияв?» - куну. Вайгу аьркин бакъасса суаллур.
«На тIимур вин къабувчIай!»
Жува, хъами буру аьжаивсса, цанийн къабукIлакIисса инсантал. Цал-цал жунма жува къабувчIару: хъяхъаву аьтIаврийн циван кIура дарссарив, гьарзадрал сси бизан циван буллалиссарив ва м.ц. Жула дакIурдил циняв тагьарду гацIана ласнан кIул шаву тIалав буллангу къабучIиссар.
«Вища къахьунтIиссар!»
Вай хъинну кьутIайсса ва оьсса махърур. ЧIявуми арамтуран вай бувчIайссар «ина ссанчIав акъура» тIисса мяъналий. КъабучIиссар щарссанин лас цала бюхъулуву щак тIутIи увансса махъ учин. Дуссар ва дунияллий инсаният лярхъуния шихуннай зузисса низам: адиминан ччиссар щарсса цаятура хIайран хьуну, цIарду дуллай. Ва кьяйда хъама къабитарча, кулпатраву паракьатшиву дикIантIиссар.
«На увкуссияхха!»
Лас ца ишираву аьйкьусса чIумал инава тIайлану бивкIшиврий чIурчIав даву – аьркин дакъасса давур. Вила нафс ца-кIира минутIрал мутталий ххари баврихлу хъунмасса багьа булун багьантIиссар – кулпатравусса тагьар кIири лаглантIиссар. Къааьйкьайсса инсан къаикIайссар, агьаммур тIурча – гьарца иширава тIайласса дарс ларсун, гихунмайгу гава гъалатI ликъачинсса хIарачат бавур.
«Ина адимина акъарав!»
Яла кIиримур къалмакъалданул гьавасравугу ласнал сий, ганал нину-ппу, гъан-маччами кьюкьин бувансса махъ учин къабучIиссар. ЯхI бусса адиминал цичIав къабувангу бюхъайссар, чансса кIириманал гьужум буван, рищун, сайки цIа рутан бюхъайссар. КутIану учин, мукунсса махъ учаву – кулпат лиявричIан нанисса кутIасса ххуллур.
Шикку на зухь бусав ласнахь увкуну къахъинсса цаппара мукъурттия. Ва сияхI зущавагу ххи дуван хьунтIиссар, зула ласваврах бурувгун.
КIулну бикIи, кулпатраву вихшаласса арарду сакин буван хьунтIиссар так ччаву, хIурмат ва аякьа духьурча. Зула дянивсса девизну хьун бувара МухIаммад Идавсил ﷺ увкусса махъру: «Ягу хъинсса махъ уча, ягу зума маахъав». Ва хIадис цIакьлин бувгьума ххассал хьунтIиссар чIярусса захIматшивурттая. Заннал кабакьиннав!
Сафия АхIмадова
Нисвартилул мюнпат