Циванни кулпат баву агьамсса?

Циванни кулпат баву агьамсса?

Циванни кулпат баву агьамсса?

«Кулпат къабувминнан щар дуцияра (щар булара). Гай мискинсса бухьурча, кулпат байхту Аллагьнал ﷻ авадан бантIиссар цала Сахаватшивруйну…». Укунсса мяъна дусса аят бур Кьуръандалул «Ан-Нур» тIисса суралуву.

 

 

Гьарца кулпат бикIай цамуниха къалавхьхьусса, амма цукунсса бухьурчагу, жува гайннух буруган аьркинссару диндалул, Кьуръандалул ва Идавсил ﷺ амрурдал чулуха.

Цавай жагьилтал кулпат буллали бай нитти-буттал, вайминнал цала пикрилийну бучIай мукунсса хIукмулучIан. ДакIниву иман думиннал щар дуцай цивппа зуна баврия буруччиншиврул. Бур цала оьрмулувусса захIматшивуртту щаллу хьуншиврул кулпат баймигу.

 

Идавстурал ххуллу

Кьуръандалул ва хIадисирттал жунма мяълумну бувчIин бувну бур циваннив кулпат бан аьркинсса. Аллагьнал ﷻ тIайланма буюр бувну бур кулпат баврил хIакъираву (мяъна): «Кулпатру щаллу къабувминнан щар дуцияра ва щар булара» («Ан-Нур» суралул 32-сур аят).

Кулпат баву – идавстурал ххуллур (сунна). ХIадисирттаву тIий бур: «Кулпат баву ттул суннари. Ттул сунналия кIура авма – ттуяту кIура авмари». «Идавстурал сунна – мукьра задри: миск (аьтри) ишла даву, магьар бишаву (щар дуцаву), сивак ва хна ишла даву».

 

Бунагьрая мурахасшиву

Зуна баву – яла хъуними бунагьирттава ца бунагьри. Адимина ва хъамитайпа магьар къабивхьуну цачIу яхъанан цукунчIав къабучIиссар. Бунагьравун багьаву къагьану, миннал оьрмурдавугу барачат къабикIантIиссар, мукунми талихIрайн къабуккайссар.

«Кулпат щаллу бан каши думанал щар дуци́ча. Мунил зул яру ва чурх буруччинтIиссар (бунагьмуния). Щарсса дуцин каши дакъаманал зума дугьи́ча, цала шагьват лещан баншиврул», – тIий бур ца хIадисраву.

 

Дин дуруччаву

Анаслул бувсъсса хIадисраву увкуну бур: «СалихIсса щарсса бакIрайн дагьманан Аллагьнал кумаг бувссар дачIи диндалуву (диндалул дачIи щаллу дурссар). Гамур дачIигу щаллу давриву Аллагьнаянигьа увсун икIуча».

Цамур хIадисраву тIий бур: «Ва дуниял дуллуссар чIумуйнусса. Дунияллий нясивну лякъин бюхъаймунива яла хъинмургу – ххуйсса щарсса бакIрайн дагьавур».

 

Уммат чIяву баву

МухIаммад Идавсил ﷺ увкуну бур: «Зу кулпатру буллай зула тухумру (нясав) хъуни бувара. Кьиямасса кьини на цайми идавстурал хьхьичI пахру банна ттула умматрал хъунмашиврия».

 

Питна хьун къадитаву

«Зула душ була тIий дин ва духIин дусса инсан учIарча, миннал дянив магьар бишияра. Зу мукун къабулларча, дунияллий питнарду ва духIиндакъашиву гьарза хьунтIиссар», – увкуну бур хIадисраву.

 

Аьли Мусаев

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Бунагьру багъишла битайсса кьини

Зуль-ХIижжалул 9-мур кьини – Аьрафа (Аьрафат) кьинири. Му кьини хIажитал «Аьрафа» тIисса даралуву бикIайссар. Аьрафа кьини азарва «Кьулгьу» («Аль-Ихляс») бувккуну хъинссар. Мукун буккайманал циняв бунагьру багъишла битантIиссар куну бур...


ЖугьутIнал суаллу

Оьмар-асхIаб халифну усса чIумал муначIан ца жугьутI увкIун ур. Идавсил ﷺ мизитравунгу увххун, Абу Аюб аль-Ансаринал чIарав щяивкIсса Оьмар-асхIабнахгу урувгун ганал цIувххуну бур: «Инарав инсантурахь цIуххаву дувайма, амма вихьва щилчIав къацIуххайма, муъминтурал хъунама, амма вил хъунама...


Алфу ссалам хьуннав...

ТIабибнаха - назму, Заннаха - хIамди, Бунагьрал аьпвуну тIайла дацIаннав. Гъарибсса дакIнива бувккун лавгцири МустIафа Идавсил салават хьуннав.   ХIамдирал Залуннах ХIабибнал иман, ХIимаятраяту цIимилул бутIа – На бигьай ccиxIpyгy циняв санаъри, Аьрщарал Залуннайн ссаламну...


Къумасса мусиват

Аллагьу Тааьланал дуниялгу ляхъан дурну, дунияллий инсанталгу ляхъан бувну, миннаву ляхъан бавугу, литIун бавуну нани дурсса миннал хIал ккакканни. Уттарашиву ляхъан дурссар миннаву мютIийма цумарив, аьсивма цумарив кIул хьун. БивкIугу ляхъан бувссар Кьиямасса кьини бизан бувну, хъинманан хъинсса...


Ссайгъат баву

Цаннал цаннан укра зад дулаву, ссайгъат баву ссуннатссар, Аллагьнал ﷻ ххуллий, Аллагь ﷻ рязи уван дуллай ухьурча. Му дулайнигу «на ва хъус вин укра дулав», – куну дулайманал учин аьркинссар. «Нагу кьамул дурссар», - куну, ласайманалгу учин аьркинссар. Мукун къакуну,...