Циванни кулпат баву агьамсса?
Циванни кулпат баву агьамсса?
«Кулпат къабувминнан щар дуцияра (щар булара). Гай мискинсса бухьурча, кулпат байхту Аллагьнал ﷻ авадан бантIиссар цала Сахаватшивруйну…». Укунсса мяъна дусса аят бур Кьуръандалул «Ан-Нур» тIисса суралуву.
Гьарца кулпат бикIай цамуниха къалавхьхьусса, амма цукунсса бухьурчагу, жува гайннух буруган аьркинссару диндалул, Кьуръандалул ва Идавсил ﷺ амрурдал чулуха.
Цавай жагьилтал кулпат буллали бай нитти-буттал, вайминнал цала пикрилийну бучIай мукунсса хIукмулучIан. ДакIниву иман думиннал щар дуцай цивппа зуна баврия буруччиншиврул. Бур цала оьрмулувусса захIматшивуртту щаллу хьуншиврул кулпат баймигу.
Идавстурал ххуллу
Кьуръандалул ва хIадисирттал жунма мяълумну бувчIин бувну бур циваннив кулпат бан аьркинсса. Аллагьнал ﷻ тIайланма буюр бувну бур кулпат баврил хIакъираву (мяъна): «Кулпатру щаллу къабувминнан щар дуцияра ва щар булара» («Ан-Нур» суралул 32-сур аят).
Кулпат баву – идавстурал ххуллур (сунна). ХIадисирттаву тIий бур: «Кулпат баву ттул суннари. Ттул сунналия кIура авма – ттуяту кIура авмари». «Идавстурал сунна – мукьра задри: миск (аьтри) ишла даву, магьар бишаву (щар дуцаву), сивак ва хна ишла даву».
Бунагьрая мурахасшиву
Зуна баву – яла хъуними бунагьирттава ца бунагьри. Адимина ва хъамитайпа магьар къабивхьуну цачIу яхъанан цукунчIав къабучIиссар. Бунагьравун багьаву къагьану, миннал оьрмурдавугу барачат къабикIантIиссар, мукунми талихIрайн къабуккайссар.
«Кулпат щаллу бан каши думанал щар дуци́ча. Мунил зул яру ва чурх буруччинтIиссар (бунагьмуния). Щарсса дуцин каши дакъаманал зума дугьи́ча, цала шагьват лещан баншиврул», – тIий бур ца хIадисраву.
Дин дуруччаву
Анаслул бувсъсса хIадисраву увкуну бур: «СалихIсса щарсса бакIрайн дагьманан Аллагьнал ﷻ кумаг бувссар дачIи диндалуву (диндалул дачIи щаллу дурссар). Гамур дачIигу щаллу давриву Аллагьная ﷻ нигьа увсун икIуча».
Цамур хIадисраву тIий бур: «Ва дуниял дуллуссар чIумуйнусса. Дунияллий нясивну лякъин бюхъаймунива яла хъинмургу – ххуйсса щарсса бакIрайн дагьавур».
Уммат чIяву баву
МухIаммад Идавсил ﷺ увкуну бур: «Зу кулпатру буллай зула тухумру (нясав) хъуни бувара. Кьиямасса кьини на цайми идавстурал хьхьичI пахру банна ттула умматрал хъунмашиврия».
Питна хьун къадитаву
«Зула душ була тIий дин ва духIин дусса инсан учIарча, миннал дянив магьар бишияра. Зу мукун къабулларча, дунияллий питнарду ва духIиндакъашиву гьарза хьунтIиссар», – увкуну бур хIадисраву.