Циванни кулпат баву агьамсса?

Циванни кулпат баву агьамсса?

Циванни кулпат баву агьамсса?

«Кулпат къабувминнан щар дуцияра (щар булара). Гай мискинсса бухьурча, кулпат байхту Аллагьнал ﷻ авадан бантIиссар цала Сахаватшивруйну…». Укунсса мяъна дусса аят бур Кьуръандалул «Ан-Нур» тIисса суралуву.

 

 

Гьарца кулпат бикIай цамуниха къалавхьхьусса, амма цукунсса бухьурчагу, жува гайннух буруган аьркинссару диндалул, Кьуръандалул ва Идавсил ﷺ амрурдал чулуха.

Цавай жагьилтал кулпат буллали бай нитти-буттал, вайминнал цала пикрилийну бучIай мукунсса хIукмулучIан. ДакIниву иман думиннал щар дуцай цивппа зуна баврия буруччиншиврул. Бур цала оьрмулувусса захIматшивуртту щаллу хьуншиврул кулпат баймигу.

 

Идавстурал ххуллу

Кьуръандалул ва хIадисирттал жунма мяълумну бувчIин бувну бур циваннив кулпат бан аьркинсса. Аллагьнал ﷻ тIайланма буюр бувну бур кулпат баврил хIакъираву (мяъна): «Кулпатру щаллу къабувминнан щар дуцияра ва щар булара» («Ан-Нур» суралул 32-сур аят).

Кулпат баву – идавстурал ххуллур (сунна). ХIадисирттаву тIий бур: «Кулпат баву ттул суннари. Ттул сунналия кIура авма – ттуяту кIура авмари». «Идавстурал сунна – мукьра задри: миск (аьтри) ишла даву, магьар бишаву (щар дуцаву), сивак ва хна ишла даву».

 

Бунагьрая мурахасшиву

Зуна баву – яла хъуними бунагьирттава ца бунагьри. Адимина ва хъамитайпа магьар къабивхьуну цачIу яхъанан цукунчIав къабучIиссар. Бунагьравун багьаву къагьану, миннал оьрмурдавугу барачат къабикIантIиссар, мукунми талихIрайн къабуккайссар.

«Кулпат щаллу бан каши думанал щар дуци́ча. Мунил зул яру ва чурх буруччинтIиссар (бунагьмуния). Щарсса дуцин каши дакъаманал зума дугьи́ча, цала шагьват лещан баншиврул», – тIий бур ца хIадисраву.

 

Дин дуруччаву

Анаслул бувсъсса хIадисраву увкуну бур: «СалихIсса щарсса бакIрайн дагьманан Аллагьнал кумаг бувссар дачIи диндалуву (диндалул дачIи щаллу дурссар). Гамур дачIигу щаллу давриву Аллагьнаянигьа увсун икIуча».

Цамур хIадисраву тIий бур: «Ва дуниял дуллуссар чIумуйнусса. Дунияллий нясивну лякъин бюхъаймунива яла хъинмургу – ххуйсса щарсса бакIрайн дагьавур».

 

Уммат чIяву баву

МухIаммад Идавсил ﷺ увкуну бур: «Зу кулпатру буллай зула тухумру (нясав) хъуни бувара. Кьиямасса кьини на цайми идавстурал хьхьичI пахру банна ттула умматрал хъунмашиврия».

 

Питна хьун къадитаву

«Зула душ була тIий дин ва духIин дусса инсан учIарча, миннал дянив магьар бишияра. Зу мукун къабулларча, дунияллий питнарду ва духIиндакъашиву гьарза хьунтIиссар», – увкуну бур хIадисраву.

 

Аьли Мусаев

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


Шинал дайдихьу

Бусурманнал календарьданул (гьижралул) цIусса шин дайдишайссар МухIаррам зуруя. Ванил ца агьамшивугу – инсаннал цала оьрмулул, тIуллал, давурттал хIисав дувайсса чIун хъанахъиссар. Оьмар-асхIабнал увкуссар: «Зула оьрмулул хIисав зува ласияра, зуятура хIисав ласуннин (дунияллия...


Вила тагьар кIул дува

Гьарцама бусурманчунан агьамсса зад бур цаятува Аллагь ﷻ рязи хьунмур буллалаву. Заннал рязишиву дияйссар жуйвасса буржру биттур буллай, бунагьмуния арх буцлай, хъинбаларду гьарза буллай. Циняв чакру, зумарду, цадакьартту щаллу булларчагу, бакIравун суал буххай: Аллагьнал ﷻ хьхьичIсса ттула тагьар...


Буллугъшиврул душмантал

Аваданшиву ягу мискиншиву ца дуциндалий кIул дуван, царай цинцилттай дишин шайсса задру дакъар. Ца инсаннал мискиншиврун ккалли дувансса тагьар цаманан аваданшивуну чIалан дикIай. Мукунма, цаннан аваданшивуну чIалачIимур, цаманал мискиншивуну хIисав дуван бюхъай.   ДакIниву хIакьсса иман...


ДакIурдийн сси бутаймур

Дунияллул, оьрмулул иширттахух, давурттахух лавгсса жунма чIявучин хIисав къашай Аллагьная ﷻ арх буллаллисса, жула дакIру вивату канакисса хасиятру. Мукунминнувасса ххюнния шикку чичинну.   Дукра чIяру даву Лякьазарашиву – инсаннал биялалул заэвшивур. Лякьа дурччусса чIумал дакI...


Оьрмулуву яла агьаммур

Жунма гьарцаннан кIулну бикIан аьркинссар жува ва дунияллийн циван бувкссарув. ЧIявусса инсантал, хаснува философтал, бикIай луглай оьрмулул мурадрах, амма инсаннал аькьлулул ссуссукьушиврул цIаний, цала дакIнин ччимур оьрмулул мурад бухьунссар тIисса хIукмулийн бучIай.   Миннахь цIуххирча,...