ЧIал къахьун...

ЧIал къахьун...

ХIадисраву бувсун бур гьарца бусурманчунай ялув цала оьрчIал хьхьичIсса буржру бушиву: цалчин – лайкьсса щарсса дурцуну, цала оьрчIан ххуйсса нину лякъаву, кIилчин – ганан бусурмансса цIа дизаву, шамулчинмур – диндалин бувну тарбия дулаву.

 

Ца аькьлукарнахь маслихIат буллай бивкIун бур оьрчI тарбия уллай та байбишин аьркинссар тIий. Ганал цIувххуну бур, оьрчI увну цуксса хIалли куну. Дахьра ца нюжмар хьунни кусса жаваб дуллувкун, «Зу ца нюжмардул чIал хьуну буру му тарбия уллай байбишин», – учайва тIар.

Ва дунияллий яла талихI бума – Идавсил ﷻ лахьхьин бувсса куццуй, Исламрал диндалий цалва кулпат тарбия буваймари. ОьрчIру Аллагьнал ﷻ жунма буллусса аманат бушиву хъама битан къабучIиссар, Кьиямасса кьинигу гайннахлу Заннал ﷻ хьхьичI жаваб дулун багьантIиссар.

ЧIивину унува оьрчIал дакIний дурсса накьич, хъуна хьувкунгу гиккура личIайссар, чарий дурсса накьич кунна, мунияту нитти-буттал буржри оьрчIан адаб лахьхьин даву. Буттал цала арснан чIивинияцIа адаб лахьхьин къадуварча, хъуна шайхту ганал бувсса бунагьирттаву буттал гьурттушиннагу дикIайссар. Идавсил ﷺ хIадисраву бувсун бур арамтуран цалва кулпатирттахлугу жаваб дулун багьайшиву. Цамур хIадисраву увкуну бур: «Гьарца инсан дахьа ниттил увсса чIумал бусурманчувну икIайссар, так нитти-бутталли ганая жугьутI, христиан ягу мушрик хьун увайсса», – куну. Мунин бувну, оьрчIру тарбия бавриву яла хъунмамур бияла нитти-бутталли. Гайннал ялув бацIан аьркинссар, телевизорданул ва интернетрал хъуни буллай къакьабивтун. ЧIивину унува дакIниву имандалул гьану бивзсса оьрчIал хасият оьккисса къашайссар.

Жула диндалин бувну, оьрчIан арулла шин шайхту ганан чак лахьхьин буллан аьркинссар, ацIра шинавун ивукун, чак кьабитаврихлу танмихI бувангу ккаккан бувну бур. Мюрщину бунува чак лахьхьин баврил цамургу мюнпат буссар. Мунил оьрчIру вардиш буллалиссар марцIшиву дуллай, цанчирча, миннан лахьлахьиссар хIажатханттувун лавгукун тIагьарат буван, гьантлун ххюйлла кару-ччанну шюшин, мудан марцIсса янна лаххаван.

ОьрчIаву ххуйсса хасият-тIабиаьт дишаврия цанма нитти-буттангу мюнпат буссар, цанчирча, МухIаммад Идавсил ﷻ увкуссар: «Инсан дунияллия лавгукун, ганал циняв аьмаллу кьукьайссар, шанма личIаннин: бухлагаву дакъасса цадакьа (ххуллу, ламу, мизит, мадраса баву, мурхь бугьаву, щин дуцаву ва м.ц.), халкьуннан мюнпат бусса элму-кIулшивуртту ва ганаха дуаь дуллалисса оьрчIру» – куну.

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


ДакIурдийн сси бутаймур

Дунияллул, оьрмулул иширттахух, давурттахух лавгсса жунма чIявучин хIисав къашай Аллагьная ﷻ арх буллаллисса, жула дакIру вивату канакисса хасиятру. Мукунминнувасса ххюнния шикку чичинну.   Дукра чIяру даву Лякьазарашиву – инсаннал биялалул заэвшивур. Лякьа дурччусса чIумал дакI...


Суал-жаваб

Жува кIюрххил чаклил кIилчинмур ракааьтраву дуккару «КьунутI» («Магьдина») тIисса дуаь. Жяматращал чак буллай унува имамнал му къадуккирча ци буван аьркинссар? Имамнал кIюрххил чакливу «КьунутI» къадуккирча, мунал хъирив чак буллалиманахь ихтияр дуссар цаллалу...


Шинал дайдихьу

Бусурманнал календарьданул (гьижралул) цIусса шин дайдишайссар МухIаррам зуруя. Ванил ца агьамшивугу – инсаннал цала оьрмулул, тIуллал, давурттал хIисав дувайсса чIун хъанахъиссар. Оьмар-асхIабнал увкуссар: «Зула оьрмулул хIисав зува ласияра, зуятура хIисав ласуннин (дунияллия...


Оьрмулуву яла агьаммур

Жунма гьарцаннан кIулну бикIан аьркинссар жува ва дунияллийн циван бувкссарув. ЧIявусса инсантал, хаснува философтал, бикIай луглай оьрмулул мурадрах, амма инсаннал аькьлулул ссуссукьушиврул цIаний, цала дакIнин ччимур оьрмулул мурад бухьунссар тIисса хIукмулийн бучIай.   Миннахь цIуххирча,...


Идавсин ﷺ ххирамий

Жуна кIулну ухьурча лахъисса оьрму бувтсса, чанну къашавай хъанай ивкIсса, хъус-маэшат гьарзасса, цанма ччисса куццуй ялапар хъанай ивкIсса инсан, жува бикIару мунай дакI мяш хъанай. Амма мукунсса инсаннал тIуллу, аьмаллу ххуйсса бивкIун бакъахьурча, му бувтсса оьрмулия цукунчIавсса хайр...