Муса идавсил чIаххучу

Аллагь Тааьла Кьуръандалий тIий ур (мяъна): «Зу нитти-буттахъах яла ххуйсса куццуй бургияра, гайннащал нахIуну бакъа гъалгъагу мабувари». МухIаммад Идавсил ﷺ хIадисраву куну бур « Алжан ниттихъал ччанналур бусса». Вай аятругу, хIадисругу жунма гьарца кьини баллай бур, аммарив жула дакIурдивун вай бухлай бакъар.
Гьарца ва дунияллийсса инсантурал личIи-личIисса пикрирду, аьмаллу бур, мукунма цинявппа инсанталгу Алжаннавун лавгун ччай бур. Жува буру личIи-личIисса эбадатру дуллай, ттигу ци дуван хъиннивав АллагьначIан ﷻ гъан хьун тIий. Миккува хъама битлай бур МухIаммад Идавсил ﷺ хIадис, жухьва бусласисса чув буссарив Алжан. Къулагъас къадурну нитти-буттахъулгу кьабивтун жува буру чурив Алжаннух луглай. Инсаннан кIулли Алжаннаву цичIав захIматшивуртту, кьурчIишивуртту къадикIантIисса. Аммарив пикри бувара уссурвал-ссурвал жува Алжаннавун гьарча гиву жула нину-ппу, кулпат бакъахьурча му дикIантIиссар тIар захIматшиву.
ЦIанасса чIявусса диндалул ххуллийсса жагьилтурал нитти-буттахъул чак-дин къадуллай бур, жу укунмагу бусурманталлу тIий, хъами Аллагь ﷻ рязийсса куццуй лахлай бакъар. Жува ххассал хьуну ччай, аммарив нину-буттахъул ххассал буван ччай бакъарив жунма, гайннай аьтий бакъарув жува. Иширах бургарча, бакъару уссурвал. Жува чак-дин дуллай байбишайхту, нитти-буттал цичIав тIурча, жува буру гайннащал данди бацIлай, дяъвай жунма гьарза кIулмий кунма. Мунин кIанай бучIирхха нитти-буттащал кIукIлуну, цIимилийну гъалгъа буван, гайннан бувчIин буван ва ци ххуллурив, циван аьркинссарив цинявппа бусурмансса халкь ва ххуллийх бачин. Бакъахьурча, жула нину-буттахъул диндалия арх хъанай бур, гай цалва оьрчIавусса кьянкьашиву сси бизавуртту чIалай. Хъуннасса нигьачIаву дур жува сававну жула нитти-буттахъул Алжаннавун къабагьаву. (Аллагьнал ﷻ буруччиннав жува муния). Жухьва Идавсил ﷺ мукун бувара куну бакъархха: цIимилийну ссавурданий ккаккан дувара куну бур диндалул хъиншиву ва аьркиншиву. МухIаммад Идавсил ﷺ чIумал яхъанай ивкIун ур ца Увайсул Кьарани тIисса адимина. Идавсин ﷺ цува ахиратрайн уцай чIун гъан хъанан дирукун, ганал асхIабтурахь куну бур: «Агар зува захIматшиврувун багьарча, гъараллу къалачIларча, насира га Увайсул Кьарани тIисса инсанначIан, ганахь учара дуаь дува», - куну, ганал дуаь Аллагьнал ﷻ кьамул дувантIиссарча», - куну. АсхIабтал махIаттал хьуну бур, цана кIулвагу акъасса, Идавсгу ﷺ ххал къавхьусса Увайсул Кьаранил дуаь кьамулсса дуссар учаврий. Циван диркIун дур ганал дуаь кьамулсса? Ца ппурттуву ганан ччан бивкун бур МухIаммад ИдавсичIан ﷺ гьан, га ххал хьун, ниттил куну бур: «Я ттул арс, ина нагу наралу кьадиртун гьан най урав, на нигьачIий дурача малагав», - куну, Увайсул Кьаранигу ниттих вичIи дирхьуну, къалавгун ур. Чансса хIаллава ялагу, ганан Идавс ﷺ ххал хьун ччан бивкIун бур. Мукунма ниттил малагавкьай куну, му къалавгун ур миккугу. Шамулчингу ачинна тIисса чIумал, ниттил нигьачIий дура наралу куну га къалавгун ур. Му куццуй гаксса цана Идавс ﷺ ккаккан ччай унува, нину цуппалу къакьабитаншиврул, Увайсул Кьарани къалавгун ур МухIаммад ИдавсичIан ﷺ. Аллагьнал ﷻ ганал ниттих дурсса адабрайну, хIурматрайну га муксса хъунмасса даражалийн гьаз увну ур, Оьмар-асхIаблуя тIайла хьуну циняв асхIабтал лагайсса бивкIун бур ганахь дуаь дува учин.
Цал Муса идавсил цIувххуну бур Аллагьнахь: «Я Рабби, ина ттун ккаккан ува Алжаннаву ттул чIарав икIансса инсан, ттул чIаххувчу», - куну. Аллагь Тааьланал ганахь насу ва пулансса кIанттайн, гикку уссар ца дикI дахху, гари вил чIаххувчу куну бур. Муса идавс махIатталгу хьуну га дикI дахху цукуннивав гаксса лавай увну, Идавсил даражалийнгу гьаз увну, цала чIаххувчу икIан, куну лавгун ур га ххал уван. Лявкъуну ур Муса идавсин га инсан цала дикI дахлай. Ганахьгу цIувххуну бучIирив вичIан хъамалу куну, Муса идавс лавгун ур ганачIан шавай. Къатлувун уххайхтува, га жагьилсса оьрчI анаварну шавхьун нахIусса дукрагу, увххун гамур къатлувун тива лавсун увкIун ур хъунма бакъасса чIапа. Гиву диркIун дур къашавайсса дизаннагу къашайсса ганал нину. Анаварсса мутталий ниттил каругу, ччаннугу шюршуну, дукрагу дуллуну рязи бувну бур. Мугу мунал хъинну цIимилийну, рязину къуллугъ бувну бур. Яла лавсун шаний дирхьуну дур, гикку дихьлай унува, ганил арснал вичIилухун цирив куну бур Муса идавсин къабавсса. Нину шанан диркIукун, га жагьилсса оьрчI Идавсищал щяивкIун, хаварду бувсун бур. Муса идавсил ганахь цIувххуну бур, вил вичIилухун ниттил ци увкуна, куну. Ганалгу жаваб дуллуну дур: «На гьарца кьини ниттиха укун аякьа-хIурмат бувара», - куну, «ниттилгу ттуха мудан дуаь дувай», - куну бур: «Аллагьнал ﷻ вил бунагьру багъишла битаннав, Алжаннаву Муса идавсил чIаххучу уваннав тIисса». Яла Муса идавсил бувсуну бур ганахь цува Идавс ушиву, мукунма ганал ниттил дуаьгу Аллагьнал ﷻ кьамул дуршиву. ЧIалай бурив, уссурвал, Аллагь Тааьланал цуксса бигьа бувну бурив жунма Алжаннавун буххаву. ЦIанасса жула нитти-буттахъал чулинмайсса иш ххуйну бакъар. Щар дурцусса жагьилнал гьантлун цимил оьвчай цала щарссаничIан, га ххал хьун ччай, ххира-ххуй буван ччай, аммарив ниттихъал чулинмай дурив чанссарагу мукунсса ччаву, думагума му ххал дуван нач дуллай, дакIнивусса за учин къахъанай буру жува. Аьркин хьунирив жула чIарав цалчин нину-ппу бацIай, думур дакъамур харж дуллай, оьрчIал-душнил захIматшиву лахълай. На тIий акъара щарссанил чулинмай, оьрчIал душнил чулинмай ххирашивугу цIимигу къабуван аьркинссар тIий, му укунмагу жувува бикIай. Гъалгъа бур мукунмасса ургавугу, аякьагу нитти-буттал чулиннайгу дикIан аьркиншиврия, ва муния Аллагь Тааьланал жуявасса рязишиврия. Дулуннав жухьхьунна Аллагьнал ﷻ мукунсса имангу, аькьлу-духIингу, аьмалгу жула нитти-буттахъул жуява рязину бикIансса. Алжаннаву цачIун буваннав жула нитти-буттахъащал, кулпатирттащал, оьрчIащал, мачча-гъаннащал.