Адиминал лишан
ТIайлашиву, буллусса махъ бацIан баву – гьарца бусурманчунаву дикIан аьркинсса хасиятри. Мукунсса инсаннал пикригу, махъругу, давурттугу цаннищал ца даркьусса дикIайссар.
Бусурманчунал буржри махъ бугьаву, тIайлашиву, вихшала дишин лайкьну икIаву. Вай хасиятирттаву дуссар Исламрал агьамсса, кьимат лавайсса тIабиаьтрал мяъна. Иман ва духIин – куннищал ку цIакьну дархIуну дуссар.
Бусурмансса инсан икIан аьркинссар цала ниятирттаву ва тIуллаву Заннайн дакI тIайлану. Мунал тIайлашиву лагма-ялттуминнал вихшала дишинсса куццуйсса дикIан аьркинссар.
Жямат, миллат камилсса бикIаншиврул, гьарца инсан духIин, инсаншиву дусса, цалва бурж кIулсса, диндалул ххуллия къааччайсса икIан багьлай бур.
Буллусса махъ бацIан баву – мудангу диркIссар адиминашиврул, чувшиврул лишан. Махъ бацIан буваншиврул ччимур бан хIадурну бивкIссар, сайки жан дулунгума. ЧIявуну цанма щавщи хьурчагу, мукъуй бацIайсса бивкIссар.
ЦIанасса заманнай «адиминал махъ» тIисса калималул агьамшиву хъама диртун дур. Щялмахъ бусаву, вихшала дирхьуманан хиянат баву, буллусса махъ махъунмай ласаву – бигьанмасса ишруну хьуну бур. ЧIявучин, арцущал, хъуслищал бавхIусса иширттаву адиминал буллусса махъ бацIан къабай. Хаснува буржирай ларсмур зана дитан чIун дияйхту инсан акъава шай ягу арцул залуннан нач дуллан, аьйрду дуллан икIай, ттигу манзил була тIий. Цува заллусса арцу зана даншиврул инсаннан тамансса захIмат буллан багьай. КIилчин-шамулчин дакIнин бутарчагу, хIакьину-гьунтти дулунна куну, мугьлат бакъа щялмахъ бусай. Укунсса ишру чIявуну шайсса жяматраву халкьуннал дянив вихшала-аманат къабикIайссар, буржирай дулун каши духьурчагу, зана къадитавриясса нигьал инсан айщун увайссар.
Замана цуксса баххана хъанарчагу, махъ къабугьайсса аьдат дусса халкьуннал дянив ухьурчагу, бусурмансса инсаннахь ихтияр дакъассар мунищал рязи хьун, цала буллусса махъ мудан бугьан аьркинссар, му Исламрал ца аслусса ххуллу-хха, мархха бунутIий. Му агьамсса масъала хIакьинусса кьини щалара дунияллийгу, жула халкьуннал дянивгу хъинну хъамабитала хьуну бур. Цала цIаний цаманан зарал биян баврия пикри къабувсса, баччибакъашивуртту дурсса ишру чIявусса хъанай бур, му жунма лайкь бакъассар.
Махъ къабугьайсса инсаннал хьхьичIва-хьхьичI цанма цала танмихI буллалиссар. Мунан нигь дуссар мунапикьнал (лажинлякъул, кIира лажин думанал) цIа лачIаврия ва халкьуннал дянив сий дакъа личIаврия. Махъ къабугьаву – лажинлякъул лишанни. МухIаммад Идавсил ﷺ увкуну бур: «Ляжинлякъул (мунапикьнал) шанна лишан дуссар: щялмахъру бусайссар, буллусса махъ къабугьайссар, аманатран (вихшалларан) хиянат бувайссар».
Вищава щаллу буван къашайсса зад бухьурча, инсаннан щялмахъсса умуд къабуллуну, махъ къабулаву, бан къашаймур бакIрайн къаласаву лайкьссар.
Ца-цавайннал «ин шаа-Ллагь» («Аллагьнан ﷻ ччарча, Аллагьнал ﷻ чичру духьурча») тIисса махъру ишла бувай буллусса махъ бугьан къаччисса чIумал. «Ин шаа-Ллагь на буванна, учIанна» увкуну, яла тахсир цаятува гьан буллан бикIай «на вихь учавхха Аллагьнан ﷻ ччарча банна, чичру къадиркIун дур», – тIий. БачIвасса махъругу буллуну укун тIутIавугу бусурмансса инсаннан лайкь дакъасса давури.
