Цумири тIайлами?

Цумири тIайлами?

ЦIанасса заманнай я лачIаврия ва бахIурдая кумаг буванну тIисса хIарамзадатал чIяву хьуну бур. Жунмагу чIявучин къакIулли цуминначIан гьан бучIиссарив, тIайлами цукун личIи бувайссарив. Ва макьалалуву бусанну жула диндалуву му иширал хIакьираву ци увкуну буссарив.

 

  • Кьянкьану дакI дарцIуну бикIан аьркинссар щил ци дулларчагу, хъин шаву ва ххассалшиву так Аллагьнал ﷻ дулайшиву.
  • БучIантIимур бувчIулт-рачIан, палрутултрачIан, бахIубувулт-рачIан, ссихIирчитурачIан занан, миннахь за цIухлан, вих хъанан, вичIи дихьлан къабучIиссар. МухIаммад Идавсил ﷺ увкуну бур: «БувчIучIан лавгун, ганахьхьун суал буллуну, бувсмунин вих хьуманал мукьцIалла гьантлий дурсса эбадат Аллагьнал кьамул къадувайссар» (Муслим).
  • Жиндардил кумаграйну, ссихIир бувну я бутIлан ягу бахIу ттирихIин буллан къабучIиссар.
  • СсихIирчитурая, бувчIултрая ва гайннал давурттая бусласисса луттирду ккалан, видеорду ххал дуллан къабучиссар.
  • ГайнначIан янналул касакру ягу суратру ларсун занан къабучIиссар.
  • Я бутIин ягу бахIу букьан буван цамур диндалул инсантурачIан занан къабучIиссар.
  • Кьуръан ккалай хъин бувайсса инсаннан къабучIиссар дяних пардав дакъа чил хъамитайпалуйн ка лаян.
  • Кьуръан ккалаккисса чIумал архIал махIрамсса адимина (лас, ппу, арс, уссу) акъасса хъамитайпалущал цувалу личIан къабучIиссар.
  • Кьуръан ккалаккиманал цинявннан баянсса чIуний (лахъну) буккаву хъинссар.
  • Кьуръандалул сурарду ва аятру чивчусса чагъарду (гьайчали) цащалва лавсун занан, машиналуву битан, оьрчIал кIанттуву бишин, шаппа битан бучIиссар, амма миккугу кIулну бикIан аьркинссар мукунсса чагъарду так савав бушиву, мяйжаннугу хъин бувайма, буруччайма так Аллагь ﷻ ушиву.
  • Щинал ялув Кьуръандалул аятру бувккуну, гай щин хIачIан бучIиссар.
  • Аятру чивчусса чагъар щинавун бувтун, гай щин хIачIан бучIиссар.
  • ЧIутIи ишла дурну я бутIин ихтияр дуссар, му даву дуварча Кьуръан ккаллай, ширкирал лишанну дусса тIуллу къадуллай.
  • Гипноз бувултрачIан занан къабучIиссар.
  • Чапалсса задрай ягу чапалсса кIанай Кьуръандалул аятру чичлан къабучIиссар.
  • СалихIсса инсантурал, валийтурал, шейхтурал, диндалул аьлимтурал янна барачатран ва азардая хъин хьун ишла дуллан бучIиссар.
  • БучIиссар ишла дуван Кяъба шювшусса щин.
  • НицIал, накIлил, зайтундалул нагьлил ягу цамур хIалалсса дуки-хIачIиялул ялув Кьуръан, дуаьрду, хIадисру бувккуну, ми хIачIан ягу нагь чурххайх дуккан бучIиссар.
  • Янил бувма кIулну ухьурча, ганахь чурх шюша (гъуслу бува) ягу чаклин иссаву дува учин аьркинссар. Яла гай щин дутIайссар я лавчIманайх, ва мукунма чIентIру бичайссар янил хьусса хъуслийн (масала, машина, хIайван ва м.ц.) Идавсилгу ﷺ увкуну бур: «Щил бунугу зухьва гъуслу бува (щалва чурх шюша) учирча, зу булувара» (Муслим).
  • Янил шаврия ягу бахIулия хъин хьуншиврул къабучIиссар лухIисса ажари, аьнакIи, яттил хIайван биххан, аьрщараву буччин, ганил оьтту чурххайх буклан.

 

 

М. Будуновлул «ЦIуллушиврул багъру» тIисса луттирава

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


ЗанначIан гьаз дурсса кару

Цала дянивсса икьралдайн, кIулминнайн, соцсетирдайн чул бишлай аьдат хьусса халкьуннал дянив жунна чIявуну хъама дитай ца агьамсса низам: халкьуннайн букканнин цал Аллагьнайн ﷻ лабизан, дуаь дуван.   Ва укунмасса маслихIат бакъарча, бусурманчунал гьанусса мухIлухIин хъанахъиссар,...


Иман цIакь дувансса давуртту

Идавсих ﷺ вичIи дирхьума – Аллагьнайн ﷻ мютIи хьумари. «Нур» тIисса суралуву увкуну бур: «Аллагьнайн ﷻ ва Идавсийн ﷺ мютIину бикIи, акъахьурча зун жаваб дулун багьантIиссар». Вай мукъурттил мяйжан буллай бур Идавсил ﷺ ххуллу (сунна) бувгьуну бачаврийну инсантурайн...


Аькьилсса бусаларду

  Нитти-буттал дуаь Ца аьлимчу-щейхначIа ккалаккисса мутааьлимнал ганахь миннат бувну бур цахара дуаь дувакьай, куну. «Ттул дуаь Аллагьнал ﷻ кьамул къадувантIиссар!» - баян бувну бур щейхнал. Мутааьлимтал махIаттал хьуну бур, цанчирча, дуаь чIа увкума ивкIун ур дуккавриву...


Таваккулданиясса мусил махъру

    Таваккулданул мяъна дурчIин дуллалисса калимартту:   Идавсил ﷺ увкуссар: «Халкьуннаву яла гужма хьун ччиманал Аллагьнайн ﷻ таваккул бутича». ЯхIъя ибн Муа́ьзлухь цIувххуссар: «Инсан таваккул бутайману та ккаллиссар?» «Цала Заллуну Аллагь ﷻ...


ЧIун ва иман

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIабтал бавтIсса кIанттавату ппив къашайва тIар сура «аль-Аьср» къабувккуну. Ва бур Кьуръандалул ца яла кутIамур сура, цинугу шанма аят бусса. Ванил цалчинмур аятраву Заннал увкуну бур (мяъна): «Хъа буллай ура ахттакьун чIумуйн».   Аллагьу...