Цумири тIайлами?

Цумири тIайлами?

ЦIанасса заманнай я лачIаврия ва бахIурдая кумаг буванну тIисса хIарамзадатал чIяву хьуну бур. Жунмагу чIявучин къакIулли цуминначIан гьан бучIиссарив, тIайлами цукун личIи бувайссарив. Ва макьалалуву бусанну жула диндалуву му иширал хIакьираву ци увкуну буссарив.

 

  • Кьянкьану дакI дарцIуну бикIан аьркинссар щил ци дулларчагу, хъин шаву ва ххассалшиву так Аллагьнал ﷻ дулайшиву.
  • БучIантIимур бувчIулт-рачIан, палрутултрачIан, бахIубувулт-рачIан, ссихIирчитурачIан занан, миннахь за цIухлан, вих хъанан, вичIи дихьлан къабучIиссар. МухIаммад Идавсил ﷺ увкуну бур: «БувчIучIан лавгун, ганахьхьун суал буллуну, бувсмунин вих хьуманал мукьцIалла гьантлий дурсса эбадат Аллагьнал ﷻ кьамул къадувайссар» (Муслим).
  • Жиндардил кумаграйну, ссихIир бувну я бутIлан ягу бахIу ттирихIин буллан къабучIиссар.
  • СсихIирчитурая, бувчIултрая ва гайннал давурттая бусласисса луттирду ккалан, видеорду ххал дуллан къабучиссар.
  • ГайнначIан янналул касакру ягу суратру ларсун занан къабучIиссар.
  • Я бутIин ягу бахIу букьан буван цамур диндалул инсантурачIан занан къабучIиссар.
  • Кьуръан ккалай хъин бувайсса инсаннан къабучIиссар дяних пардав дакъа чил хъамитайпалуйн ка лаян.
  • Кьуръан ккалаккисса чIумал архIал махIрамсса адимина (лас, ппу, арс, уссу) акъасса хъамитайпалущал цувалу личIан къабучIиссар.
  • Кьуръан ккалаккиманал цинявннан баянсса чIуний (лахъну) буккаву хъинссар.
  • Кьуръандалул сурарду ва аятру чивчусса чагъарду (гьайчали) цащалва лавсун занан, машиналуву битан, оьрчIал кIанттуву бишин, шаппа битан бучIиссар, амма миккугу кIулну бикIан аьркинссар мукунсса чагъарду так савав бушиву, мяйжаннугу хъин бувайма, буруччайма так Аллагь ﷻ ушиву.
  • Щинал ялув Кьуръандалул аятру бувккуну, гай щин хIачIан бучIиссар.
  • Аятру чивчусса чагъар щинавун бувтун, гай щин хIачIан бучIиссар.
  • ЧIутIи ишла дурну я бутIин ихтияр дуссар, му даву дуварча Кьуръан ккаллай, ширкирал лишанну дусса тIуллу къадуллай.
  • Гипноз бувултрачIан занан къабучIиссар.
  • Чапалсса задрай ягу чапалсса кIанай Кьуръандалул аятру чичлан къабучIиссар.
  • СалихIсса инсантурал, валийтурал, шейхтурал, диндалул аьлимтурал янна барачатран ва азардая хъин хьун ишла дуллан бучIиссар.
  • БучIиссар ишла дуван Кяъба шювшусса щин.
  • НицIал, накIлил, зайтундалул нагьлил ягу цамур хIалалсса дуки-хIачIиялул ялув Кьуръан, дуаьрду, хIадисру бувккуну, ми хIачIан ягу нагь чурххайх дуккан бучIиссар.
  • Янил бувма кIулну ухьурча, ганахь чурх шюша (гъуслу бува) ягу чаклин иссаву дува учин аьркинссар. Яла гай щин дутIайссар я лавчIманайх, ва мукунма чIентIру бичайссар янил хьусса хъуслийн (масала, машина, хIайван ва м.ц.) Идавсилгу ﷺ увкуну бур: «Щил бунугу зухьва гъуслу бува (щалва чурх шюша) учирча, зу булувара» (Муслим).
  • Янил шаврия ягу бахIулия хъин хьуншиврул къабучIиссар лухIисса ажари, аьнакIи, яттил хIайван биххан, аьрщараву буччин, ганил оьтту чурххайх буклан.

 

 

М. Будуновлул «ЦIуллушиврул багъру» тIисса луттирава

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


МухIаммад Идавсил ﷺ оьрмулия

Идавс ﷺ дунияллийн увкун, мунал ниттин Аминатлун ккарккун дур муная нанисса нур, лагмамур чаннагу дурну марцI дуккан дуллалисса.   Ца ппурттуву чIавасса МухIаммад ﷺ оьрчIащал тIуркIу тIий уна, муначIан увкIун малаик Жабраил, тIитIин бувну Идавсил ﷺ хъазам, мунал къюкI мусил тIясраву зам-зам...


Аькьлукар ва халиф

Халиф Гьарун Рашидлул заманнай ивкIун ур Багьлюль тIисса салихIсса аькьлукар. Халиф чIун-чIумуй ганащал хьунаавкьуну ихтилат бувайсса бивкIун бур. Гьаруннул хъярч бувсса чIумалгу Багьлюллул хъинну аькьилсса жавабру дулайсса диркIун дур.   Ца кьини халифнал Багьлюль цачIана учIан увну,...


25-ва тикрал бува

Маэшат гьарта хьуншиврул ишла бувайсса багьантту цIухлалими чан къашай. Миннувату яла агьаммур, гьанумур цила чIумал ххювагу чак бавури, циняр шартIру, рукнурду, адабругу щаллу дурну, хъирив дуккайсса азкардугу дурккуну.   Мукунма, маэшат гьарза хьуншиврул хъинссар зухIа-чак баву, шанан утту...


Бархъаллал Маллайл шеъри

"Мажму́аьтул-аьша́р" тIисса луттирава. Бишлашиссар луттираву бусса куццуй.     Бисмиллягьи-ррахIмани-ррахIим.   МарцIну вичIи дишара, я диндалул уссурвал, Жула Сайид Идавсил сиярдалул бусаннин. Арулдагу лухччигу, арулдагу ссавругу Цахлуну ляхъан дурсса ХIабибуллагь...


Хъинмунил гьану

Имам Муслимлул луттираву бур укунсса хIадис: «МухIаммад Идавсил ﷺ увкуна: "Аллагь Тааьла МарцIмари, марцIмур дакъа кьамулгу къадуваймари».   Кьуръандалуву Аллагьнал ﷻ халкьуннайн амру бувссар идавстурайхчIин: «Зу дукияра марцIмур, тIуллугу хъинсса дуллали»...