Барачат кIункIу баймур

Барачат кIункIу баймур

Инсаннал оьрмулуву гьарзад хьхьичIуннай дачайссар, барачат бухьурча. Кьинилул мутталий дуван пикри бусса давурттугу щаллу дан шайссар чIумуву барачат буманаща. Барачат бишиншиврул, гьарза хьуншивур цир дуллан аьркинсса?

 

  • Бисмиллагь увкуну байбишаву. МухIаммад Идавсил ﷺ хIадисраву тIий бур: «"Бисмиллагь" къаувкуну дайдирхьумур чулийн къадуккайссар» (АхIмад). Мунияту гьарца иширал бакIрай «Бисмиллагь» увкуну Аллагьнал ﷻ цIа кIицI лагаву хъинссар.
  • Ччяни шания бизаву ва кIюрххил чак чIумуй баву, цупппагу бюхъавай мизитраву. Расулуллагьнал ﷺ укунсса дуаь дурссар: «Я Аллагь, ттул умматиннан барачат гьарза бува кIюрххицIун чIумуву» (Тирмизи). Мукун бувайманал хъус-маэшатраву барачат гьарза шайссар.
  • Кьуръан буккаву. КIюрххил чак бувну махъ буккирча хъиннува хъинссар. Аллагьнал ﷻ каламрая дайдирхьусса кьини барачатрал дурцIусса дикIантIиссар.
  • Вирдру чIумуй дуваву. ТIарикьатрал вирд дусса инсаннан гай цинна ккаккан дурсса чIумал ва лайкьсса куццуй дулларча, мунийнугу оьрмулуву барачатшиву гьарза хьунтIиссар.
  • Кьинилул низам чаклил лагма сакин даву. Маэшат тIалав баврихух лавгун, чак анавархъиндарай, цукун бунугу къабуллай, низам сакин дан аьркинссар чаклил чIунну хIисавравун ларсун; даврихун чак бахчилай бур къаувкуну, чаклихун даву дахчин къадиртун.
  • Бунагьмур кьабитаву, тавба даву. Аллагьнан ﷺ сси бизан баймунил, бунагьмунил барачатшиву яла гьан дувайссар.
  • Заннайн таваккал бутаву, дуаь даву. Гьарзадраву тавпикь булайма Аллагь ﷻ ушиву хъама бивтун, цала аькьлулийну, цала кашилийну дуллалимунивугу барачат чанссар.
  • Халкьуннан кумаг баву. ХIадисраву увкуну бур: «Аллагьнал ﷻ кумаг буллай уссар цала лагънан, га лагънал цала диндалул уссурваран кумаг буллалисса чIумал» (Муслим).
  • Шанан утту бишиннин 33-ва «СубхIа́наЛла́гь», 33-ва «АльхIамдулиЛля́гь» 34-ва «Алла́гьу Акбар» учаву. Бухарил ва Муслимлул луттирдаву бур укунсса хIадис: ичIувсса давуртту чIяру хьуну, гай дуллан захIмат хъанан бивкIукун ФатIимал миннат бувну бур Идавсихь ﷺ кумагран ца хъамитайпа була куну. «На вин мунияр хъинмур лахьхьин банна», – куну, Идавсил ﷺ ганин кIай махъру учин лахьхьин бувну бур. Ва хъанахъиссар барачат бишаврил яла бигьамур кьяйдагу, Идавсил ﷺ сунна биттур бавугу. Вай махъру даин тикрал байманан Аллагьнал ﷻ булайссар циняв ишру камилну бачин бансса тавпикь ва каши.

 

Шамил МухIаммадов

 

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


Суал-жаваб

Чак бяличIан буван бучIисса ишру цумири? Фаризасса ва ссуннатсса чак бяличIан баврил хIукмурду личIи-личIиссар. ЦукунчIавсса багьана бакъанува чак бяличIан буван къабучIиссар, хIарамссар. Амма хъуслин зарал шавриясса нигь куннасса тагьардануву чак бяличIан буван ихтияр дуссар. Чак буллалиманан...


Вихьлив оьрчIру ттуплий бувккунни

Вихьлив хьунни Ккуллал райондалий дарсирдайн мизитирттавун бучIайсса оьрчIал дянивсса футболданул турнир.   Ванил агьаммур мурад бия оьрчIал дянивсса дусшиву цIакь даву ва спортрах гъира бутаву. Турнирданул сиптачиталну бувккунни «Ккуллал райондалул жагьилтал» тIисса ккурандалул каялувчи...


ХIакьсса мяърипат

ЦIанасса социал сетирдал заманнай сакин хьуну бур аьжаивсса масала: жула дакIнил энергия кьатIурдай дурган дурну, цайминнайх дарчIуну, кулпатран так увхсса, ссахчIав гъира бакъасса инсан личIлай ур. Мукунсса тагьарданул кулпатраву тIааьндакъашивуртту чIяру дуллай дур, лас ва щар кунная ку арх...


Мавлудрал барз

Рабиуль-авваль – бусурманнал календарьданул шамулчинмур барзри. Ва ккаллиссар яла агьаммий зурдардивасса цану. Жунма кIулсса куццуй, Рабиуль-авваль барз барачат хьуссар Аллагьнал ﷻ махъа-махъсса Илчи ﷺ, жуна ххирасса МухIаммад Идавс ﷺ дунияллийн уккаврийну. Идавс ﷺ халкьуннан рахIмуну,...


ТалихI ссаву буссар?

Циняв муния гъалгъа тIун бикIай, циняв муничIан кIункIу тIий бур, амма инсаннахь инава луглагимур бувчIин бува учирча, балжисса жаваб дулунма нажагьгу къалякъай.   Пикри бувара, инсан ур ца ххирасса ххазиналух луглай, амма му чув лабивтун буссарив, цукунсса буссарив къакIулну. Му хьхьичIунай...