Барачат кIункIу баймур

Барачат кIункIу баймур

Инсаннал оьрмулуву гьарзад хьхьичIуннай дачайссар, барачат бухьурча. Кьинилул мутталий дуван пикри бусса давурттугу щаллу дан шайссар чIумуву барачат буманаща. Барачат бишиншиврул, гьарза хьуншивур цир дуллан аьркинсса?

 

  • Бисмиллагь увкуну байбишаву. МухIаммад Идавсил ﷺ хIадисраву тIий бур: «"Бисмиллагь" къаувкуну дайдирхьумур чулийн къадуккайссар» (АхIмад). Мунияту гьарца иширал бакIрай «Бисмиллагь» увкуну Аллагьнал ﷻ цIа кIицI лагаву хъинссар.
  • Ччяни шания бизаву ва кIюрххил чак чIумуй баву, цупппагу бюхъавай мизитраву. Расулуллагьнал ﷺ укунсса дуаь дурссар: «Я Аллагь, ттул умматиннан барачат гьарза бува кIюрххицIун чIумуву» (Тирмизи). Мукун бувайманал хъус-маэшатраву барачат гьарза шайссар.
  • Кьуръан буккаву. КIюрххил чак бувну махъ буккирча хъиннува хъинссар. Аллагьнал ﷻ каламрая дайдирхьусса кьини барачатрал дурцIусса дикIантIиссар.
  • Вирдру чIумуй дуваву. ТIарикьатрал вирд дусса инсаннан гай цинна ккаккан дурсса чIумал ва лайкьсса куццуй дулларча, мунийнугу оьрмулуву барачатшиву гьарза хьунтIиссар.
  • Кьинилул низам чаклил лагма сакин даву. Маэшат тIалав баврихух лавгун, чак анавархъиндарай, цукун бунугу къабуллай, низам сакин дан аьркинссар чаклил чIунну хIисавравун ларсун; даврихун чак бахчилай бур къаувкуну, чаклихун даву дахчин къадиртун.
  • Бунагьмур кьабитаву, тавба даву. Аллагьнан ﷺ сси бизан баймунил, бунагьмунил барачатшиву яла гьан дувайссар.
  • Заннайн таваккал бутаву, дуаь даву. Гьарзадраву тавпикь булайма Аллагь ﷻ ушиву хъама бивтун, цала аькьлулийну, цала кашилийну дуллалимунивугу барачат чанссар.
  • Халкьуннан кумаг баву. ХIадисраву увкуну бур: «Аллагьнал ﷻ кумаг буллай уссар цала лагънан, га лагънал цала диндалул уссурваран кумаг буллалисса чIумал» (Муслим).
  • Шанан утту бишиннин 33-ва «СубхIа́наЛла́гь», 33-ва «АльхIамдулиЛля́гь» 34-ва «Алла́гьу Акбар» учаву. Бухарил ва Муслимлул луттирдаву бур укунсса хIадис: ичIувсса давуртту чIяру хьуну, гай дуллан захIмат хъанан бивкIукун ФатIимал миннат бувну бур Идавсихь ﷺ кумагран ца хъамитайпа була куну. «На вин мунияр хъинмур лахьхьин банна», – куну, Идавсил ﷺ ганин кIай махъру учин лахьхьин бувну бур. Ва хъанахъиссар барачат бишаврил яла бигьамур кьяйдагу, Идавсил ﷺ сунна биттур бавугу. Вай махъру даин тикрал байманан Аллагьнал ﷻ булайссар циняв ишру камилну бачин бансса тавпикь ва каши.

 

Шамил МухIаммадов

 

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


Барча баву

  Ас-саламу аьлайкум ва рахIматуллагьи ва баракатугьу, ххирасса уссурвал ва ссурвал, хIурмат лавайсса жямат!   ДакIнихтунусса ххаришиврущал барча тIий ура жула ялун нанисса Рамазан барз – зума дугьаврил, Кьуръандалул, цIимилул ва ялтту бучIаврил барз. Ва Заннал Цала лагътуран буллусса ляличIисса...


Бувккума багъишла итайссар

Кьуръан буккаву – эбадатирттава ца яла ххирамур ва чири гьарзамурди. Кьуръан мудан ккалай хъинссар – дяхтта ва хьхьувай, сапарданий ва ичIува, мизитраву ва даврий. Жулва салихIсса буттахъалгу мукун буккайсса бивкIссар. Миннал хIарачат бувайсса бивкIссар Аллагьнал Лу бюхъайкун чIявуну...


Мубараксса барз

Рамазан зурул даража Рамазан зурул хьхьичIра-хьхьичIсса хьхьу дуркIукун, Алжаннул хьулурду тIивтIуну, му барз гьаннин къалакьайссар. Дуржагьрал хьулурду лавкьуну, му барз гьаннин къатIитIайссар. ЩяйтIантал байщун бувайссар, иблислуй къатIа бишайссар. ЛивтIумий ххари шайссар, уттавамий рахIат...


Идавстурал касмурду

Жула диндалин бувну, зузаву му так арцу лякъаву къаккаллиссар, Аллагьнайн ﷻ эбадат даврийнгу кIура даяйссар. ХIарамсса даву дурну ляркъусса хъусгу хIарамссар, мунил жула цинярда эбадатругу зия дувайссар. Жула хъус хIалалсса чIумал Заннал барачатгу бишайссар.   ХIалалсса касму ва пиша бушиву...


Кьамулмур цадакьа

Цадакьа тIисса мукъул мяъна хъинну гьартассар: ванивун буххайссар фаризасса закат ва инсаннан ка-кумаг баву. Инсаннал цува АллагьначIан ﷻ гъан хьуншиврул цаманнан хъус дулаврин учайссар цадакьа (аьрабрай – «садакьа»). Диндалул аьлимтурал луттирдаву ва мукъуйну чIявучин ккаккан...