Барачат кIункIу баймур

Барачат кIункIу баймур

Инсаннал оьрмулуву гьарзад хьхьичIуннай дачайссар, барачат бухьурча. Кьинилул мутталий дуван пикри бусса давурттугу щаллу дан шайссар чIумуву барачат буманаща. Барачат бишиншиврул, гьарза хьуншивур цир дуллан аьркинсса?

 

  • Бисмиллагь увкуну байбишаву. МухIаммад Идавсил ﷺ хIадисраву тIий бур: «"Бисмиллагь" къаувкуну дайдирхьумур чулийн къадуккайссар» (АхIмад). Мунияту гьарца иширал бакIрай «Бисмиллагь» увкуну Аллагьнал ﷻ цIа кIицI лагаву хъинссар.
  • Ччяни шания бизаву ва кIюрххил чак чIумуй баву, цупппагу бюхъавай мизитраву. Расулуллагьнал ﷺ укунсса дуаь дурссар: «Я Аллагь, ттул умматиннан барачат гьарза бува кIюрххицIун чIумуву» (Тирмизи). Мукун бувайманал хъус-маэшатраву барачат гьарза шайссар.
  • Кьуръан буккаву. КIюрххил чак бувну махъ буккирча хъиннува хъинссар. Аллагьнал ﷻ каламрая дайдирхьусса кьини барачатрал дурцIусса дикIантIиссар.
  • Вирдру чIумуй дуваву. ТIарикьатрал вирд дусса инсаннан гай цинна ккаккан дурсса чIумал ва лайкьсса куццуй дулларча, мунийнугу оьрмулуву барачатшиву гьарза хьунтIиссар.
  • Кьинилул низам чаклил лагма сакин даву. Маэшат тIалав баврихух лавгун, чак анавархъиндарай, цукун бунугу къабуллай, низам сакин дан аьркинссар чаклил чIунну хIисавравун ларсун; даврихун чак бахчилай бур къаувкуну, чаклихун даву дахчин къадиртун.
  • Бунагьмур кьабитаву, тавба даву. Аллагьнан ﷺ сси бизан баймунил, бунагьмунил барачатшиву яла гьан дувайссар.
  • Заннайн таваккал бутаву, дуаь даву. Гьарзадраву тавпикь булайма Аллагь ﷻ ушиву хъама бивтун, цала аькьлулийну, цала кашилийну дуллалимунивугу барачат чанссар.
  • Халкьуннан кумаг баву. ХIадисраву увкуну бур: «Аллагьнал ﷻ кумаг буллай уссар цала лагънан, га лагънал цала диндалул уссурваран кумаг буллалисса чIумал» (Муслим).
  • Шанан утту бишиннин 33-ва «СубхIа́наЛла́гь», 33-ва «АльхIамдулиЛля́гь» 34-ва «Алла́гьу Акбар» учаву. Бухарил ва Муслимлул луттирдаву бур укунсса хIадис: ичIувсса давуртту чIяру хьуну, гай дуллан захIмат хъанан бивкIукун ФатIимал миннат бувну бур Идавсихь ﷺ кумагран ца хъамитайпа була куну. «На вин мунияр хъинмур лахьхьин банна», – куну, Идавсил ﷺ ганин кIай махъру учин лахьхьин бувну бур. Ва хъанахъиссар барачат бишаврил яла бигьамур кьяйдагу, Идавсил ﷺ сунна биттур бавугу. Вай махъру даин тикрал байманан Аллагьнал ﷻ булайссар циняв ишру камилну бачин бансса тавпикь ва каши.

 

Шамил МухIаммадов

 

2026-07-01 (МухIаррам 1448 ш.) №7.


Хъинсса хасият – диндалул аслу

Хъинсса хасият думанан муния хайр бияйссар дунияллий ва ахиратраву, муния бувсун бур хIадисраву. Ца чIумал Аьббаслул Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Я Расулуллагь, вий аякьа дуллай ивкIунтIий АбутIалиблун ахиратраву мюнпат биянтIиссарив?» «БиянтIиссар, ттуй аякьа къадурссания, га...


Неъматрал кьимат

Ца билаятрай къурагъсса шин хьуну, щин чан хьуну диркIун дур. Гиккусса ца мискинсса адиминан пикри хьуну бур, щин дукканхьуви тIий, аьрщараву къуй дуккан. Дуклай чансса куртI шайхту лявкъуну бур ссаллив бувцIусса хъунмасса буттукьа.   Га тIивтIусса адимина хIайран хьуну ливчIун ур гиву думур...


Эбадат ва мяърипат

ХIакьсса бусурманчунал загьир дувайссар цала диндалун лайкьсса инсаншиву. Диндалул, имандалул хIасул дуллалиссар жула тIуллу дарцIусса ттарцIруну хъанахъисса хасиятгу. Эбадатрайну цIакь хьусса хасиятрал хIасул дувайссар инсаннал оьрмулул тагьар, мукунсса инсан мяърипат, инсап, адав дусса...


Лак Муфтийнащал хьунабавкьунни

Дагъусттаннал Муфтий щейх АхIмад -хIажи Аьбдуллаев хьунаавкьунни Лакрал райондал вакилтуращал ва имамтуращал. Лакрал райондалул администрациялул бакIчи Зураб Куччаевлун тIайлабацIу чIа тIий, Муфтийнал кIицI лавгунни чIярусса шиннардий райондалул бакIчину зий ивкIсса Юсуп МахIаммадовлул район...


НеъматирттацIа къахьун дуккайсса дуаь

Оьмардул арснал Аьбдуллагьлул бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ укунсса дуаь дайва куну:   اللهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ زَوَالِ نِعْمَتِكَ، وَتَحَوُّلِ عَافِيَتِكَ، وَفُجَاءَةِ نِقْمَتِكَ، وَجَمِيعِ سَخَطِكَ «Алла́гьумма инни́ ао́ьзу бика мин зава́ли ниъматика ва тахIаввали...