Барачат кIункIу баймур

Барачат кIункIу баймур

Инсаннал оьрмулуву гьарзад хьхьичIуннай дачайссар, барачат бухьурча. Кьинилул мутталий дуван пикри бусса давурттугу щаллу дан шайссар чIумуву барачат буманаща. Барачат бишиншиврул, гьарза хьуншивур цир дуллан аьркинсса?

 

  • Бисмиллагь увкуну байбишаву. МухIаммад Идавсил ﷺ хIадисраву тIий бур: «"Бисмиллагь" къаувкуну дайдирхьумур чулийн къадуккайссар» (АхIмад). Мунияту гьарца иширал бакIрай «Бисмиллагь» увкуну Аллагьнал ﷻ цIа кIицI лагаву хъинссар.
  • Ччяни шания бизаву ва кIюрххил чак чIумуй баву, цупппагу бюхъавай мизитраву. Расулуллагьнал ﷺ укунсса дуаь дурссар: «Я Аллагь, ттул умматиннан барачат гьарза бува кIюрххицIун чIумуву» (Тирмизи). Мукун бувайманал хъус-маэшатраву барачат гьарза шайссар.
  • Кьуръан буккаву. КIюрххил чак бувну махъ буккирча хъиннува хъинссар. Аллагьнал ﷻ каламрая дайдирхьусса кьини барачатрал дурцIусса дикIантIиссар.
  • Вирдру чIумуй дуваву. ТIарикьатрал вирд дусса инсаннан гай цинна ккаккан дурсса чIумал ва лайкьсса куццуй дулларча, мунийнугу оьрмулуву барачатшиву гьарза хьунтIиссар.
  • Кьинилул низам чаклил лагма сакин даву. Маэшат тIалав баврихух лавгун, чак анавархъиндарай, цукун бунугу къабуллай, низам сакин дан аьркинссар чаклил чIунну хIисавравун ларсун; даврихун чак бахчилай бур къаувкуну, чаклихун даву дахчин къадиртун.
  • Бунагьмур кьабитаву, тавба даву. Аллагьнан ﷺ сси бизан баймунил, бунагьмунил барачатшиву яла гьан дувайссар.
  • Заннайн таваккал бутаву, дуаь даву. Гьарзадраву тавпикь булайма Аллагь ﷻ ушиву хъама бивтун, цала аькьлулийну, цала кашилийну дуллалимунивугу барачат чанссар.
  • Халкьуннан кумаг баву. ХIадисраву увкуну бур: «Аллагьнал ﷻ кумаг буллай уссар цала лагънан, га лагънал цала диндалул уссурваран кумаг буллалисса чIумал» (Муслим).
  • Шанан утту бишиннин 33-ва «СубхIа́наЛла́гь», 33-ва «АльхIамдулиЛля́гь» 34-ва «Алла́гьу Акбар» учаву. Бухарил ва Муслимлул луттирдаву бур укунсса хIадис: ичIувсса давуртту чIяру хьуну, гай дуллан захIмат хъанан бивкIукун ФатIимал миннат бувну бур Идавсихь ﷺ кумагран ца хъамитайпа була куну. «На вин мунияр хъинмур лахьхьин банна», – куну, Идавсил ﷺ ганин кIай махъру учин лахьхьин бувну бур. Ва хъанахъиссар барачат бишаврил яла бигьамур кьяйдагу, Идавсил ﷺ сунна биттур бавугу. Вай махъру даин тикрал байманан Аллагьнал ﷻ булайссар циняв ишру камилну бачин бансса тавпикь ва каши.

 

Шамил МухIаммадов

 

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


АхIмакьманал лишан

ХьхьичIазаманнай ца аькьлукар най ивкIун ур цала иширттай Бухаралив. Ганан ххуллул гьалмахчуну бакIрайн агьну ур хъинну маз чIявусса адимина. Ганал аькьлукарнахьхьун чIявусса суаллу буллай, жаваб дулуннин къаавцIуну, цала ва цайминнал оьрмурдавасса ишругу буслай, ивкIун ур.   Акьлукар...


ХIурмат бушиву – Заннайн мютIишивур

Аллагьнайн ﷻ икрам-эбадат дуваву къуртал къашайссар так ца чак баврийну, зума дугьаврийну, Кьуръан буккаврийну ягу зикрирду буллалаврийну. Аллагьнайн ﷻ эбадат дуваву – му хъанахъиссар инсаннал оьрмулуву буллалисса, хъанахъисса цимурца ишру Аллагьнайн мютIину баву. Дукра дукаву бикIу,...


Имам Гъазалил насихIатру

Исламрал тарихраву ца яла машгьурма аьлимчу ивкIссар имам МухIаммад Абу ХIамид аль-Гъазали. Ганан ХIужжатуль-Ислам – «Исламрал ХIучча» тIисса ялунцIа дирзун диркIссар. Имамнал луттирду азарда шинал мутталий бусурманнал умматран чаннайн буккансса чаннацIукуну хъанай бур. Шикку...


Вила тагьар кIул дува

Гьарцама бусурманчунан агьамсса зад бур цаятува Аллагь ﷻ рязи хьунмур буллалаву. Заннал рязишиву дияйссар жуйвасса буржру биттур буллай, бунагьмуния арх буцлай, хъинбаларду гьарза буллай. Циняв чакру, зумарду, цадакьартту щаллу булларчагу, бакIравун суал буххай: Аллагьнал ﷻ хьхьичIсса ттула тагьар...


Суал-жаваб

Жува кIюрххил чаклил кIилчинмур ракааьтраву дуккару «КьунутI» («Магьдина») тIисса дуаь. Жяматращал чак буллай унува имамнал му къадуккирча ци буван аьркинссар? Имамнал кIюрххил чакливу «КьунутI» къадуккирча, мунал хъирив чак буллалиманахь ихтияр дуссар цаллалу...