Дуаьлуву кару гьаз даврия

Дуаьлуву кару гьаз даврия

Дуаьлуву кару гьаз даврия

Цаппараннал учай кару хьхьичIун къадургьуну дурсса дуаь къахIисавссар, къакьамулссар, куну. Вайми бястру буллан бикIай, дуаь дуллалисса чIумал кару хьхьичIун дугьан ягу лажиндарайх дуккан къабучIиссар тIий.

 

Салман Фарисил бувсун бур укунсса хIадис (мяъна): «Аллагьнан ﷻ нач шайссар каругу гьаз дурну хьхьичIун дургьуну Цайнна леххаву увкусса инсан цичIав къадуллуну пашман ан». (Тирмизи, Абу Давуд, Ибн Мажагь).

Хъунасса аьлимчу Ибну ХIажар Гьайтамил «Аль-Фатава́ аль-Фикьгьия аль-Кубра́» тIисса луттираву вай мукъурттил хIакъираву чивчуну бур: «Чакливу ягу чаклиха лархьхьусса эбадатирттаву личIаннин, цамур чIумал дуаь дуллалини кару хьхьичIун дугьаву суннатссар. Идавсил ﷺ мукун дугьайссия кару так гъарал чIа учаврил дуаьлуву тIутIима щак бакъа аьйкьуссар».

Чакливу акъасса чIумал дуаь дуллалиманан суннатссар кару хьхьичIун дугьаву, му ишираву Идавсил ﷺ ххуллу бувгьуну. Ванил хIакъиравусса хIадис бувсун бур кIиягу имамнал (Бухарил ва Муслимлул) ва цаймигу имамтурал щак бакъасса иснадирттайну. Гай хIадисирттаву бувчIин бувну бур Идавсил ﷺ заманнай мукунсса ишру (кару хьхьичIун гьаз дурну дуаь даву) цимилвагу хьушиву, хаснува гъарал чIа учайни ва цаймигу кIанттурдаву, "Аль-Мажмуъ" тIисса луттираву бувчIин бувсса куццуй.

Имам Нававил «Аль-мажму́ъ ШархI аль-Мугьаззаб» тIисса луттираву, дуаь даврил адаврая бусласисса кIанай чивчуну бур: «Дуаь даврил адавну ккаллиссар мубараксса чIунну ва дуаь кьамул шайсса кIантту хIисавравун ласаву, Кьиблалул чулинмай кIура баяву, кару хьхьичIун гьаз даву ва лажиндарайх дуккаву. Ялагу – баянсса чIуний чIа учаву, амма хъиннува лахъ къабувну».

Ялув чивчумунива жунма бувчIлай бур дуаь дуллалисса чIумал чара бакъа кару дугьан аьркиншиву дакъанугу, му хъанахъишиву Заннайн леххаву тIисса чIумал биттур дан аьркинссар адавну, дурну хъинсса давуну.

Буссар кару гьаз къадурну дуаь дайсса кIанттурдугу, масала, хутIба буллалисса имамнал, чаклил суждалуву дуаь дуллалиманал, «аттахIийятулул» хъиривсса дуаьлуву ва м.ц. хасъсса кIанттурдаву.

 

МухIаммад Султанов

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


«Шанма бутIул ца бутIа»

Кьуръандалувусса ца яла бюхттулмур сура хъанай бур «Аль-Ихлас» («Кьулгьу»). Ва суралул хIакъираву жучIанма бивну бур тамансса Идавсил ﷺ хIадисру.   Шанма бутIул ца бутIа Абу Саид аль-Худрил бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ цалва асхIабтурахь цIувххушиву: «Ца...


Суал-жаваб

Жува кIюрххил чаклил кIилчинмур ракааьтраву дуккару «КьунутI» («Магьдина») тIисса дуаь. Жяматращал чак буллай унува имамнал му къадуккирча ци буван аьркинссар? Имамнал кIюрххил чакливу «КьунутI» къадуккирча, мунал хъирив чак буллалиманахь ихтияр дуссар цаллалу...


Оьрмулуву яла агьаммур

Жунма гьарцаннан кIулну бикIан аьркинссар жува ва дунияллийн циван бувкссарув. ЧIявусса инсантал, хаснува философтал, бикIай луглай оьрмулул мурадрах, амма инсаннал аькьлулул ссуссукьушиврул цIаний, цала дакIнин ччимур оьрмулул мурад бухьунссар тIисса хIукмулийн бучIай.   Миннахь цIуххирча,...


Шинал дайдихьу

Бусурманнал календарьданул (гьижралул) цIусса шин дайдишайссар МухIаррам зуруя. Ванил ца агьамшивугу – инсаннал цала оьрмулул, тIуллал, давурттал хIисав дувайсса чIун хъанахъиссар. Оьмар-асхIабнал увкуссар: «Зула оьрмулул хIисав зува ласияра, зуятура хIисав ласуннин (дунияллия...


Буллугъшиврул душмантал

Аваданшиву ягу мискиншиву ца дуциндалий кIул дуван, царай цинцилттай дишин шайсса задру дакъар. Ца инсаннал мискиншиврун ккалли дувансса тагьар цаманан аваданшивуну чIалан дикIай. Мукунма, цаннан аваданшивуну чIалачIимур, цаманал мискиншивуну хIисав дуван бюхъай.   ДакIниву хIакьсса иман...