СситтучIа ссавур

СситтучIа ссавур

СситтучIа ссавур

Сси бизаву – инсаннал тIабиаьтравусса асаршинна дур. Сси къабизайсса инсан нажагьгу хьуна къаакьай. Къалмакъал хьусса чIумал цала цува угьан къавхьуну сси бизай. Аллагьнал ﷻ рязишиву ччисса бусурманчунан аьркинссар сси бивзсса чIумал ссавур дуван. Мукунсса тIалавшинна дур жула диндалуву.

 

Хьхьури дакъасса балчан кунма итабавкьусса сси – щяйтIаннул ярагъри, инсан тIайласса ххуллия аччан уван ишла бувайсса. Жула лагма хъанахъимунихсса, чIаравминнал багьу-бизулухсса жула къулагъас – мугу ва дунияллий жуннасса ца экзаменни. Сси ита бакьирча, мунил жува Аллагь ﷻ Тааьланая ва инсантурая арх буллалиссару, цанчирча, къаччанбикIавурттал ва сситтул дурцIусса дакIниву Заннансса ва цIимилунсса кIану къаличIайссар.

Ссавур даву, аькьлулул дазурдава къабуккаву – мури жула диндалул тIалавшинна. Сси инсаннал вив къаличIайссар, му тIуллайн ва аьмалдайн кIура баяйссар. Мунияту, щяйтIан жуярва ххув хьун къабивтун, сси лещансса хIарачат буван аьркинссар.

Цукунсса тIааьндакъашиву хьурчагу, бусурманчунал мисал ва эбрат ласун аьркинссар яла узданманая – МухIаммад Идавсия ﷺ. ХIадисраву увкуну бур: «Гужма – му цайминнаяр ххув хьун бюхъайма акъарча, сситтучIа ссавур дурну цала цува угьан шаймари» (Бухари, Муслим).

Сси бивзманал чIявусса аьркин бакъасса махъру учин бюхъайссар. Цала мазрал бувсса балаллуя пашман къахъананшиврул, хьхьичIва-хьхьичI паракьатшиву, ссавур дуван аьркинссар. Сси бивзманан яла хъинмур – кьаагьавур, ссихI дакъашивур. Идавсил ﷺ увкуну бур: «Сси бизарча, кьаагьу. Сси бизарча, кьаагьу. Сси бизарча, кьаагьу» (АхIмад). Идавсил ﷺ вай махъру шамилва тикрал бувну бур, мунил агьамшиву ккаккан даншиврул.

Гьарца ишираву жунма лайкьссар Аллагьнайн ﷻ лабизаву. Сси щяйтIаннуя бухьувкун, миккугу Заннахь щяйтIаннуя буруччаву чIа учин аьркинссар. Кьуръандалуву увкуну бур (мяъна): «ЩяйтIаннул инава оьмунийн кIункIу улларча, уруччаву Аллагьнахь ﷻ чIа уча» («Аль-Аъраф» суралул 200-мур аят).

Сулайман ибн Сурадлул увкуну бур: «На Идавсищал ﷺ усса чIумал, жул чIарав кIия инсан куннащал ку дяъван бивкIуна. Ца ия ятIул ивчуну, туннурдугу пурш лавхъун. Микку Идавсил ﷺ увкуна: "Ттун кIулли та инсан паракьат хьуншиврул учин аьркинсса махъру. Танал увкуссания: "Аоьзу би-Ллагьи мина-щайтIани-р-ражим", танал дакIнивусса сси буккантIиссия».

Цамур хIадисраву бувсун бур сси лещан бувайсса цамургу куц. Идавсил ﷺ увкуну бур: «Щин-бунугу сси бизарча, щяикIуча. Мукунгу сси къалещарча, утту ихьуча».

Ялагу ца кьяйда буссар Исламраву сси лещан бувайсса. ХIадисраву куну бур: «Щак бакъа, сси – щяйтIаннуяр бияйсса. ЩяйтIан цIарая ляхъан бувссар, цIу щинал лещан дайссар. Мунияту, сси бизайхту чаклин биссаву дувара» (Абу Давуд).

Аллагьнал ﷻ кабакьиннав иш багьсса чIумал Идавсил ﷺ насихIатру дакIний бивтун, сси лещан бан!

 

Аьбдуллагь Муслимов

 

 

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


Ссятрал мутталий дурсса эбадатраяр ххирасса махъру

Дунияллийсса оьрму Аллагьу Тааьланал жунма буллуну бур Цала рязишиву тIалав дуллай, цIимилийн умуд бивхьуну яхъананшиврул. Аллагьнал, жува ххирану, мурадру щаллу бавугу бигьа бувну бур. Цала ИдавсийхчIин ﷺ Заннал жунма баян бувну бур цумирив хъунмасса чири хьуншиврул дувайсса бигьасса эбадатру....


Къатлуву барачат

Бур ца-цавай къатри, личIину авадансса ва хъуслил бувцIусса бакъахьурчагу, гиву бигьану ссихI ласун шайсса, дакI дигьа лагайсса. Гивун буххайхту кIул шай: шиву рахIатшиву, барачат, гъелишиву дур. Мукунма, хьунабакьай цаймигу – ххирасса хъус-кьайлул бувцIусса, марцIшиврул пар-пар тIисса, амма...


Аькьлукар ва халиф

Халиф Гьарун Рашидлул заманнай ивкIун ур Багьлюль тIисса салихIсса аькьлукар. Халиф чIун-чIумуй ганащал хьунаавкьуну ихтилат бувайсса бивкIун бур. Гьаруннул хъярч бувсса чIумалгу Багьлюллул хъинну аькьилсса жавабру дулайсса диркIун дур.   Ца кьини халифнал Багьлюль цачIана учIан увну,...


25-ва тикрал бува

Маэшат гьарта хьуншиврул ишла бувайсса багьантту цIухлалими чан къашай. Миннувату яла агьаммур, гьанумур цила чIумал ххювагу чак бавури, циняр шартIру, рукнурду, адабругу щаллу дурну, хъирив дуккайсса азкардугу дурккуну.   Мукунма, маэшат гьарза хьуншиврул хъинссар зухIа-чак баву, шанан утту...


Мурахас хьусса цучIав акъассар

Инсан цуксса дин дусса, иман цIакьсса ухьурчагу, оьрму щаллу буваншиврул ганан чара бакъа аьркинссар лякъин хъус, дукия, цува дузал увансса маэшат буллан. Цува ва цала кулпат щаллу баву – цумацагу бусурманчунал буржри, чак, зума ва цаймигу диндалул тIалавшиннарду куннасса.   Дунияллул...