СситтучIа ссавур

СситтучIа ссавур

СситтучIа ссавур

Сси бизаву – инсаннал тIабиаьтравусса асаршинна дур. Сси къабизайсса инсан нажагьгу хьуна къаакьай. Къалмакъал хьусса чIумал цала цува угьан къавхьуну сси бизай. Аллагьнал рязишиву ччисса бусурманчунан аьркинссар сси бивзсса чIумал ссавур дуван. Мукунсса тIалавшинна дур жула диндалуву.

 

Хьхьури дакъасса балчан кунма итабавкьусса сси – щяйтIаннул ярагъри, инсан тIайласса ххуллия аччан уван ишла бувайсса. Жула лагма хъанахъимунихсса, чIаравминнал багьу-бизулухсса жула къулагъас – мугу ва дунияллий жуннасса ца экзаменни. Сси ита бакьирча, мунил жува Аллагь ﷻ Тааьланая ва инсантурая арх буллалиссару, цанчирча, къаччанбикIавурттал ва сситтул дурцIусса дакIниву Заннансса ва цIимилунсса кIану къаличIайссар.

Ссавур даву, аькьлулул дазурдава къабуккаву – мури жула диндалул тIалавшинна. Сси инсаннал вив къаличIайссар, му тIуллайн ва аьмалдайн кIура баяйссар. Мунияту, щяйтIан жуярва ххув хьун къабивтун, сси лещансса хIарачат буван аьркинссар.

Цукунсса тIааьндакъашиву хьурчагу, бусурманчунал мисал ва эбрат ласун аьркинссар яла узданманая – МухIаммад Идавсия ﷺ. ХIадисраву увкуну бур: «Гужма – му цайминнаяр ххув хьун бюхъайма акъарча, сситтучIа ссавур дурну цала цува угьан шаймари» (Бухари, Муслим).

Сси бивзманал чIявусса аьркин бакъасса махъру учин бюхъайссар. Цала мазрал бувсса балаллуя пашман къахъананшиврул, хьхьичIва-хьхьичI паракьатшиву, ссавур дуван аьркинссар. Сси бивзманан яла хъинмур – кьаагьавур, ссихI дакъашивур. Идавсил ﷺ увкуну бур: «Сси бизарча, кьаагьу. Сси бизарча, кьаагьу. Сси бизарча, кьаагьу» (АхIмад). Идавсил ﷺ вай махъру шамилва тикрал бувну бур, мунил агьамшиву ккаккан даншиврул.

Гьарца ишираву жунма лайкьссар Аллагьнайн ﷻ лабизаву. Сси щяйтIаннуя бухьувкун, миккугу Заннахь щяйтIаннуя буруччаву чIа учин аьркинссар. Кьуръандалуву увкуну бур (мяъна): «ЩяйтIаннул инава оьмунийн кIункIу улларча, уруччаву Аллагьнахь ﷻ чIа уча» («Аль-Аъраф» суралул 200-мур аят).

Сулайман ибн Сурадлул увкуну бур: «На Идавсищал ﷺ усса чIумал, жул чIарав кIия инсан куннащал ку дяъван бивкIуна. Ца ия ятIул ивчуну, туннурдугу пурш лавхъун. Микку Идавсил ﷺ увкуна: "Ттун кIулли та инсан паракьат хьуншиврул учин аьркинсса махъру. Танал увкуссания: "Аоьзу би-Ллагьи мина-щайтIани-р-ражим", танал дакIнивусса сси буккантIиссия».

Цамур хIадисраву бувсун бур сси лещан бувайсса цамургу куц. Идавсил ﷺ увкуну бур: «Щин-бунугу сси бизарча, щяикIуча. Мукунгу сси къалещарча, утту ихьуча».

Ялагу ца кьяйда буссар Исламраву сси лещан бувайсса. ХIадисраву куну бур: «Щак бакъа, сси – щяйтIаннуяр бияйсса. ЩяйтIан цIарая ляхъан бувссар, цIу щинал лещан дайссар. Мунияту, сси бизайхту чаклин биссаву дувара» (Абу Давуд).

Аллагьнал ﷻ кабакьиннав иш багьсса чIумал Идавсил ﷺ насихIатру дакIний бивтун, сси лещан бан!

 

Аьбдуллагь Муслимов

 

 

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


ХIабибнал ﷺ дуниял кьадитаврил бусала

Ца хавар бусанда, вичIи дишара Кьуръан-хIадис бувсун къабувчIайминнан, Аьжам шеъри бувну ХIабиб ﷺ кIицI анда Цал шафааьт жунма бияйрив ккаккан. Муъжизатру буслай гъалгъа буварча, КIивагу иттату макь экьи лагай, Цув кIицI лагаврийну ихтилат барча, Вай кьянкьасса дакIру кIукIлу хьун...


ЛирчIсса зумарду

Гьарца бусурманчунан кIулну бикIан аьркинссар хъирив лахъан дуллалисса эбадатгу, чIумуй дурмургу ца даражалий къадикIайшиву. Мунияту учайссар жагьилну унува дурмур хъинссар, хъунав хьукун дурмунияр, куну.   Мунин бувну, зумарду цила чIу-мал дургьуну щаллу дуван хIарачат бан аьркинссар....


Таваккулданиясса мусил махъру

    Таваккулданул мяъна дурчIин дуллалисса калимартту:   Идавсил ﷺ увкуссар: «Халкьуннаву яла гужма хьун ччиманал Аллагьнайн ﷻ таваккул бутича». ЯхIъя ибн Муа́ьзлухь цIувххуссар: «Инсан таваккул бутайману та ккаллиссар?» «Цала Заллуну Аллагь ﷻ...


ЧIун ва иман

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIабтал бавтIсса кIанттавату ппив къашайва тIар сура «аль-Аьср» къабувккуну. Ва бур Кьуръандалул ца яла кутIамур сура, цинугу шанма аят бусса. Ванил цалчинмур аятраву Заннал увкуну бур (мяъна): «Хъа буллай ура ахттакьун чIумуйн».   Аллагьу...


Иман цIакь дувансса давуртту

Идавсих ﷺ вичIи дирхьума – Аллагьнайн ﷻ мютIи хьумари. «Нур» тIисса суралуву увкуну бур: «Аллагьнайн ﷻ ва Идавсийн ﷺ мютIину бикIи, акъахьурча зун жаваб дулун багьантIиссар». Вай мукъурттил мяйжан буллай бур Идавсил ﷺ ххуллу (сунна) бувгьуну бачаврийну инсантурайн...