СситтучIа ссавур

СситтучIа ссавур

СситтучIа ссавур

Сси бизаву – инсаннал тIабиаьтравусса асаршинна дур. Сси къабизайсса инсан нажагьгу хьуна къаакьай. Къалмакъал хьусса чIумал цала цува угьан къавхьуну сси бизай. Аллагьнал рязишиву ччисса бусурманчунан аьркинссар сси бивзсса чIумал ссавур дуван. Мукунсса тIалавшинна дур жула диндалуву.

 

Хьхьури дакъасса балчан кунма итабавкьусса сси – щяйтIаннул ярагъри, инсан тIайласса ххуллия аччан уван ишла бувайсса. Жула лагма хъанахъимунихсса, чIаравминнал багьу-бизулухсса жула къулагъас – мугу ва дунияллий жуннасса ца экзаменни. Сси ита бакьирча, мунил жува Аллагь ﷻ Тааьланая ва инсантурая арх буллалиссару, цанчирча, къаччанбикIавурттал ва сситтул дурцIусса дакIниву Заннансса ва цIимилунсса кIану къаличIайссар.

Ссавур даву, аькьлулул дазурдава къабуккаву – мури жула диндалул тIалавшинна. Сси инсаннал вив къаличIайссар, му тIуллайн ва аьмалдайн кIура баяйссар. Мунияту, щяйтIан жуярва ххув хьун къабивтун, сси лещансса хIарачат буван аьркинссар.

Цукунсса тIааьндакъашиву хьурчагу, бусурманчунал мисал ва эбрат ласун аьркинссар яла узданманая – МухIаммад Идавсия ﷺ. ХIадисраву увкуну бур: «Гужма – му цайминнаяр ххув хьун бюхъайма акъарча, сситтучIа ссавур дурну цала цува угьан шаймари» (Бухари, Муслим).

Сси бивзманал чIявусса аьркин бакъасса махъру учин бюхъайссар. Цала мазрал бувсса балаллуя пашман къахъананшиврул, хьхьичIва-хьхьичI паракьатшиву, ссавур дуван аьркинссар. Сси бивзманан яла хъинмур – кьаагьавур, ссихI дакъашивур. Идавсил ﷺ увкуну бур: «Сси бизарча, кьаагьу. Сси бизарча, кьаагьу. Сси бизарча, кьаагьу» (АхIмад). Идавсил ﷺ вай махъру шамилва тикрал бувну бур, мунил агьамшиву ккаккан даншиврул.

Гьарца ишираву жунма лайкьссар Аллагьнайн ﷻ лабизаву. Сси щяйтIаннуя бухьувкун, миккугу Заннахь щяйтIаннуя буруччаву чIа учин аьркинссар. Кьуръандалуву увкуну бур (мяъна): «ЩяйтIаннул инава оьмунийн кIункIу улларча, уруччаву Аллагьнахь ﷻ чIа уча» («Аль-Аъраф» суралул 200-мур аят).

Сулайман ибн Сурадлул увкуну бур: «На Идавсищал ﷺ усса чIумал, жул чIарав кIия инсан куннащал ку дяъван бивкIуна. Ца ия ятIул ивчуну, туннурдугу пурш лавхъун. Микку Идавсил ﷺ увкуна: "Ттун кIулли та инсан паракьат хьуншиврул учин аьркинсса махъру. Танал увкуссания: "Аоьзу би-Ллагьи мина-щайтIани-р-ражим", танал дакIнивусса сси буккантIиссия».

Цамур хIадисраву бувсун бур сси лещан бувайсса цамургу куц. Идавсил ﷺ увкуну бур: «Щин-бунугу сси бизарча, щяикIуча. Мукунгу сси къалещарча, утту ихьуча».

Ялагу ца кьяйда буссар Исламраву сси лещан бувайсса. ХIадисраву куну бур: «Щак бакъа, сси – щяйтIаннуяр бияйсса. ЩяйтIан цIарая ляхъан бувссар, цIу щинал лещан дайссар. Мунияту, сси бизайхту чаклин биссаву дувара» (Абу Давуд).

Аллагьнал ﷻ кабакьиннав иш багьсса чIумал Идавсил ﷺ насихIатру дакIний бивтун, сси лещан бан!

 

Аьбдуллагь Муслимов

 

 

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Дагъусттаннайн дурксса кьини

Апрель зурул байбихьулий Дагъусттаннай гужсса гъараллу лачIлай, марххалтту буллай, хъунисса зараллу хьунни инсантурал къатта-къушлин, хъу-лухччилун, ризкьилун, ххуллурдан. Инттухунмай бувсса кIусса марххалттанул Хъусращиял ва Ккуллал шяраваллан хъунисса зараллу биян бунни, гъараллая хъунмасса зарал...


Мяърипат ва тарбия

Ххуйсса хасият, тIул-тIабиаьт, адав дуну оьрчI, душ тарбия баву – му хъанахъиссар буттал цалва авладран дуллалисса хъинну кьимат лавайсса зат. Мукунсса тарбия дулаврил гьануну хьун аьркинссар жулва оьрчIру чIивину бунава мий хъуни хъанахъиссаксса минная инсаншиву дусса, хасият ххуйсса халкь...


КьюлтIмур кIул бан шайссарив?

ЦIанасса чIумал цаппара инсантал цукунсса бунугу балаллувун ягу захIматшивурттавун багьсса чIумал, аькьлу бухлавгсса кунма, му захIматшиврува ххассал хьуншиврул бикъавсса кIану къабитай: духтуртурачIан лагай, хIакимтурачIан бияй, битай лахъисса сапарду, жура-журасса дару-сававру ишла дуллан бикIай....


Иман ссайн учайссар?

Иман – му Аллагьу Тааьланал Цалва хъиншиврийну, рахIму-цIимилийну Цалва лагъартуннаятусса Цана ччисса инсаннал дакIниву бувчIин бавур, асар хьун бавур, мунивун дуртIсса нурди, му инсаннан цува ляхъан увсса Зал кIул уван. Му нургу, асаргу дакIниву бусса инсаннал Аллагьу Тааьланал...


Алфу ссалам хьуннав...

ТIабибнаха - назму, Заннаха - хIамди, Бунагьрал аьпвуну тIайла дацIаннав. Гъарибсса дакIнива бувккун лавгцири МустIафа Идавсил салават хьуннав.   ХIамдирал Залуннах ХIабибнал иман, ХIимаятраяту цIимилул бутIа – На бигьай ccиxIpyгy циняв санаъри, Аьрщарал Залуннайн ссаламну...