Ихтилатрал адав

Ихтилатрал адав

Ихтилатрал адав

Жулва лагма личIи-личIисса инсантал бур, гьарцамал дунияллух ва оьрмулух ургавугу цаманаха къалархьхьусса дур. Жува куннан ку бувчIиншиврул буссар так ца ххуллу – ихтилат баву.

 

Ца-ца чIумал инсантал гъалгъа буллан бикIай, ца мазрай бунугу, куннан ку къабувчIлай. ЛичIи-личIисса мазурдий гъалгъа тIутIими бигьанма куннан ку бувчIлачIисса кIанттурдугу шай. Мукунсса личIишиврул багьанагу – ихтилатраву дуруччин аьркинсса адав цавайннал дугьаву, вайминнал къадугьавур.

 

  1. Цаманал ихтилат бяличIан, кьукьин къабаву

Ганал бусласимур жунма кIулсса бухьурчагу, цал бусан итан, вичIи дишин аьркинссар. Ва кьяйда бугьан аьркинссар ихтилат щищал бухьурчагу: мюрщисса оьрчIащал, чIаххуращал, гъан-маччаминнащал, даврийсса хъунаманащал ва м.ц.

Масалларан, МухIаммад Идав-сичIан ﷺ инсан увкIсса чIумал, ганах ххуйну вичIи дишайва тIар, цала чIярусса чIун дакъахьурчагу. Жувагу Идавсия ﷺ мисал ласун аьркинссар. Му хъинну агьамссар аьркин дакъасса къалмакъаллу къахьуншиврул. Ихтилат кьукьин барча, инсаннан къаччан бикIан бюхъайссар. Цал-кIил хъама битарчагу, мудан ихтилат бяличIан буллалима щинчIав къаччиссар.

 

  1. Къулагъас даву

Инсаннащал гъалгъа тIисса чIумал ссавур дикIан аьркинссар. Жува чIявуну бусласимуних вичIи дихьлай бунува цайми иширттаха зун бикIару. Хаснува цIанасса чIумал жагьилтурал цащала инсан гъалгъа тIий унува, телефондалувун бурувгун, бусласимуних къулагъас къадайсса аьдат хьуну дур. Оьрмулул хъунимигу жагьилтураяр махъун багьлай бакъар. Му хъинну ххуй дакъасса тIулли, хаснува, нитти-буттал хьхьичI. Бюхъавай бусласиманайн лажинну щябивкIун, иттав бурувгун вичIи дихьлан аьркинссар.

 

  1. Бусласимур вив ласаву

Цанна агьамшиву дусса ихтилат буллалиманан цалва дакIнивумур вичIи дирхьуманан бувчIаву ччиссар. Ххуйну бувчIиншиврул жунма аьркинссар жува ганал кIанай бивхьуну, бусласимур жула дакIнивух гьан буван.

Бусласимур мяйжан буллалисса, суаллу булавугу ххуйсса ишри. Мукун инсаннан бувчIинтIиссар жунма ганал пикри ва дард агьамшиву.

 

  1. Ссавур даву

Зува халкьуннахь ци-бунугу бусан ччай бухьурча, къабучIиссар гайннан зухва вичIи дишин хъинну гъира бусса ххай бикIан, зунма му иш цуксса агьамсса бухьурчагу. Ва оьрмулуву личIи-личIисса инсантал хьуна бакьайссар. Буссар миннавух жуйнна ттиликI дутаймигу. Мугу жула хIал ххал бавур, оьрмулул ца экзаменни. КIай ялув чирчусса адавру дуруччирча жущава хьунтIиссар жулвагу чIаравминналгу оьрму чанссавагу бигьа бан. Инсан ххари шайссар цала бусласимуних къулагъас дуллай бушиву, гъира буну вичIи дихьлахьишиву чIалачIиний.

 

НурмухIаммад Изудинов

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


Суал-жаваб

БучIиссарив жаназалул чак буван хьхьичI жаназа дакъанура. Жул шяравусса мизитраву мукунсса чак бувай гьарца нюжмар кьини. Мунин шариаьтраву цукунсса хIучча буссар? Имам Аль-Бухарил ва Муслимлул хIадисирттал луттирдавусса хIадисраву бувсун бур Эфиопиянал паччахI Наджаши ивкIусса хавар баяйхту...


Иман цIакь дувансса давуртту

Идавсих ﷺ вичIи дирхьума – Аллагьнайн ﷻ мютIи хьумари. «Нур» тIисса суралуву увкуну бур: «Аллагьнайн ﷻ ва Идавсийн ﷺ мютIину бикIи, акъахьурча зун жаваб дулун багьантIиссар». Вай мукъурттил мяйжан буллай бур Идавсил ﷺ ххуллу (сунна) бувгьуну бачаврийну инсантурайн...


Таваккулданиясса мусил махъру

    Таваккулданул мяъна дурчIин дуллалисса калимартту:   Идавсил ﷺ увкуссар: «Халкьуннаву яла гужма хьун ччиманал Аллагьнайн ﷻ таваккул бутича». ЯхIъя ибн Муа́ьзлухь цIувххуссар: «Инсан таваккул бутайману та ккаллиссар?» «Цала Заллуну Аллагь ﷻ...


Лакрал миллатрал мажлис

Март зурул 18-нний Дагъусттаннал Муфтиятрал сипталийну МахIачкъалаливсса «Европа» тIисса залдануву хьунни чIявусса лак гьурттусса зумаритавал мажлис – ифтIар. Зал щапI куну бувцIуну бия, аьдатрайн бувну, мажлис байбивхьуна Мубараксса Кьуръандалул аятирттая, ккалаккиману ия...


ЧIун ва иман

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIабтал бавтIсса кIанттавату ппив къашайва тIар сура «аль-Аьср» къабувккуну. Ва бур Кьуръандалул ца яла кутIамур сура, цинугу шанма аят бусса. Ванил цалчинмур аятраву Заннал увкуну бур (мяъна): «Хъа буллай ура ахттакьун чIумуйн».   Аллагьу...