Бунагьру багъишла битавриясса 5 хIадис

Бунагьру багъишла битавриясса 5 хIадис

Имам Муслимлул луттиравусса хIадисраву бувсун бур инсаннал бунагьсса тIул дайхту, ганал дакIниву ца лухIисса ттангъа шайссар, куну. Бунагьру чIяву хъанахъиссаксса дакI лухIи лаглан дикIайссар. Му куццуй инсан Аллагьная ﷻ, диндалия, ххуйсса инсантурая арх уцайссар. Тавба дурну, бувмуния пашман хьурча, лухIишиву лихлай дачайссар. Ва макьалалуву бусанну бунагьирттая марцI хьуншиврул дуккайсса цаппара дуаь-азкардая.

 

Чаклил хъирив азкарду

МухIаммад Идавсил ﷺ увкуну бур» Гьарца чаклил хъирив 33-ва «СубхIа́на-Лла́гь», 33-ва «Аль-хIамду-ли-Лля́гь», 33-ва «Алла́гьу акбар» увкуну, хъирив «Ля́ иля́гьа илля́-Лла́ху, вахIдагьу́ ля́ шари́ка ля́гьу́, лягьуль-мульку ва лягьуль-хIамду ва гьува аьля́ кулли шайин кьади́р» учирча, мунал бунагьру Аллагьнал ﷻ багъишла битантIиссар, хьхьиривусса хьама кунма чIявусса бухьурчагу» (Муслим).

 

Кьинилун 100 зикри

ХIадисраву куну бур: «Гьарца кьини 100-ва вай махъру учайманан буссар чири ацIа лагъ тархъан увссаксса, ттуршва хъинбала бувссаксса, га кьини щяйтIаннуя урувччуну икIантIиссар, ттуршвахъул бунагь багъишла битантIиссар, мунияр хъинсса давугу дакъассар, так вай махъру ххишаласса учаву бакъасса. Ми махъругу: «Ля́ иля́гьа илля́-Лла́ху, вахIдагьу́ ля́ шари́ка ля́гьу́, лягьуль-мульку ва лягьуль-хIамду ва гьува аьля́ кулли шайин кьади́р» (аль-Бухари, Муслим)

 

Аьркин бакъасса калам барча

Идавсил ﷺ увкуссар: «Ца мажлисраву щяивкIун ссанчIав бакъасса ихтилатру бувманал гичча изаннин вай махъру учирча, мунал кIулну ягу къакIулну бувсса бунагьру багъишла битантIиссар: ««СубхIа́нака Алла́гьумма ва бихIамдика, ашгьаду ан ля́ иля́гьа илля́ анта, астагъфиру-ка ва ату́бу иляйка» (Тирмизи).

 

Акбар учайхту

Сяъд бин Абу-Вакьаслул бувсун бур укунсса хIадис: «Идавсил ﷺ увкуна: "Мизитрава азан (акбар) тIий баяйхту "Ашгьаду ан ля́ иля́гьа илля-Лла́гьу вахIдагьу ля́ шари́ка ля́гьу ва ашгьаду анна МухIаммадан аьбдугьу́ ва расу́люгьу. Радзи́ту би-Лля́гьи раббан ва би-МухIаммадин расу́лян ва биль-исля́ми динан" учирча, мунал бунагьру Заннал багъишла битантIиссар"» (Муслим).

 

Чаклин биссаву

Абу Гьурайрал бувсун бур: «Идавсил ﷺ цIувххуна: "Къааьркинссарав на зу тIайла буллан бунагьру багъишла битаймунин?" "Бува, я Аллагьнал ﷻ Идавс!" – увкуна асхIабтурал. "ЗахIматсса иширттавугу камилну, щаллуну чаклин биссаву, чIявуну мизитравун гьаву, ца чаклил хъирив гамуних ялугьлагьаву – мури хIакьсса кьянкьашиву"». (Муслим)

ТачIав Аллагь хъама къаитайсса даражалийн жувагу бияннав. Амин!

 

 

Аьбдуллагь Аьлиев

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


Суал-жаваб

БучIиссарив жаназалул чак буван хьхьичI жаназа дакъанура. Жул шяравусса мизитраву мукунсса чак бувай гьарца нюжмар кьини. Мунин шариаьтраву цукунсса хIучча буссар? Имам Аль-Бухарил ва Муслимлул хIадисирттал луттирдавусса хIадисраву бувсун бур Эфиопиянал паччахI Наджаши ивкIусса хавар баяйхту...


Аькьилсса бусаларду

  Нитти-буттал дуаь Ца аьлимчу-щейхначIа ккалаккисса мутааьлимнал ганахь миннат бувну бур цахара дуаь дувакьай, куну. «Ттул дуаь Аллагьнал ﷻ кьамул къадувантIиссар!» - баян бувну бур щейхнал. Мутааьлимтал махIаттал хьуну бур, цанчирча, дуаь чIа увкума ивкIун ур дуккавриву...


ЛирчIсса зумарду

Гьарца бусурманчунан кIулну бикIан аьркинссар хъирив лахъан дуллалисса эбадатгу, чIумуй дурмургу ца даражалий къадикIайшиву. Мунияту учайссар жагьилну унува дурмур хъинссар, хъунав хьукун дурмунияр, куну.   Мунин бувну, зумарду цила чIу-мал дургьуну щаллу дуван хIарачат бан аьркинссар....


Лажинлякъул лишан

Инсаннахьхьун ядуван дуллусса задрайн «аманат» учайссар. Ва бур аьрабрава лакку мазравунгу цайми бусурман миллатирттал мазурдивунгу бувкIсса махъ.   Аманат тIисса махъ аьрабрая таржума бувайссар «буллусса махъ бугьаву, дакI тIайлашиву, вихшала» тIисса мяънардай....


ЗанначIан гьаз дурсса кару

Цала дянивсса икьралдайн, кIулминнайн, соцсетирдайн чул бишлай аьдат хьусса халкьуннал дянив жунна чIявуну хъама дитай ца агьамсса низам: халкьуннайн букканнин цал Аллагьнайн ﷻ лабизан, дуаь дуван.   Ва укунмасса маслихIат бакъарча, бусурманчунал гьанусса мухIлухIин хъанахъиссар,...