Яла ххирамур аят

Яла ххирамур аят

«Бисмиллягь» – Кьуръандалул аятирттаву яла ххирамур аятри. Му аят ликканнин сурарду кунния ку личIи буван къабюхълай бивкIссар. Яла му ливккун личIи бувссар. Масала, гьарца суралул аятру ликлай къуртал хьуну, гамур сура ликлай байбишайни «бисмиллягьгу» ликкайсса бивкIссар. Мунийну Идавсин ﷺ сура къуртал хьушиву кIул хъанай бивкIссар.

Гьарца чIумал Жабраил малаик ИдавсичIан ﷺ увкIукун, ихтилат байбишиннин хьхьичI «бисмиллягь» училоайсса бивкIссар. Муниятур му Кьуръандалул кIулану бувну, Кьуръан буккайни учайсса. Му ликкайни мунищал архIал азара малаикгу ливкссар, ссавнил агьлу, циняв малаиктал ххари хьуссар, миннал иман зияда хьуссар, «Аьршу-р-рахIман» ва ссаврду сукку тIун диркIссар, ттурлу машрикьлияту магърибрайн лирхъссар, мурчал гьава паракьат хьуссар, жиндри лажин лувну багьссар, щяйтIант ссавруннайн лахъаврияту байщун бувссар, паччахIтал кьювкью хьуссар. Му ливккун нанисса чIуних гьарца хIайвандалул вичIи дирхьуссар. Му ливккун нанини зунттал тасбихI дуллан бивкIссар. ХIатта Маккаллал агьулданун бавну, «Утти МухIаммад ﷺ зунттавугу ссихIир буллан ивкIунни» тIун бивкIссар. «Бисмиллягь» кусса аят МухIаммад Идавсин ﷺ бакъа къаливкссар тIийгу бур цаппара аьлимтурал. Кунналгу тIий бур, му хьхьичIва-хьхьичI Адамлуйн ливкссар, тIий. Му ливккукун Адамлулгу увкуссар: «Утти имин хьунна на ттулва зуриятран аьзав дулаврияту», – куну. Му ивкIукун ссавруннайн лавсун, кIилчин НухIлуйнгу ливкссар, мунийну мугу, мунал агьлугу тIюпандалул бюкьавриятугу ххассал хьуссар. Яла му ивкIукунгу ссавруннайн лавсун шамуйлчин Ибрагьим идавсингу ливкссар. Муниятури мугу Намрудлул цIаравун утаврияту ххассал хьусса. Яла му ивкIукунгу ссавруннайн лавсун, мукьилчин Муса идавсийн ливкссар. Мунилли мугу оькьаврияту ххассал хьуну, Фираьвннуяргу ххув хьусса. Му ивкIукунгу, ссавруннайн лавсун, ххюйлчин Сулайман идавсийн ливкссар, му дунияллул паччахIну авцIуссагу мунил барачатрайнури. Яла махъва-махъ МухIаммад Идавсин ﷺ ливкссар. Ахирзаман гъан хьуннин мунал умматиннаву буклай личIантIиссар.

Цала цимурца давурттал дайдихьулий «бисмиллягь» учайсса халкьуннал Аллагь ﷺ ялтту учIайссар, ми давурттаву барачатгу бикIайссар.

«Бисмиллягьращал» архIал «Аоьзу биллагьи мина щайтIани рражим» учавугу суннатссар, хъинссар. «Бисмиллягь» кунма, мугу Жабраиллул ЛавхIул-махIфузраяту лавсун Расулуллагьнан ﷺ кIул бувссар. «Бисмиллягьращал» бакъа, цуппалу даин тIийна ухьурчагу хъинссар. Кьинилий ттуршилва ягу арулцIалилва, ягу мукьцIаллий цалва ягу ацIния цалвавагу учаву ххирассар. Хаснува щяйтIаннул вас-васру, хияллу дакIнин багьлан бивкIукун, чIявуну учаву хъинссар. Муния кунма щяйтIан нигьа бусайсса зад дакъассар. Му увкукун мунаяту щяйтIан арх хьуну, шанттуршра пардав дянив дагьну, муначIан биян къашайссар. Кьуръан буклан наниний учавугу хъиннува хъинссар. Кьуръандалул кIула «бисмиллягьри», му хъун баймур, марцI баймур «аьоьзу биллагьри». Мунивун уххан нанини цалва душманнаяту ххассалшиву чIа куну уххан аьркинссар. Мукунма цамур эбадатравун уххайнийгу, масала, паччахIнал хьулийн ивсса инсан муная изну бакъана, муначIан къауххайсса куна, Кьуръан ккалай Аллагьнащал ﷻ мунажат дуллан нанимагу маз марцI къабувну къауххайссар. Аллагьналгу ﷻ амру бувссар Кьуръан буккайни «аоьзу» ва «бисмиллягь» уча куну.

«НасихIату-ль-аьвам»

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


Таваккулданиясса мусил махъру

    Таваккулданул мяъна дурчIин дуллалисса калимартту:   Идавсил ﷺ увкуссар: «Халкьуннаву яла гужма хьун ччиманал Аллагьнайн ﷻ таваккул бутича». ЯхIъя ибн Муа́ьзлухь цIувххуссар: «Инсан таваккул бутайману та ккаллиссар?» «Цала Заллуну Аллагь ﷻ...


ЛирчIсса зумарду

Гьарца бусурманчунан кIулну бикIан аьркинссар хъирив лахъан дуллалисса эбадатгу, чIумуй дурмургу ца даражалий къадикIайшиву. Мунияту учайссар жагьилну унува дурмур хъинссар, хъунав хьукун дурмунияр, куну.   Мунин бувну, зумарду цила чIу-мал дургьуну щаллу дуван хIарачат бан аьркинссар....


ХIабибнал ﷺ дуниял кьадитаврил бусала

Ца хавар бусанда, вичIи дишара Кьуръан-хIадис бувсун къабувчIайминнан, Аьжам шеъри бувну ХIабиб ﷺ кIицI анда Цал шафааьт жунма бияйрив ккаккан. Муъжизатру буслай гъалгъа буварча, КIивагу иттату макь экьи лагай, Цув кIицI лагаврийну ихтилат барча, Вай кьянкьасса дакIру кIукIлу хьун...


ЧIун ва иман

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIабтал бавтIсса кIанттавату ппив къашайва тIар сура «аль-Аьср» къабувккуну. Ва бур Кьуръандалул ца яла кутIамур сура, цинугу шанма аят бусса. Ванил цалчинмур аятраву Заннал увкуну бур (мяъна): «Хъа буллай ура ахттакьун чIумуйн».   Аллагьу...


Лажинлякъул лишан

Инсаннахьхьун ядуван дуллусса задрайн «аманат» учайссар. Ва бур аьрабрава лакку мазравунгу цайми бусурман миллатирттал мазурдивунгу бувкIсса махъ.   Аманат тIисса махъ аьрабрая таржума бувайссар «буллусса махъ бугьаву, дакI тIайлашиву, вихшала» тIисса мяънардай....