Яла ххирамур аят

Яла ххирамур аят

«Бисмиллягь» – Кьуръандалул аятирттаву яла ххирамур аятри. Му аят ликканнин сурарду кунния ку личIи буван къабюхълай бивкIссар. Яла му ливккун личIи бувссар. Масала, гьарца суралул аятру ликлай къуртал хьуну, гамур сура ликлай байбишайни «бисмиллягьгу» ликкайсса бивкIссар. Мунийну Идавсин ﷺ сура къуртал хьушиву кIул хъанай бивкIссар.

Гьарца чIумал Жабраил малаик ИдавсичIан ﷺ увкIукун, ихтилат байбишиннин хьхьичI «бисмиллягь» училоайсса бивкIссар. Муниятур му Кьуръандалул кIулану бувну, Кьуръан буккайни учайсса. Му ликкайни мунищал архIал азара малаикгу ливкссар, ссавнил агьлу, циняв малаиктал ххари хьуссар, миннал иман зияда хьуссар, «Аьршу-р-рахIман» ва ссаврду сукку тIун диркIссар, ттурлу машрикьлияту магърибрайн лирхъссар, мурчал гьава паракьат хьуссар, жиндри лажин лувну багьссар, щяйтIант ссавруннайн лахъаврияту байщун бувссар, паччахIтал кьювкью хьуссар. Му ливккун нанисса чIуних гьарца хIайвандалул вичIи дирхьуссар. Му ливккун нанини зунттал тасбихI дуллан бивкIссар. ХIатта Маккаллал агьулданун бавну, «Утти МухIаммад ﷺ зунттавугу ссихIир буллан ивкIунни» тIун бивкIссар. «Бисмиллягь» кусса аят МухIаммад Идавсин ﷺ бакъа къаливкссар тIийгу бур цаппара аьлимтурал. Кунналгу тIий бур, му хьхьичIва-хьхьичI Адамлуйн ливкссар, тIий. Му ливккукун Адамлулгу увкуссар: «Утти имин хьунна на ттулва зуриятран аьзав дулаврияту», – куну. Му ивкIукун ссавруннайн лавсун, кIилчин НухIлуйнгу ливкссар, мунийну мугу, мунал агьлугу тIюпандалул бюкьавриятугу ххассал хьуссар. Яла му ивкIукунгу ссавруннайн лавсун шамуйлчин Ибрагьим идавсингу ливкссар. Муниятури мугу Намрудлул цIаравун утаврияту ххассал хьусса. Яла му ивкIукунгу ссавруннайн лавсун, мукьилчин Муса идавсийн ливкссар. Мунилли мугу оькьаврияту ххассал хьуну, Фираьвннуяргу ххув хьусса. Му ивкIукунгу, ссавруннайн лавсун, ххюйлчин Сулайман идавсийн ливкссар, му дунияллул паччахIну авцIуссагу мунил барачатрайнури. Яла махъва-махъ МухIаммад Идавсин ﷺ ливкссар. Ахирзаман гъан хьуннин мунал умматиннаву буклай личIантIиссар.

Цала цимурца давурттал дайдихьулий «бисмиллягь» учайсса халкьуннал Аллагь ﷺ ялтту учIайссар, ми давурттаву барачатгу бикIайссар.

«Бисмиллягьращал» архIал «Аоьзу биллагьи мина щайтIани рражим» учавугу суннатссар, хъинссар. «Бисмиллягь» кунма, мугу Жабраиллул ЛавхIул-махIфузраяту лавсун Расулуллагьнан ﷺ кIул бувссар. «Бисмиллягьращал» бакъа, цуппалу даин тIийна ухьурчагу хъинссар. Кьинилий ттуршилва ягу арулцIалилва, ягу мукьцIаллий цалва ягу ацIния цалвавагу учаву ххирассар. Хаснува щяйтIаннул вас-васру, хияллу дакIнин багьлан бивкIукун, чIявуну учаву хъинссар. Муния кунма щяйтIан нигьа бусайсса зад дакъассар. Му увкукун мунаяту щяйтIан арх хьуну, шанттуршра пардав дянив дагьну, муначIан биян къашайссар. Кьуръан буклан наниний учавугу хъиннува хъинссар. Кьуръандалул кIула «бисмиллягьри», му хъун баймур, марцI баймур «аьоьзу биллагьри». Мунивун уххан нанини цалва душманнаяту ххассалшиву чIа куну уххан аьркинссар. Мукунма цамур эбадатравун уххайнийгу, масала, паччахIнал хьулийн ивсса инсан муная изну бакъана, муначIан къауххайсса куна, Кьуръан ккалай Аллагьнащал ﷻ мунажат дуллан нанимагу маз марцI къабувну къауххайссар. Аллагьналгу ﷻ амру бувссар Кьуръан буккайни «аоьзу» ва «бисмиллягь» уча куну.

«НасихIату-ль-аьвам»

2026-07-01 (МухIаррам 1448 ш.) №7.


Сафар барз

Сафар барз – бусурманнал календарьданул кIилчинмур барзри, му байбишайссар мухIаррам зурул хъирив. «Сафар» тIисса мукъул мяънагу – «хъахъи лагаву» ягу «бачIва шаву» тIиссар. Литературалул чулуха ва махъ аьрабрая таржума буллай бур «щютI тIисса...


Хъинсса хасият – диндалул аслу

Хъинсса хасият думанан муния хайр бияйссар дунияллий ва ахиратраву, муния бувсун бур хIадисраву. Ца чIумал Аьббаслул Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Я Расулуллагь, вий аякьа дуллай ивкIунтIий АбутIалиблун ахиратраву мюнпат биянтIиссарив?» «БиянтIиссар, ттуй аякьа къадурссания, га...


Лак Муфтийнащал хьунабавкьунни

Дагъусттаннал Муфтий щейх АхIмад -хIажи Аьбдуллаев хьунаавкьунни Лакрал райондал вакилтуращал ва имамтуращал. Лакрал райондалул администрациялул бакIчи Зураб Куччаевлун тIайлабацIу чIа тIий, Муфтийнал кIицI лавгунни чIярусса шиннардий райондалул бакIчину зий ивкIсса Юсуп МахIаммадовлул район...


Неъматрал кьимат

Ца билаятрай къурагъсса шин хьуну, щин чан хьуну диркIун дур. Гиккусса ца мискинсса адиминан пикри хьуну бур, щин дукканхьуви тIий, аьрщараву къуй дуккан. Дуклай чансса куртI шайхту лявкъуну бур ссаллив бувцIусса хъунмасса буттукьа.   Га тIивтIусса адимина хIайран хьуну ливчIун ур гиву думур...


Эбадат ва мяърипат

ХIакьсса бусурманчунал загьир дувайссар цала диндалун лайкьсса инсаншиву. Диндалул, имандалул хIасул дуллалиссар жула тIуллу дарцIусса ттарцIруну хъанахъисса хасиятгу. Эбадатрайну цIакь хьусса хасиятрал хIасул дувайссар инсаннал оьрмулул тагьар, мукунсса инсан мяърипат, инсап, адав дусса...