ХIакьмур ххуллу

ХIакьмур ххуллу

ХIакьмур ххуллу

МухIаммад Идавсил ﷺ хIадис буссар «Дунияллийсса оьрму бусурманчунал дуснакьри, чапурчунал Алжанни», – тIисса. Муъминчунан дунияллийсса оьрмулуву чIярусса захIматшивуртту хьуна дакьайссар. Гьарцаннан аьркинссар тIайлану Шариаьтрал ххуллийх бачин хIарачат буллан, чурх бунагьирттачIан кIункIу тIий бунугу. Хаснува, бунагьчитурал дянив агьсса чIумал муъминчунан хъиннува захIмат шайссар цува уруччин.

 

Гьарца бусурманчунал уссар шама душман: бунагьирттачIан кIункIу тIисса чурх (нафс); цавувасса щяйтIан ва лагма-ялттуминнавусса щяйтIан. Вай шамагу душманная ххассал хьун бюхъарча, мунивури инсаннал талихIгу бусса. Бусала бур ца хъунмасса даражалул вали́ цалва нафсращал мукьцIалла шинай талай ивкIссар тIисса. Мукун бухьувкун, жунма муниву хъиннува хIарачат бан аьркинни. МухIаммад Идавс ﷺ цалва асхIабтуращал ца гъазаватрая зана хьусса чIумал увкуссар: «Жува чIивисса гъазаватрая хъунмунин зана хьуссару». Ва хIадисрава жунма бувчIлай бур дяъвилул гъазаватнияр, цалва чурххащалсса, нафсращалсса гъазават лавайсса бушиву.

Аллагьнал ﷻ  халкь дунияллий ляхъан бувссар цахара эбадат дулланшиврул, мунийнуру жува хIайвантрая личIи шайсса, цанчирча, хIайвантран канан, шанан, ва цалва чурххан ччимур буллан бакъа къакIулнутIий. ХIакьинусса кьини жунма чIалай бур инсантуравухгу хIайвантрал даражалин багьсса чIяву хъанай бушиву. Лайкьсса куццуй оьрму бутаншиврул жунма аьркинссар тIайласса, иман дусса инсантурал ххуллу бувгьуну, миннал хъирив бачин. Аллагьу Тааьланал жунна бигьашиву даншиврул идавстал гьан бувну бур яла тIайламур дин – Ислам ларсун нанисса. Жунма тIайласса ххуллу ккаккан бувну, бусурманну ляхъан баврих Заннайн ﷻ  хъунмасса щукру буллан аьркинни. Цанчирча, ца пуланнал жунма ци-бунугу ца хъинбала барча, жува бикIару ганан бансса хъинбалалух луглай. Аллагьу Тааьланал жунма буллуссар кьимат бищун къашайсса неъматру: чурх, яру, вичIив, аькьлу, ссихI, оьрму ва цаймигу тамансса неъматру. Щукругу так ца мазрайну баву къагьассар, багьайкунсса щукру байссар Шариаьтрал ялуршиннарду биттур дуллай, Аллагьнал ﷻ  винма буллусса чурххал базурду бунагьирттая, хIараммуния буручлай.

Багьайкун щукру баншиврул чара бакъа диндалул кIулшивуртту ласун аьркинссар, цанчирча, кIулшиву дакъасса чIумал тIайлану эбадат дуван къашайнутIий. Расулуллагьнал ﷺ увкуссар: «Аллагьнал ﷻ  хъинбала бан ччиманан Исламрал кIулшивуртту дулайссар». Гьарца бусурманчунан, дукра кунна, чара бакъа элму лахьхьин аьркинссар. ЦIанасса чIумалгу жунма чIалай бур дин сан къадуллалисса, му къагьану цаймигу зия буллалисса инсантал. Ва дунияллий абадлий личIансса цучIав акъассар, мунияту, гьарца аькьлу бусса инсаннал пикри бан аьркинни, нава ивчIарча, ттущалва цукунсса аьмаллу лавсун гьантIиссара, куну. Хъинми аьмаллу ххишала хьун хIарачатгу бан аьркинни. Аллагьнал ﷻ  жухьхьунна оьсса аьмаллая арх буцансса тавпикь дулуннав! Амин.

 

Муса Каримов

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


ТалихI ссаву буссар?

Циняв муния гъалгъа тIун бикIай, циняв муничIан кIункIу тIий бур, амма инсаннахь инава луглагимур бувчIин бува учирча, балжисса жаваб дулунма нажагьгу къалякъай.   Пикри бувара, инсан ур ца ххирасса ххазиналух луглай, амма му чув лабивтун буссарив, цукунсса буссарив къакIулну. Му хьхьичIунай...


Аькьлукар ва халиф

Халиф Гьарун Рашидлул заманнай ивкIун ур Багьлюль тIисса салихIсса аькьлукар. Халиф чIун-чIумуй ганащал хьунаавкьуну ихтилат бувайсса бивкIун бур. Гьаруннул хъярч бувсса чIумалгу Багьлюллул хъинну аькьилсса жавабру дулайсса диркIун дур.   Ца кьини халифнал Багьлюль цачIана учIан увну,...


Гъази-Гъумучиял щейх Абу Оьбайда

НицIавкIратусса щейх Сайфуллагь-Кьади Башларовлул «Сабат» ва «Мактубат» тIисса луттирдаву кIицI ларгун дур Сайид Абу Оьбайда бин Сайид Нуруддин аль-ХIусайни аль-Гъумуки ад-Дагъистани тIисса цIа. Шичча мяйжан хъанай бур Абу Оьбайда Гъумучатусса, МухIаммад Идавсил ﷺ душнил...


ХIакьсса мяърипат

ЦIанасса социал сетирдал заманнай сакин хьуну бур аьжаивсса масала: жула дакIнил энергия кьатIурдай дурган дурну, цайминнайх дарчIуну, кулпатран так увхсса, ссахчIав гъира бакъасса инсан личIлай ур. Мукунсса тагьарданул кулпатраву тIааьндакъашивуртту чIяру дуллай дур, лас ва щар кунная ку арх...


Хъинмунил гьану

Имам Муслимлул луттираву бур укунсса хIадис: «МухIаммад Идавсил ﷺ увкуна: "Аллагь Тааьла МарцIмари, марцIмур дакъа кьамулгу къадуваймари».   Кьуръандалуву Аллагьнал ﷻ халкьуннайн амру бувссар идавстурайхчIин: «Зу дукияра марцIмур, тIуллугу хъинсса дуллали»...