ХIакьмур ххуллу

ХIакьмур ххуллу

ХIакьмур ххуллу

МухIаммад Идавсил ﷺ хIадис буссар «Дунияллийсса оьрму бусурманчунал дуснакьри, чапурчунал Алжанни», – тIисса. Муъминчунан дунияллийсса оьрмулуву чIярусса захIматшивуртту хьуна дакьайссар. Гьарцаннан аьркинссар тIайлану Шариаьтрал ххуллийх бачин хIарачат буллан, чурх бунагьирттачIан кIункIу тIий бунугу. Хаснува, бунагьчитурал дянив агьсса чIумал муъминчунан хъиннува захIмат шайссар цува уруччин.

 

Гьарца бусурманчунал уссар шама душман: бунагьирттачIан кIункIу тIисса чурх (нафс); цавувасса щяйтIан ва лагма-ялттуминнавусса щяйтIан. Вай шамагу душманная ххассал хьун бюхъарча, мунивури инсаннал талихIгу бусса. Бусала бур ца хъунмасса даражалул вали́ цалва нафсращал мукьцIалла шинай талай ивкIссар тIисса. Мукун бухьувкун, жунма муниву хъиннува хIарачат бан аьркинни. МухIаммад Идавс ﷺ цалва асхIабтуращал ца гъазаватрая зана хьусса чIумал увкуссар: «Жува чIивисса гъазаватрая хъунмунин зана хьуссару». Ва хIадисрава жунма бувчIлай бур дяъвилул гъазаватнияр, цалва чурххащалсса, нафсращалсса гъазават лавайсса бушиву.

Аллагьнал ﷻ  халкь дунияллий ляхъан бувссар цахара эбадат дулланшиврул, мунийнуру жува хIайвантрая личIи шайсса, цанчирча, хIайвантран канан, шанан, ва цалва чурххан ччимур буллан бакъа къакIулнутIий. ХIакьинусса кьини жунма чIалай бур инсантуравухгу хIайвантрал даражалин багьсса чIяву хъанай бушиву. Лайкьсса куццуй оьрму бутаншиврул жунма аьркинссар тIайласса, иман дусса инсантурал ххуллу бувгьуну, миннал хъирив бачин. Аллагьу Тааьланал жунна бигьашиву даншиврул идавстал гьан бувну бур яла тIайламур дин – Ислам ларсун нанисса. Жунма тIайласса ххуллу ккаккан бувну, бусурманну ляхъан баврих Заннайн ﷻ  хъунмасса щукру буллан аьркинни. Цанчирча, ца пуланнал жунма ци-бунугу ца хъинбала барча, жува бикIару ганан бансса хъинбалалух луглай. Аллагьу Тааьланал жунма буллуссар кьимат бищун къашайсса неъматру: чурх, яру, вичIив, аькьлу, ссихI, оьрму ва цаймигу тамансса неъматру. Щукругу так ца мазрайну баву къагьассар, багьайкунсса щукру байссар Шариаьтрал ялуршиннарду биттур дуллай, Аллагьнал ﷻ  винма буллусса чурххал базурду бунагьирттая, хIараммуния буручлай.

Багьайкун щукру баншиврул чара бакъа диндалул кIулшивуртту ласун аьркинссар, цанчирча, кIулшиву дакъасса чIумал тIайлану эбадат дуван къашайнутIий. Расулуллагьнал ﷺ увкуссар: «Аллагьнал ﷻ  хъинбала бан ччиманан Исламрал кIулшивуртту дулайссар». Гьарца бусурманчунан, дукра кунна, чара бакъа элму лахьхьин аьркинссар. ЦIанасса чIумалгу жунма чIалай бур дин сан къадуллалисса, му къагьану цаймигу зия буллалисса инсантал. Ва дунияллий абадлий личIансса цучIав акъассар, мунияту, гьарца аькьлу бусса инсаннал пикри бан аьркинни, нава ивчIарча, ттущалва цукунсса аьмаллу лавсун гьантIиссара, куну. Хъинми аьмаллу ххишала хьун хIарачатгу бан аьркинни. Аллагьнал ﷻ  жухьхьунна оьсса аьмаллая арх буцансса тавпикь дулуннав! Амин.

 

Муса Каримов

2026-07-01 (МухIаррам 1448 ш.) №7.


Эбадат ва мяърипат

ХIакьсса бусурманчунал загьир дувайссар цала диндалун лайкьсса инсаншиву. Диндалул, имандалул хIасул дуллалиссар жула тIуллу дарцIусса ттарцIруну хъанахъисса хасиятгу. Эбадатрайну цIакь хьусса хасиятрал хIасул дувайссар инсаннал оьрмулул тагьар, мукунсса инсан мяърипат, инсап, адав дусса...


8 агьамсса калима

Вай мукъурттия байбишайссар ва къуртал шайссар инсаннал оьрму. Вайннул агьамшивугу хъинну хъуннассар. Вай калимартту бусурманнал гьарца кьини зумух ласай, цавайннал чIяруну, вайминнал чанну.   Шагьадат أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ...


Арулва махъ

Хъунасса аьлимчу, дурккучу Абу-Лайслул увкуссар: «Цума инсаннал лавхьхьурив арулва махъ, му инсан икIантIиссар Аллагьналгу ﷻ малаиктуралгу хьхьичI даража лавайну, ва Аллагьнал ﷻ мунал бунагьру багъишла битантIиссар, гай бунагьру хьхьиривусса хьаманияр чIявусса бухьурчагума.   Вай...


Неъматрал кьимат

Ца билаятрай къурагъсса шин хьуну, щин чан хьуну диркIун дур. Гиккусса ца мискинсса адиминан пикри хьуну бур, щин дукканхьуви тIий, аьрщараву къуй дуккан. Дуклай чансса куртI шайхту лявкъуну бур ссаллив бувцIусса хъунмасса буттукьа.   Га тIивтIусса адимина хIайран хьуну ливчIун ур гиву думур...


НеъматирттацIа къахьун дуккайсса дуаь

Оьмардул арснал Аьбдуллагьлул бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ укунсса дуаь дайва куну:   اللهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ زَوَالِ نِعْمَتِكَ، وَتَحَوُّلِ عَافِيَتِكَ، وَفُجَاءَةِ نِقْمَتِكَ، وَجَمِيعِ سَخَطِكَ «Алла́гьумма инни́ ао́ьзу бика мин зава́ли ниъматика ва тахIаввали...