ХIакьмур ххуллу

ХIакьмур ххуллу

ХIакьмур ххуллу

МухIаммад Идавсил ﷺ хIадис буссар «Дунияллийсса оьрму бусурманчунал дуснакьри, чапурчунал Алжанни», – тIисса. Муъминчунан дунияллийсса оьрмулуву чIярусса захIматшивуртту хьуна дакьайссар. Гьарцаннан аьркинссар тIайлану Шариаьтрал ххуллийх бачин хIарачат буллан, чурх бунагьирттачIан кIункIу тIий бунугу. Хаснува, бунагьчитурал дянив агьсса чIумал муъминчунан хъиннува захIмат шайссар цува уруччин.

 

Гьарца бусурманчунал уссар шама душман: бунагьирттачIан кIункIу тIисса чурх (нафс); цавувасса щяйтIан ва лагма-ялттуминнавусса щяйтIан. Вай шамагу душманная ххассал хьун бюхъарча, мунивури инсаннал талихIгу бусса. Бусала бур ца хъунмасса даражалул вали́ цалва нафсращал мукьцIалла шинай талай ивкIссар тIисса. Мукун бухьувкун, жунма муниву хъиннува хIарачат бан аьркинни. МухIаммад Идавс ﷺ цалва асхIабтуращал ца гъазаватрая зана хьусса чIумал увкуссар: «Жува чIивисса гъазаватрая хъунмунин зана хьуссару». Ва хIадисрава жунма бувчIлай бур дяъвилул гъазаватнияр, цалва чурххащалсса, нафсращалсса гъазават лавайсса бушиву.

Аллагьнал ﷻ  халкь дунияллий ляхъан бувссар цахара эбадат дулланшиврул, мунийнуру жува хIайвантрая личIи шайсса, цанчирча, хIайвантран канан, шанан, ва цалва чурххан ччимур буллан бакъа къакIулнутIий. ХIакьинусса кьини жунма чIалай бур инсантуравухгу хIайвантрал даражалин багьсса чIяву хъанай бушиву. Лайкьсса куццуй оьрму бутаншиврул жунма аьркинссар тIайласса, иман дусса инсантурал ххуллу бувгьуну, миннал хъирив бачин. Аллагьу Тааьланал жунна бигьашиву даншиврул идавстал гьан бувну бур яла тIайламур дин – Ислам ларсун нанисса. Жунма тIайласса ххуллу ккаккан бувну, бусурманну ляхъан баврих Заннайн ﷻ  хъунмасса щукру буллан аьркинни. Цанчирча, ца пуланнал жунма ци-бунугу ца хъинбала барча, жува бикIару ганан бансса хъинбалалух луглай. Аллагьу Тааьланал жунма буллуссар кьимат бищун къашайсса неъматру: чурх, яру, вичIив, аькьлу, ссихI, оьрму ва цаймигу тамансса неъматру. Щукругу так ца мазрайну баву къагьассар, багьайкунсса щукру байссар Шариаьтрал ялуршиннарду биттур дуллай, Аллагьнал ﷻ  винма буллусса чурххал базурду бунагьирттая, хIараммуния буручлай.

Багьайкун щукру баншиврул чара бакъа диндалул кIулшивуртту ласун аьркинссар, цанчирча, кIулшиву дакъасса чIумал тIайлану эбадат дуван къашайнутIий. Расулуллагьнал ﷺ увкуссар: «Аллагьнал ﷻ  хъинбала бан ччиманан Исламрал кIулшивуртту дулайссар». Гьарца бусурманчунан, дукра кунна, чара бакъа элму лахьхьин аьркинссар. ЦIанасса чIумалгу жунма чIалай бур дин сан къадуллалисса, му къагьану цаймигу зия буллалисса инсантал. Ва дунияллий абадлий личIансса цучIав акъассар, мунияту, гьарца аькьлу бусса инсаннал пикри бан аьркинни, нава ивчIарча, ттущалва цукунсса аьмаллу лавсун гьантIиссара, куну. Хъинми аьмаллу ххишала хьун хIарачатгу бан аьркинни. Аллагьнал ﷻ  жухьхьунна оьсса аьмаллая арх буцансса тавпикь дулуннав! Амин.

 

Муса Каримов

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Идавс ﷺ увсса къатта

Маккалул Бану Гьашим тIисса махIлалий буссар гьарцама бусурманчунал дакIниву ляличIисса кIану бугьлагьисса къатта. ХIакьину шикку библиотека бур, аммарив ца заманай ва кIанай бивкIссар щала дунияллул тарихрайн асар биян бувсса инсан – МухIаммад Идавс ﷺ ниттил увсса къатри. Идавсил ﷺ тухум...


Рабиуль-Авваль зурул мажлис

Рабиуль-Авваль зуруй МухIаммад Идавс ﷺ хъун уллай мавлудру дувайсса аьдат дур бусурманнал дянив. Мукунсса мажлис хьунни августрал 24-нний Гъази-Гъумук. Ванил сиптачиталну бувккунни Лакрал райондалул имам ХIабиб Баталов ва райондалул администрация.   Мажлис бувуна паркраву, байбивхьуна...


Аькьлукартурал махъру

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIаб Аьбдуллагь ибн Масъоьдлул увкуну бур: «Халкьуннал учай ххаллилсса махъру. Махъру ва тIуллу цасса инсанни талихIрайн уккантIисса. Махъру тIуллаха къалавхьхьума – аьй дуван лайкь хьумари».   Аьбдуллагь ибн Аьмрдухьхьун ца инсаннал буллуссар джигьадрал хIакъиравусса суал....


Дуккаву бигьа хьуншиврул

Дайдирхьунни цIусса дуккаврил шин. Жунма кIулсса куццуй, Аллагьнал ﷻ цIа кIицI ларгун, Занная кумаг чIа увкуну дуллалисса давриву лябуккугу, барачатшивугу дикIайшиву. Дуккаву ккалли дуван бучIир ца яла захIматмур даврин. Мунин бувну, ва макьалалуву цачIун дурну дуссар дук-лакисса чIумал дурккуну...


Бархъаллал Маллайл шеъри

"Мажму́аьтул-аьша́р" тIисса луттирава. Бишлашиссар луттираву бусса куццуй.   (Дайдихьу хьхьичIмур номерданий)   Ружмарданул чак бувну камилну кьаст дуруна, Цалва-цалва агьлулухь хIалал бити увкуна. Къумамий тархъан бувну душманмий дакьил бувну, Цайва-цайва ялувсса хIакьру тIайла...