Аллагьнал ﷻ къатри

Аллагьнал ﷻ къатри

Идавсшиву лирккун 13 шин ларгун мукьах жула ххирасса МухIаммад Идавс ﷺ Маккалия Мадиналийн ивзссар. Григорианнал календарьданийн бувну му диркIссар 622 шин. Мадиналийн нани ххуллий му Кьубаъ тIисса кIанттай аглан хьуну, микку мизитрансса гьану бивзссар. Мукуна Бану Салимхъал аьрщарайгу аглан хьуну, миккугу мизитрал гьану бивзссар.

 

Идавс ﷺ Мадиналийн изайхту, миччаллил агьулданува гьарманан ччай бивкIссар Идавс ﷺ цачIава ливккуну. Му чIумал Идавсил ﷺ варани чув бавцIурив, микку ликканна увкуссар. Му варани бацIайхтугу, му бавцIусса кIанттай мизит буллантIишивугу баян бувссар. Ялув кIицI лавгмунива чIалай бур Идавс ﷺ цува ца кIаная цамур кIанайн излазиний, цанмасса къатлул балаллий къаивкIшиву. Цува чун изларчагу, цала гуж, кьудрат мунал мизитру баврийн тIайла дурну диркIшиву. Мизитру баву – хъинну агьамсса ва хьхьичIунсса давуну диркIссар мунан. «Къакъунттул кюрттарал лагрулийсса мизит бувманангума Аллагь Тааьланал Алжаннаву къатта бувантIиссар», – увкуну бур Идавсил ﷺ цала хIадисраву. Мизитирттая хъинну хъунмасса мюнпат буссар гьарманан бакIра-бакIрахгу, аьмну жяматрангу. Мизитирттал цаппара агьамшивурттая бусанну:

  1. Мизитраву гьантлун ххюйла ца кулпат кунма цачIун батIайссар личIи-личIисса инсантал, ми ци миллатрал, ци багьу-бизулул, ци ахIвалданул агьлу бунугу. Миннал дянивсса уссушиврул арарду цIакь хъанахъиссар.
  2. Мизитрал циняв бусурман архIал бацIан буллалиссар. Кьинилул, къуллугърал хъуншиву личIи дакъа, оьрмулул шиннардих къабурувгун, ду-дакъашиврух къабурувгун бусурман агьлу бацIлай бур цивппа ляхъан бувманал хьхьичI, ми цакуцну икрамрай бур Заннайн.
  3. Мизитрал лещан дуллалиссар хъунисса балардал ва тIааьндакъашивурттал цIу, мизитраву миллат хIисавравун лавсуну инсантал бачIаву къадикIайссар, циняв цачIун хъанахъиссар Исламрал ттугълилу.
  4. Мизитраву цинявннан, миннал хъус-кьинилух къабурувгун, жува Ляхъан бувманал тIайласса законнайн бувну, шариаьтрал диван аьдлулий бувайссар.
  5. Мизитрал хъинну хъуннасса даву дуллалиссар инсантал мяърипат дуну тарбия буван, миннан рувхIанийсса тарбия дулун, мизитраву мудан ккалан бикIайссар Кьуръан, лахьхьин дуллалиссар исламрал элмурду, аьлимтурал ва диндалул ишккаккултрал, махъ нанисса аьлимтурал гьаз бувайссар жяматрал кьинилул масъалартту, буккайссар маслихIатрал вяъзарду.
  6. Мизитрал жямат оьккимуния байщун, махъаллил баврицIун, ми ххуймуничIангу кIункIу буллалиссар. Вяъзардал оьвтIутIиссар лагма-ялттуминнащалсса, маччагъаннащалсса, нитти-буттахъащалсса арарду ххуй дуллан, буллалиссар кулпатрал оьрмулуву хъанахъимуницIун бавхIусса маслихIатру, мукунма лахьхьин буллалиссар мискинминнай ва мюхтажминнай аякьа, хъуниминнал хIурмат, мюрщиминнах къулагъас дуллан.

Мизитраву чакру буллан занай хъинссар, цивппа личIи-личIину буллайнияр.

Идавсилﷺ хIадисраву бур, жяматращал цачIу чакру къабуллай, цивппа-цивппалу буллалинал лагма буклантIишиву иблис, ми оьккими тIуллачIан кIункIу-хъит буллай.

  1. Мизитравун заназаврил инсан низамрайн уцайссар, карчI дагьан, танмалшиву нахIу лачIун къадитайссар.
  2. Мизитирттаву бусурманнал хьуна дакьлакьиссар ххаришивурттугу, кьурчIишивурттугу. Жяматрал аьлимтурахьгу цIухху-бусу бувну къювусса суаллансса жавабру ляхъляхъиссар, бан-битанмунил хIисав-сант дутлалиссар.
  3. Мизитру бакъасса шяраваллаву агьали ккурчIа-чIирахун бавтIуну, бусу-укурдалсса буллай, аьркин бакъасса хавардахун багьну аьдада чIун гьан дуллалиссар. Увку-къаувкурдал, тIардал, бурушинттал инсантурал дянив ссивцIу бутлатиссар. Чаклийн оьвтIисса азандалул чIу баяйхту бусурман агьлу бачин аьркинссар чаклийн мизитравун. Жяматращал архIал бувсса чаклил 27 даража буссар цалалу бувсса чаклил ца даража бусса чIумал.

Аллагь Тааьланал кумаг буваннав жулла дин тIайлану дурчIин, кунная ку арх къабуцлан, цашиву дуруччин!

 

Оьмар Аьлиев

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


Суал-жаваб

Щинавун оькьлакьисса инсан ккаккарча, га ххассал уваншиврул зума зия дуван бучIиссарив (щинавун ххяххарча майравух ягу кьацIливух щин духхан бюхъай)? Оьвкьуну нанисса инсан ххассал уваншиврул зума зия дуван ихтияр дуссар, ялунгума, чара бакъа ххассал уванмур буван аьркинссар. Амма мукун лирчIсса...


Дахху-ласулиясса хIадисру

Исламраву дуссар оьрмулул гьарца иширан ккаккан дурсса низамру. Дуссар низам дахху-ласулулгу. МухIаммад Идавсил ﷺ жунма тамансса насихIатру бувну бур, хъус машан ласаврия ва даххаврия аькьилну бувсун, аьдилшиврий, тIайлашиврий, щялмахърая личIлулну бикIаврий хъунмур чIурчIав дурну.   Жу...


Ссавур дуван кумаг баймур

Идавсил ﷺ жунна ккаккан дурну дур ссавур дуван кумаг байсса азкар-дуаьртту: «КIюрххил чаклил хъирив ацIра дуаь дурккуманая Аллагь ﷻ рязи хьунтIиссар, Аллагьнал ﷻ му инсан уруччинтIиссар, миннувасса ххюра дунияллийсса оьрмулухассар, гайми ххюра ахиратраяссар.   «ХIасбия-Ллагьу...


Нуххуву дурсса дуаь

Ибну Оьмардул бувсун бур цанма МухIаммад Идавсия ﷺ бавсса хIадис (бусала): – Ца чIумал зуяр ччяни ялапар хъанай бивкIсса шама инсан аьрххилийн бувккун бур. Най бивну бур ца нуххучIан. Хьхьу дутан пикри хьуну, гивун бувххун бур. Му чIумал гужсса гъарал ларчIун, ххяллуя хъунмасса кьун багьну,...


Аькьлукарнал насихIатру

Ттизаманнул Сириянал диндалул аьлимчу АхIмад Шарифлул бувсун бур укунсса бусала.   Ца инсаннал цIувххуну бур аькьлукарнахь: «Инсантураву яла махIатталмур цумур хасиятри?» Аькьлукарнал жаваб дуллуну дур: Инсантуран оьрчIшиву бизар хьуну, анаварну хъуни хьун ччан бикIай, амма...