Аллагьнал ﷻ къатри

Аллагьнал ﷻ къатри

Идавсшиву лирккун 13 шин ларгун мукьах жула ххирасса МухIаммад Идавс ﷺ Маккалия Мадиналийн ивзссар. Григорианнал календарьданийн бувну му диркIссар 622 шин. Мадиналийн нани ххуллий му Кьубаъ тIисса кIанттай аглан хьуну, микку мизитрансса гьану бивзссар. Мукуна Бану Салимхъал аьрщарайгу аглан хьуну, миккугу мизитрал гьану бивзссар.

 

Идавс ﷺ Мадиналийн изайхту, миччаллил агьулданува гьарманан ччай бивкIссар Идавс ﷺ цачIава ливккуну. Му чIумал Идавсил ﷺ варани чув бавцIурив, микку ликканна увкуссар. Му варани бацIайхтугу, му бавцIусса кIанттай мизит буллантIишивугу баян бувссар. Ялув кIицI лавгмунива чIалай бур Идавс ﷺ цува ца кIаная цамур кIанайн излазиний, цанмасса къатлул балаллий къаивкIшиву. Цува чун изларчагу, цала гуж, кьудрат мунал мизитру баврийн тIайла дурну диркIшиву. Мизитру баву – хъинну агьамсса ва хьхьичIунсса давуну диркIссар мунан. «Къакъунттул кюрттарал лагрулийсса мизит бувманангума Аллагь Тааьланал Алжаннаву къатта бувантIиссар», – увкуну бур Идавсил ﷺ цала хIадисраву. Мизитирттая хъинну хъунмасса мюнпат буссар гьарманан бакIра-бакIрахгу, аьмну жяматрангу. Мизитирттал цаппара агьамшивурттая бусанну:

  1. Мизитраву гьантлун ххюйла ца кулпат кунма цачIун батIайссар личIи-личIисса инсантал, ми ци миллатрал, ци багьу-бизулул, ци ахIвалданул агьлу бунугу. Миннал дянивсса уссушиврул арарду цIакь хъанахъиссар.
  2. Мизитрал циняв бусурман архIал бацIан буллалиссар. Кьинилул, къуллугърал хъуншиву личIи дакъа, оьрмулул шиннардих къабурувгун, ду-дакъашиврух къабурувгун бусурман агьлу бацIлай бур цивппа ляхъан бувманал хьхьичI, ми цакуцну икрамрай бур Заннайн.
  3. Мизитрал лещан дуллалиссар хъунисса балардал ва тIааьндакъашивурттал цIу, мизитраву миллат хIисавравун лавсуну инсантал бачIаву къадикIайссар, циняв цачIун хъанахъиссар Исламрал ттугълилу.
  4. Мизитраву цинявннан, миннал хъус-кьинилух къабурувгун, жува Ляхъан бувманал тIайласса законнайн бувну, шариаьтрал диван аьдлулий бувайссар.
  5. Мизитрал хъинну хъуннасса даву дуллалиссар инсантал мяърипат дуну тарбия буван, миннан рувхIанийсса тарбия дулун, мизитраву мудан ккалан бикIайссар Кьуръан, лахьхьин дуллалиссар исламрал элмурду, аьлимтурал ва диндалул ишккаккултрал, махъ нанисса аьлимтурал гьаз бувайссар жяматрал кьинилул масъалартту, буккайссар маслихIатрал вяъзарду.
  6. Мизитрал жямат оьккимуния байщун, махъаллил баврицIун, ми ххуймуничIангу кIункIу буллалиссар. Вяъзардал оьвтIутIиссар лагма-ялттуминнащалсса, маччагъаннащалсса, нитти-буттахъащалсса арарду ххуй дуллан, буллалиссар кулпатрал оьрмулуву хъанахъимуницIун бавхIусса маслихIатру, мукунма лахьхьин буллалиссар мискинминнай ва мюхтажминнай аякьа, хъуниминнал хIурмат, мюрщиминнах къулагъас дуллан.

Мизитраву чакру буллан занай хъинссар, цивппа личIи-личIину буллайнияр.

Идавсилﷺ хIадисраву бур, жяматращал цачIу чакру къабуллай, цивппа-цивппалу буллалинал лагма буклантIишиву иблис, ми оьккими тIуллачIан кIункIу-хъит буллай.

  1. Мизитравун заназаврил инсан низамрайн уцайссар, карчI дагьан, танмалшиву нахIу лачIун къадитайссар.
  2. Мизитирттаву бусурманнал хьуна дакьлакьиссар ххаришивурттугу, кьурчIишивурттугу. Жяматрал аьлимтурахьгу цIухху-бусу бувну къювусса суаллансса жавабру ляхъляхъиссар, бан-битанмунил хIисав-сант дутлалиссар.
  3. Мизитру бакъасса шяраваллаву агьали ккурчIа-чIирахун бавтIуну, бусу-укурдалсса буллай, аьркин бакъасса хавардахун багьну аьдада чIун гьан дуллалиссар. Увку-къаувкурдал, тIардал, бурушинттал инсантурал дянив ссивцIу бутлатиссар. Чаклийн оьвтIисса азандалул чIу баяйхту бусурман агьлу бачин аьркинссар чаклийн мизитравун. Жяматращал архIал бувсса чаклил 27 даража буссар цалалу бувсса чаклил ца даража бусса чIумал.

Аллагь Тааьланал кумаг буваннав жулла дин тIайлану дурчIин, кунная ку арх къабуцлан, цашиву дуруччин!

 

Оьмар Аьлиев

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


Аькьилсса бусаларду

  Нитти-буттал дуаь Ца аьлимчу-щейхначIа ккалаккисса мутааьлимнал ганахь миннат бувну бур цахара дуаь дувакьай, куну. «Ттул дуаь Аллагьнал ﷻ кьамул къадувантIиссар!» - баян бувну бур щейхнал. Мутааьлимтал махIаттал хьуну бур, цанчирча, дуаь чIа увкума ивкIун ур дуккавриву...


Лажинлякъул лишан

Инсаннахьхьун ядуван дуллусса задрайн «аманат» учайссар. Ва бур аьрабрава лакку мазравунгу цайми бусурман миллатирттал мазурдивунгу бувкIсса махъ.   Аманат тIисса махъ аьрабрая таржума бувайссар «буллусса махъ бугьаву, дакI тIайлашиву, вихшала» тIисса мяънардай....


Суал-жаваб

БучIиссарив жаназалул чак буван хьхьичI жаназа дакъанура. Жул шяравусса мизитраву мукунсса чак бувай гьарца нюжмар кьини. Мунин шариаьтраву цукунсса хIучча буссар? Имам Аль-Бухарил ва Муслимлул хIадисирттал луттирдавусса хIадисраву бувсун бур Эфиопиянал паччахI Наджаши ивкIусса хавар баяйхту...


Лакрал миллатрал мажлис

Март зурул 18-нний Дагъусттаннал Муфтиятрал сипталийну МахIачкъалаливсса «Европа» тIисса залдануву хьунни чIявусса лак гьурттусса зумаритавал мажлис – ифтIар. Зал щапI куну бувцIуну бия, аьдатрайн бувну, мажлис байбивхьуна Мубараксса Кьуръандалул аятирттая, ккалаккиману ия...


ЧIун ва иман

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIабтал бавтIсса кIанттавату ппив къашайва тIар сура «аль-Аьср» къабувккуну. Ва бур Кьуръандалул ца яла кутIамур сура, цинугу шанма аят бусса. Ванил цалчинмур аятраву Заннал увкуну бур (мяъна): «Хъа буллай ура ахттакьун чIумуйн».   Аллагьу...