Дунияллухсса ччаву цукун дух дувайссар

Дунияллухсса ччаву цукун дух дувайссар

Дунияллухсса ччаву цукун дух дувайссар

Аллагь ﷻ кIулшиврул даражалийн ивманал цанна хъус-аваданшиву ххирашиву Аллагьнахлунусса ﷻ ччаврийн кIура даен дувайссар. Цанчирча, мукунсса инсанталгу дунияллул хъуслих ва лахъсса даражалухсса гъира бакъа къабикIайссар, мукунсса гъира ва ччаву миннавугу ниттил бувния тихуннай дирхьуну дунутIий.

Аллагь кIул шаврил даражалий бивминнал укунсса хIадисрах къулагъас дувайссар: «Хъуслия бувсса цадакьартту АллагьначIан ﷻ бияйссар», - увкусса. Мунияту, мукунсса инсантуран хъус ххирасса муния цадакьа булланшиврулли.

ОьрчIру ххирашиву тIурча, му хъанахъиссар Аллагь Тааьланал цала лагъартуннан дуллусса ца яла захIматмур хIал ккаккаву, му ччаву сававну инсан Заннайн мютIишиврува уккайрив ххал увайсса, цала оьрчIахсса цIимилух ва язугъшинналух къабурувгун. Мури яла хъуннамур хIал ккаккаву, цанчирча, Аллагьнал ﷻ оьрчIру ляхъан бувну бур нитти-буттая личIисса, цивппанусса инсанталну, ми нитти-буттан чил халкьну ккалли бакъахьурчагу. МухIаммад Идавсил ﷺ ва иширал хIакъираву укунсса махъру увкуссар: «Аллагьнайн ﷻ хъа буллай ура, МухIаммадлул душнил ФатIимал цурк бувссания, на ганилгу ка рутанссия».

Ялув увкумунива бувчIлай бур кIай мукьрагу имтихIандалух багьайсса къулагъас дурманан дунияллул неъматру ишла баврия нигьачIин дакъашиву. Мунияту, бусурмансса инсан личIлулну икIан аьркинссар АллагьначIан гъан хьуминнан хъус-хъиншиву цанна кунна ххирассар учаврия. Щак бакъа, му хьунтIиссар салихIминнал чулиннайсса адав дакъашиву.

Кьиматрал дуцин

Аллагьнайн ва Кьиямасса кьинилийн вихминнал ялув чивчумургу вив лавсун, цалва хIал ххал буван аьркинссар Заннал мукъурттийну (мяъна): «Ахиратлул оьрму хъинссар ва абадлийссар» («ал-Аъла» суралул 17-мур аят) ва Идавсил ﷺ увкумунийну: «Цадакьа баврил хъус чан къадувайссар»; «Цайва бувсса зулму багъишла бивтсса инсан лахъ хьунтIиссар»; «Инсаннан бувсса цадакьалул чири 700-ннийн ва мунияргу лавай бияйссар»; «Циняв жиндри ва халкь цачIун бавтIун, инсаннал кьисматрава ци-дунугу чан дуван хIарачат булларча, миннаща цичIав буван къахьунтIиссар Аллагьнал ﷻ чичру дакъахьурча».

КIулша, виятура дунияллул хъус арх хьусса чIумал вил нафс рязину, инава хъуслицIа хьун увма ххирану лякъирча, ина мяйжансса муъминчура (дакIниву иман дусса инсан). Миккур вин кIул хьунтIисса дунияллулмур абадлиймуния личIи бувайсса куц. КIулша, инсан пашман уваймур, бястлихун бичаймур, энад бутаймур – дунияллул хъусри, Заннал муния дакI арх дуван амру бувмурди. ХIакьну, абадлийсса оьрмулул иширттавух дунияллулмур хIала къадуххайссар, ми иширттаву энадшиврун кIанугу бакъассар. Мукунсса иширттан ккаллиссар дяхтта зума дугьаву, хьхьурду Заннайн эбадат дуллай гьан даву, инсантуран щин дуцаву ва цаймигу вайннуха лархьхьусса Аллагьнал ﷻ ххуллий дувайсса давуртту. Укунсса иширттаву халкь куннащал ку бястлий буклан къабикIайссар, цайми иширттаву кунма, масала цанна хъус лякъинсса ягу цIа гьаз дувансса къуллугъ кIунттил бугьаву куннасса. КутIану учин, дунияллул неъматру тIалав бавриву мудан ччалли буккаву дикIайссар.

Ца чIумал ца инсаннан бавну бур кашишнал цала зузалахь укунсса махъру тIий: «Ина ура иман хьхьарасса, хъинбала бавриву баччи бакъасса инсан! Му даву даврийну дунияллул неъматру тIалав буллай урав, бусурманнал кунма!» Аммарив, мяйжансса зад бур, МухIаммад Идавсин ﷺ нач шайсса диркIссар цала дурсса даврихсса багьа тIалав буван. Ца заманнай ца адимина ивкIун ур Идавсищал ﷺ архIал ятту канаки буллай. Ганал Идавсихь миннат бувну бур: «Да МухIаммад, Хадижатлухь жунма багьайсса харжи була учакьай», - куну. Идавсил ﷺ увкуну бур: «Ттун нач хъанай дур харж чIа тIун».

ХIакьну, диндалул аьлимтуран аьркинссар дунияллул хъуслийн ттиликI рутан, лахъсса кIану ва къуллугъ ччишиврул ясиршивруща тархъан хьун, хъуслихсса гьавасрая ва цала нафс хъун баврия мурахасну бикIан. Му чIумалли минная мяйжансса ахиратрал аьлимтал ва идавстурал варистал хьуну, Кьиямасса кьини миннал щекьи шагьидтурал оьттуяр кIу хьунтIисса. «Аьлимчунал шанашавугу – эбадатри» увкусса даражалийн биянтIиссар. Микку миннан чIалантIиссар ахиратлувусса оьрмулул цIай ва дунияллувумунил кьадаршиву ва мурдалшиву кIул хьунтIиссар. Ахиратрах ми буруглантIиссар абадлиймуних кунма, дунияллух буруглантIиссар панамуних кунма. Щак бакъа, аьлимтуран абадлиймур къулайну чIалантIиссар, цанчирча, ахират ва дуниял ца адиминал кIира щарссаниха лархьхьуссар – ца рязину духьурча, гамур сситтуй дикIайсса. Му куццуй, ва дуниял инсаннан ххира хьурча, мунан ахират къаччан шайссар. Дунияллийсса оьрму къаччан хьурча, абадлийсса ахират ххира шайссар. Ми кIирагу ца дакIниву цачIун къашайссар, кIира муттаэсса зад цачIун къашайсса кунна.

(гихунмайгу буссар)

«СалихIминнал тIабиаьт» тIисса луттирава

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


Дахху-ласулиясса хIадисру

Исламраву дуссар оьрмулул гьарца иширан ккаккан дурсса низамру. Дуссар низам дахху-ласулулгу. МухIаммад Идавсил ﷺ жунма тамансса насихIатру бувну бур, хъус машан ласаврия ва даххаврия аькьилну бувсун, аьдилшиврий, тIайлашиврий, щялмахърая личIлулну бикIаврий хъунмур чIурчIав дурну.   Жу...


Ссавур дуван кумаг баймур

Идавсил ﷺ жунна ккаккан дурну дур ссавур дуван кумаг байсса азкар-дуаьртту: «КIюрххил чаклил хъирив ацIра дуаь дурккуманая Аллагь ﷻ рязи хьунтIиссар, Аллагьнал ﷻ му инсан уруччинтIиссар, миннувасса ххюра дунияллийсса оьрмулухассар, гайми ххюра ахиратраяссар.   «ХIасбия-Ллагьу...


Идавстурал касмурду

Жула диндалин бувну, зузаву му так арцу лякъаву къаккаллиссар, Аллагьнайн ﷻ эбадат даврийнгу кIура даяйссар. ХIарамсса даву дурну ляркъусса хъусгу хIарамссар, мунил жула цинярда эбадатругу зия дувайссар. Жула хъус хIалалсса чIумал Заннал барачатгу бишайссар.   ХIалалсса касму ва пиша бушиву...


Яла хъинмур хъус...

34-мур бакI   Халкь хъинмунийн гьуз учин баву ва бунагьмуния буруччаву   Хъинмунийн кIункIу баву ва бунагьмуния буруччаву – хъинбаларду буллан буюр баву ва оьбала баврий къадагъа дишаву хъанахъиссар. Ибну Аьббаслул бувсун бур цала цIувххуну бивкIшиву МухIаммад Идавсихь ﷺ:...


Мюнпатсса дуаьрду

КIюрххил ва гьанттайнмай хъама мабитав буккин: – «Аятуль-Курси́» – Сура «Аль-Ихляс» (3-ва) – Сура «Аль-Фалякь» (3-ва) – Сура «Ан-Нас» (3-ва) – Дуаь   – Убайлул цIувххуну бур (жиндалухь): «Жу зуяту...