МУРХЬ АЬТIУТIИ МАБАРИ

МУРХЬ АЬТIУТIИ МАБАРИ

ДуркIунни кIи, хьунни дяркъу. Гьарца чIумуву цинна хасъсса ххуйшиву дикIай, амма кIинтнил ххуйшиву ляличIири. Дур ваниву цирив магьардаву куннасса: аьжаивсса накьичру дусса марххалттанул пиягьру бивхьуну бур щях, ттарлил мурхьирдая най дур тааьнсса кьанкь, гьарца къушлий мандариннал чIюлу бувсса ссупрардал яру ххари буллай бур.

Мукунсса хьуну дур аьдат, ттарлил мурхьирдал (жува мунийн елка учару) чулухуннайсса къулагъас халкьуннал гьарза дувай декабрь зурул ахирданий. Ттунгу ца-кIива махъ учин ччива ва аьжаивсса мурхьирая. Ёлкардал ур кIива душман: инсан ва марч. КIилчинма душманная тIурча, ттарлил мурхьирдал мархри куртIсса къабикIайссар, гужсса мурчал хьхьичI бацIан миннул гуж къалаяйссар. КIилчинма душмангу ур инсан, рахIму бакъа ёлкарду кьатI буллалисса.

Ттарлил мурхьирдал гьаватIабиаьтрайнсса асар хъинну хъунмассар. КIинттул чIумал ттарлил вацIлуву кьатIувнияр гъелишиву, гъинттул дюхлу дикIайссар. Миннуйсса шишкардавусса гьанна лелуххантрал, жанавартрал, ущу-щулгъилул букайссар. Ттарлил мурхьирдал ххалаххив инсаннал цIуллу-сагъшиврун хъинссар. Ми бивчусса ваннардал чурх бигьа лаган бувайссар, нерварду паракьат дувайссар, шану биян бувайссар; кумаг шайссар вегетососудистая дистония ва невроз думиннан. Ёлкалул ххалаххаву витамин С гьарзассар лимондалувунияр.

ТIабиаьт дуруччаву жула диндалуву ххуйчулий ккаккан бувну бур. Анас ибн Маликлуя бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ увкумур: «Бусурманчунал мурхь ягу дукайсса ххяххиялул гьанна бувгьуну, мунал бувгьумунил ахъулсса инсаннал, лелуххул ягу хIайвандалул дукарча, дуркумур му инсаннал бувсса цадакьалун ккаллиссар» (аль-Бухари, Муслим). Цамур хIадисраву увкуну бур: «Аьрщараву ххяххия дугьан нанисса чIумал Кьиямасса кьини дучIавай духьурчагу, канихь думур дугьан хIарачат бувара». (альБухари) Вай хIадисрал мяъна: мурхь ягу цамур ххяххия дугьаву му чири бусса, цадакьану ккаллисса, барачатсса давури, ва дунияллий ялапар хьун хъинну чансса чIун лирчIсса чIумалгума. Шичча бувчIлай бур мурхьру, хаснува ёлкарду ссанчIав бакъа кьатI баву – му диндалуву бювкьу дувайсса тIул душиву. Бачияра жущава шайкун елкалий аякьа дуваннуча, аьтутIи къабуванну.

МАРИЯН КЬУРБАНОВА

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


Напсилул хасиятру

Напсилул хасиятруЦала напсилух вичIи дирхьуну, оьбаларду буллан махъаллил акъасса инсаннан хасъсса хасиятру дур къуллугърах къанихшиву ва мудан цува цайминнаяр лавайну икIан ччишиву. Мукунсса инсаннан, мудан хьхьичIун личлай, цайми инсантал цала буюрду биттур буллали буллай, цахва мюхтаж буллан...


ЛирчIсса зумарду

Гьарца бусурманчунан кIулну бикIан аьркинссар хъирив лахъан дуллалисса эбадатгу, чIумуй дурмургу ца даражалий къадикIайшиву. Мунияту учайссар жагьилну унува дурмур хъинссар, хъунав хьукун дурмунияр, куну.   Мунин бувну, зумарду цила чIу-мал дургьуну щаллу дуван хIарачат бан аьркинссар....


Лажинлякъул лишан

Инсаннахьхьун ядуван дуллусса задрайн «аманат» учайссар. Ва бур аьрабрава лакку мазравунгу цайми бусурман миллатирттал мазурдивунгу бувкIсса махъ.   Аманат тIисса махъ аьрабрая таржума бувайссар «буллусса махъ бугьаву, дакI тIайлашиву, вихшала» тIисса мяънардай....


Иман цIакь дувансса давуртту

Идавсих ﷺ вичIи дирхьума – Аллагьнайн ﷻ мютIи хьумари. «Нур» тIисса суралуву увкуну бур: «Аллагьнайн ﷻ ва Идавсийн ﷺ мютIину бикIи, акъахьурча зун жаваб дулун багьантIиссар». Вай мукъурттил мяйжан буллай бур Идавсил ﷺ ххуллу (сунна) бувгьуну бачаврийну инсантурайн...


Таваккулданиясса мусил махъру

    Таваккулданул мяъна дурчIин дуллалисса калимартту:   Идавсил ﷺ увкуссар: «Халкьуннаву яла гужма хьун ччиманал Аллагьнайн ﷻ таваккул бутича». ЯхIъя ибн Муа́ьзлухь цIувххуссар: «Инсан таваккул бутайману та ккаллиссар?» «Цала Заллуну Аллагь ﷻ...