Гъи́рат ссайн учайссар?

Гъи́рат ссайн учайссар?

Гъи́рат ссайн учайссар?

КIулну бикIи, гъи́рат душиву – цания ца иширавух цама хIала увххун къаччишивур. Машгьурсса дурккучу аш-Шиблил увкуну бур: «Гъи́рат кIира журасса дикIайссар: инсанийсса – нафсурдихсса гъи́рат ва илагьийсса – дакIурдихсса гъи́рат. Ганал ялагу увкуну бур: «Инсаннал бивгьусса ссихIирахсса илагьийсса гъи́рат – му гай ссихI бигьавуртту дачIра гьан давур, Аллагьнан ﷻ хас къабувну».

 

Увкуну бур: «Гъи́рат кIира куццуйсса дуссар. Цалчинмур – Аллагьнал ﷻ Цала лагънахсса гъи́рат – Заннан къаччишиву Цана ххирасса лагъ цайминнайн леххаву тIий (лаизлай). КIилчинмур жура – лагънал цала Заннахсса гъи́рат – мугу инсаннал цала хIал ва бигьайсса ссихI Аллагьу Тааьланан хас баву. Аллагьнахсса ﷻ гъи́ратрал инсаннан ялув бихьлахьиссар Заннал буюрду хъун баву ва цала аьмаллу (тIуллу) Заннахлуну марцI баву».

КIулну бикIи, Заннал Цанма ххираминнал чулиннайсса низам укунссар: гайннал дакIурдиву Аллагь ﷻ акъа цамур зад духьурча, цамуних къулагъас дуварча, вай иширттаву гайннахун Аллагьнал ﷻ бахчу бувантIиссар. Аллагьнал ﷻ гайннал дакIурдих гъи́рат дуссар: Цайнна кIура даен дурну, гайннува гьарзад дуккан дувайссар. Ва иш лавхьхьуссар Адам идавсин хьумунищал. Адам абадлий Алжаннаву личIан хIадур хьувкун, Аллагьнал ﷻ га гива уккан увссар. Мукунмасса иш хьуссар Ибрагьим идавсингу, цала арс Исмяиллуя хIайран хъанан ивкIукун, Заннал амру бувссар арс кьурван ува увкуну, Ибрагьимлул дакIнива хIайраншиврул асар бувккун, марцI хьуншиврул. Мунияр махъ Аллагьнал ﷻ буюр бувссар арснан кIанай хIайван биххан.

МухIаммад Идавсил ﷺ увкуссар: «Аллагьнаяр ﷻ гъи́рат дусса цучIав акъассар. Мунил цIанийри Заннал циняв дучIи дакъасса тIуллай къадагъа дирхьусса: кьюлтIминнуй ва ашкараминнуй». Мукунма, Идавсил ﷺ увкуну бур: «ХIакьну, Аллагьналгу ﷻ гъи́рат дуссар, муъминчуналгу дуссар. Аллагьнал ﷻ гъи́рат загьир шайссар муъминсса лагънал хIарамсса тIул дувайхту». Аьлимтурал увкуну бур: «КIай хIадисирттаву кIицI ларгсса Аллагьнал ﷻ гъи́рат къалархьхьуссар инсантуралмуниха. Цанчирча, диялдакъашивурттайн ишара дуллалисса сифатру Аллагьнал ﷻ дуссар учин къабучIиссар. Аллагьнал ﷻ сифатру махлукьатрал сифатирттаха къалархьхьуссар. Аллагьнал ﷻ сифатирттавусса гъи́ратрал мяъна – Заннал духIин дакъасса тIуллая байщун бувайссар, къадагъа дишайссар, буруччайссар. Цанчирча, гъи́рат думанал цанна ххирамур дуруччайссар духIин дакъасса багьу-бизулия. Му бувчIин буллай бур Идавсил ﷺ мукъурттилгу: «Му гъи́ратрахлунур Заннал циняв духIиндакъашивурттай къадагъа дирхьусса (хIарам дурсса, гайннуя байщун бувсса)». Аллагьу Тааьланал увкуну бур (мяъна): «Идавс, ина уча: ттул Заннал хIарам дурссар мурдалсса тIуллу, загьирсса дикIу ягу кьюлтIсса!» («аль-Аъраф» суралул 33-мур аят).

Сарий ас-СакьатIи усса кIанай цаннал бувккун бур укунсса мяъна дусса Аллагьнал ﷻ махъру (Кьуръандалул аят): «Идавс, ина Кьуръан буккайхту, жу дацIан дуварду вил ва ахиратлул оьрмулийн вих бакъаминнал дяних пардав, гай кIучI буллалисса» («аль-Исраъ» суралул 45-мур аят). Микку Сарийл увкуну бур асхIабтурахь: «Зун кIуллив му ци пардаврив? Гъи́ратрал пардаври! Аллагьнаяр ﷻ гъи́рат дусса цучав акъассар». Сарийл увкусса мукъурттил мяънагу – вих бакъами (чапуртал) бувссар диндалул хIакьшиву кIул дан лайкь бакъамину.

 

«СалихIминнал тIабиаьт» тIисса луттирава

 

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


ТIайла буккан ва хьуна бакьин

Аллагьнал ﷻ халкь ляхъан бувну бур, цайва бивхьусса амрурду биттур буллай, дакIурдивусса мурадирттайн билланшиврул. Аллагьнал ﷻ амрурдугу так дин-чаклийну къуртал къашайссар, ми амрурдал вивлавсун буссар инсаннал щалва оьрму. Оьрмулул мутталий инсаннан чIявуну аьрххи-ссапарданийн уккан багьай....


Идавс ﷺ увсса къатта

Маккалул Бану Гьашим тIисса махIлалий буссар гьарцама бусурманчунал дакIниву ляличIисса кIану бугьлагьисса къатта. ХIакьину шикку библиотека бур, аммарив ца заманай ва кIанай бивкIссар щала дунияллул тарихрайн асар биян бувсса инсан – МухIаммад Идавс ﷺ ниттил увсса къатри. Идавсил ﷺ тухум...


Дуккаву бигьа хьуншиврул

Дайдирхьунни цIусса дуккаврил шин. Жунма кIулсса куццуй, Аллагьнал ﷻ цIа кIицI ларгун, Занная кумаг чIа увкуну дуллалисса давриву лябуккугу, барачатшивугу дикIайшиву. Дуккаву ккалли дуван бучIир ца яла захIматмур даврин. Мунин бувну, ва макьалалуву цачIун дурну дуссар дук-лакисса чIумал дурккуну...


Бархъаллал Маллайл шеъри

"Мажму́аьтул-аьша́р" тIисса луттирава. Бишлашиссар луттираву бусса куццуй.   (Дайдихьу хьхьичIмур номерданий)   Ружмарданул чак бувну камилну кьаст дуруна, Цалва-цалва агьлулухь хIалал бити увкуна. Къумамий тархъан бувну душманмий дакьил бувну, Цайва-цайва ялувсса хIакьру тIайла...


Дуклаки оьрчIал нитти-буттан кумагран

ОьрчIру хъуни баву – ца чулуха захIматсса ва жаваблувшиву хъуннасса, вамур чулухагу ххарисса даву дур. Гьарцагу инсаннан ччиссар цала оьрчI-душ талихIрайн бувккун, дурккусса инсан хьуну. Аммарив чIявуминнан мукунсса хьуншиврул ци дуллан аьркинссарив кIулну къабикIай. На хIадур бував дуклаки оьрчIру...