ЗанначIан гъанманайн зарал къабияйссар

ЗанначIан гъанманайн зарал къабияйссар

Имам Шяъранил увкуну бур: «Заннал ттун буллусса неъматирттавасса ца – ттунма мукъуйну ягу тIулданийну зарал бувминная кьисас ласунсса хIилларду дуллай дакI багьтIатI на тачIав къадувара, цайми халкьуннал кунма. Цаппараннал сайки хьхьурду уттара дувай душманная кьисас ласунсса хIилларду ляхъан дуллай».

Да бусурмантал, щинчIав кьюлтIсса зад бакъар салихIсса ягу дурккусса инсаннал буван бюхъайсса яла оьмур аьмал – оьбалалийн оьбала баву ягу цаманал диялдакъашивуртту ашкара даву душиву, щялмахъсса барашиннал баврия ва бугьтан ягу бакъу бишаврия гъалгъавагу бакъар. Щак бакъа, Аллагьнан ﷺ чIалачIиссар цалва лагъартуннал диялдакъашивуртту, амма ми кIучI дувайссар. Заннан ххирассар му куццуй цайминнал диялдакъашивуртту ялун личин къадувайми.

Цайминнал гъалатIру кIучI баврищал цачIусса адавну ккаллиссар муттаэнал ци тIул дуварчагу хIалимну икIаву, га Заннал багъишла итаннав тIий дуаь дуллалаву. Аьли аль-Хаваслул увкуну бур: «Винма инсаннал зарал барча ягу халкьуннал хьхьичI кьюкьин арча, му ккалли бува Заннал винма вила бунагьирттах къулагъас дан дакIнин бутавуну. ДакIнихтуну тавба дуллалу, вила тIулдакъашивурттая, мютIи акъашивурттая пашман хьу. Инава кьюкьин увмананал гъалатIирттая (диялдакъашивурттая) пикри мабулларда».

КIулну бикIи, бусурмантал, зу Аллагь Тааьланая арх къавхьуссания, зул ялун Заннал цучIав гьан къаувантIиссия. Цанчирча, АллагьначIан гъанманан, цува Заннан чIалачIишиву кIулманан – я жиндардил, я халкьунал зарал къабантIиссар.

Имам Шяъранил ялагу увкуну бур: «Ялагу ттун Заннал буллусса ца неъмат – ттуйва зулму бувсса чIумал на Аллагьнал ﷺ чичрулий рязиакъашиву къадурну, так ттуйра аьй дувара». Шичча жунма бувчIлай бур цавагу зулмукарнал жуйва зулму къабувантIишиву так жулва бунагьру сававну бакъасса. Му цуппагу зулму бакъарча, бунагьирттахсса танмихIри. Жула дакIурдил пардавру кIюла дуркссания, жунна чIалантIиссия ва дунияллийсса зулмукартурал тагьар душиву Дужжагьрал агьалинан аьзав дуллалисса малаиктурал тагьар куннасса. Аммарив, кIицI лаган аьркинни зулмукарнангу бунагь бушиву, Аллагьнал ﷺ чичрулийну бувсса зулму бухьурчагу. Цанчирча, таклифрайн бувну, зулму бан ихтияр дакъассар. Абадлийсса оьрмулуву (ахиратраву) тIурча, таклиф¹ дакъассар, мунияту Дужжагьрал малаиктурал буллалисса танмихIру гайннал цала биялалийнур учин къабучIиссар.

Бала-апатI цайнма бивну, цува зулмулухьхьун иривну къаччиманал лакьин аьркинссар оьсса кьисас дияйсса къапурду. Мугу цукунни шайсса? Циняр бунагьсса тIуллая арх буцан аьркинссар².

Диндалул аьлимтурал увкуну бур: «Аькьлу бусса инсаннан цала щин дуцIайсса къуй цух кусса щиная марцI дувай ччан бивкIсса чIумал, хьхьичIва-хьхьичI ла-кьинтIиссар щин нанисса кьуму. Акъахьурча, ганива гайкссара чапалсса щин дачинтIиссар. Мунияту, зулмулийн цIуру-кIуру буллалиманал чIяруну тавба давунияр хъинсса дарман бакъассар. Цайнма Заннал сси лавсманангу яла хъинмур дарман – тавбари».

ХIасил, бунагькарнал: «Ттуй аьй дакъассар, бунагьсса тIул даву ттун Заннал чивчуну бивкIун бур», – учаву, му Аллагьу Тааьланал чулухуннайсса адав дакъашивуну ккаллиссар. Цанчирча, вай мукъурттиву аьй цайра душиву мукIру къахъанай, цала нафсирансса хIучча-далилданух луглагаву дунутIий.

Имам Шяъранил ялагу увкуну бур: «Ттун булусса Заннал неъмат – ттуйва зулму бувманайн на къарщи къауккара, нава кьюкьин увма кьюкьин къаувара. Мукунсса иширавун агьсса чIумал на ттула нафсирайн дяъви бувара, Заннахь багъишла итаву чIа учара. Аллагьнахух ﷺ лавгун, Заннал хьхьичI ушиву, Цалва лагътурал ттун буллалимур чIалачIишиву вив ласара. Хъанахъимуних укун уругайманаща хьунтIиссар циняв жиндардил ва халкьуннал зулмурду бухIан. Мукунма, ттун кIулли дакIниву так Аллагь усса инсаннай зулму бансса каши Заннал щихьхьунчIав къадулунтIишиву. Так Аллагь ﷺ хъама ивтманайнни зулмукар гьан увайсса».

Мунияту диндалул аьлимтурал кIицI лавгун бур: «Халкьунная винма зарал биллан бивкIукун, гайннал Залуннайн – Аллагьнайн ﷺ лаизлазу. ЗанначIари дусса гайннал иширттал бакIхьхьури. Гайннайн данди уккан хIарачат мабулларда, акъахьурча инава багьтIатIгу хьуну, вила чулиннай хъиннува гужсса зулму кIункIу бантIиссар.

_____________________________________

1. Таклиф – Заннал инсаннай бивхьусса буюрду биттур баву ва къадагъа дирхьумуния арх шаву.
2. Цал-цал инсаннайн бала-апатIру, мусиватру бияйссар танмихI хIисаврай. Цал-цал ми мунайн гьан байссар дурсса оьккисса тIуллая, бунагьирттая марцI уваншиврул. Бюхъайссар мукунсса баларду гьан буван му инсаннал Заннал хьхьичIсса даража гьаз баншиврул, му куццуй лавай гьаз хъанай ляличIину хIурмат бусса ххюя идавснал даражалучIан гъан хьуннинцIа. ЗахIматшивуртту танмихIну гьан дуршиврул лишан – ми бала-апатIирттачIа ссавур дакъашивур. Бунагьирттая марцI хьуншиврул ликкан баврил лишан – яхI бавур, цалва дустурал, чIаххурал, чIаравминнал хьхьичI цIуру-кIуру къабуллай. АллагьначIан гъан уван ликкан дурсса захIматшивуртту душиврул лишан тIурча, дакI паракьатну, рязину ми кьамул давур.

«СалихIминнал тIабиаьт» тIисса луттирава