Дунияллул неъматирттал кьадаршиву ва миннуя махъун шаврил агьамшиву

Дунияллул неъматирттал кьадаршиву ва миннуя махъун шаврил агьамшиву

(дайдихьу хьхьичIсса номердай)

Аллагь ﷻ кIулшиврул даражалийн ивсса кьутIбу АхIмад ал-ХIусайнил «Ал-Икьд ан-Нафис» тIисса тIисса луттираву чивчуну бур: «Аллагь Тааьланал увкуссар Муса идавсихь : “ВичIанна мискиншиву дуркIун чIалай духьурча, ина уча: мархIаба, салихIсса инсантурал лишан! ВичIанна дунияллул аваданшиву гъан хъанай духьурча, уча: ва бунагьри, ттун танмихIран ва дунияллийсса гьан бувсса”».

ХIадисраву увкуну бур: «Дунияллул чансса неъматирттай гьашиву даву – бухлагаву дакъасса хазнар». СалихIинтуравасса цаннал увкуссар: «Чанмуний гьашиву даву цири учирча, жул пикрилий, му хъанахъиссар шакъавхьсса ва ххуйну шавхьсса ччатIул дянив личIишиву къадаву ва чак буван хьуншиврул бархI гьаз бувансса бакъа ччатI къабукаву».

Цала ивкIусса оьрчIай аьтIисса, амма Аллагьная ﷻ ласун бюхъайсса чири ита бавкьусса инсан хьхьичIавасса салихIинтурал ахIмакьнан ккалли увайсса ивкIссар. Мукунсса инсан тIисса кунассар: «На аьтIий ура ттуна Аллагь ﷻ хъама итан уллалимуний». Ялунгу, му щаллуну ЗанначIан кIура авну ххари хьун аьркинссия, цанчирча, Аллагьнал ﷻ муначIату ларсунни Зал хъама итан уваймур. Мяйжаннугу, ина ивкIусса чIумал хъами, оьрчIру, къазахътал ва дустал вил ялув къааьтIунтIиссар. Гай аьтIунтIиссар так вияту цанна къадирирмуний. Мунияту, аьтIавриву гайннаяр хьхьичIун увккун, вихьва инава уча: «Ттун лайкьссар Аллагьная ﷻ дагьаймур диялну къадирияврий аьтIун, кIай (щарсса ва оьрчIру) ттула ялув аьтIуннин къаялугьлай».

Ца инсан цала валий (ххирама) хьун уван ччисса чIумал, Аллагьнал ﷻ мунан дунияллул хъус ккарккун къаччи хьун дувайссар. ХIадисраву увкуну бур: «Халкьуннал дянив дунияллул хъус духхайхту, миннал дянив чара бакъа душманшиву ва оьхIалшиву хьунтIиссар».

Ва дуниял Аллагьнал ﷻ хьхьичI мичIакрал хъаттирал багьлуннагу къадацIайссар. Му иш бувчIуманал дунияллул неъматирттая арх хьуминнай цIарду къадуллантIиссар. Цанчирча, гай загьидтурал кьадиртсса дунияллул хъус – гайннайн бивсса та мичIакрал хъаттирал касакри, цуппагу чIивишиврул бувагу къачIалачIисса. Мукун ссанчIав дакъасса, оьннасса зад-рая арх увцуманая цIа дуллалима – дунияллул хъуслия цIа дуллалимари. АллагьначIан ﷻ гъансса ссалихIинтурал учайссар: «Дунияллул хъус ххирама Аллагьнал ЦачIана ﷻ гъан хьун къаитайссар, цала дакIнивусса мичIакрал хъаттирал парча экьигу ливчуну, ккуччу къабуварча. Амма дуниял ххираминнава цаннавурагу мукунсса тIул дувансса къучагъшиву дакъассар».

Имам Шяъранил увкуссар: «Жу нудру буварду ва дунияллул аски-кьадаршиву чIалай, ахиратлувумур ххуй буван хIарачат буллан. Вингу кьюлтIсса зад бакъар, ттул ххирасса уссу ва аьзизсса дус, ва дунияллий жува цими ссихI бигьинтIиссарив чивчуну бушиву ва я чан, я чIяву къахьунтIишиву. Ва дуниялгу – ахиратран гъай кусса хъу хъанахъиссар. Хъу дугьайни пикрибакъашиву дурма –хъинну пашман хьунтIиссар бакIлахъия датIин чIун дуркIукун. Аллагьнал ﷻ увкуссар (мяъна): «Инсаннан хIадур дурну дуссар цала хIарачатрайну ляркъумур» («Ан-Нажм» суралул 39-мур аят). Ялагу ризкьи-кьисматрал хIакъираву Аллагь Тааьланал увкуну бур: «Ва дунияллийх заназисса, ххярк тIисса, лехлахисса, чIирисса ягу хъуннасса, бурхьнисса ягу ццусса, цIуллусса ягу къашайсса рухI дакъассар Аллагьнал ﷻ мунил кьисмат Цайнма къалавсъсса» («Гьуд» суралул 6-мур аят). Аллагьнал ﷻ укуннагу жунна дуллалимуниву хIарачат баву ва жуйва бивхьумуниву курчIил шаву – хъуннасса ахIмакьшивур. Щак бакъа кIулну икIу, цала напсилул (нафсрал) иширттай аякьа дуллалима лавхьхьуссар ахиргу цайнма загьрусса кьацI увкуну ивчIансса шатлуй аякьа дуллалиманаха. Даинмунил иширттая панасса дунияллул иширттайн кIура авма лавхьхьуссар цух увкусса кьункьал ларсун нанисса кьаркьаллуйн ххявхсса ккаччиха».

«СалихIминнал тIабиаьт» тIисса луттирава

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


Вихьлив оьрчIру ттуплий бувккунни

Вихьлив хьунни Ккуллал райондалий дарсирдайн мизитирттавун бучIайсса оьрчIал дянивсса футболданул турнир.   Ванил агьаммур мурад бия оьрчIал дянивсса дусшиву цIакь даву ва спортрах гъира бутаву. Турнирданул сиптачиталну бувккунни «Ккуллал райондалул жагьилтал» тIисса ккурандалул каялувчи...


МухIаммад Идавсил ﷺ оьрмулия

Идавс ﷺ дунияллийн увкун, мунал ниттин Аминатлун ккарккун дур муная нанисса нур, лагмамур чаннагу дурну марцI дуккан дуллалисса.   Ца ппурттуву чIавасса МухIаммад ﷺ оьрчIащал тIуркIу тIий уна, муначIан увкIун малаик Жабраил, тIитIин бувну Идавсил ﷺ хъазам, мунал къюкI мусил тIясраву зам-зам...


Къатлуву барачат

Бур ца-цавай къатри, личIину авадансса ва хъуслил бувцIусса бакъахьурчагу, гиву бигьану ссихI ласун шайсса, дакI дигьа лагайсса. Гивун буххайхту кIул шай: шиву рахIатшиву, барачат, гъелишиву дур. Мукунма, хьунабакьай цаймигу – ххирасса хъус-кьайлул бувцIусса, марцIшиврул пар-пар тIисса, амма...


Аькьлукар ва халиф

Халиф Гьарун Рашидлул заманнай ивкIун ур Багьлюль тIисса салихIсса аькьлукар. Халиф чIун-чIумуй ганащал хьунаавкьуну ихтилат бувайсса бивкIун бур. Гьаруннул хъярч бувсса чIумалгу Багьлюллул хъинну аькьилсса жавабру дулайсса диркIун дур.   Ца кьини халифнал Багьлюль цачIана учIан увну,...


Хъинмунил гьану

Имам Муслимлул луттираву бур укунсса хIадис: «МухIаммад Идавсил ﷺ увкуна: "Аллагь Тааьла МарцIмари, марцIмур дакъа кьамулгу къадуваймари».   Кьуръандалуву Аллагьнал ﷻ халкьуннайн амру бувссар идавстурайхчIин: «Зу дукияра марцIмур, тIуллугу хъинсса дуллали»...