Дунияллул неъматирттал кьадаршиву ва миннуя махъун шаврил агьамшиву

Дунияллул неъматирттал кьадаршиву ва миннуя махъун шаврил агьамшиву

(дайдихьу хьхьичIсса номердай)

Аллагь ﷻ кIулшиврул даражалийн ивсса кьутIбу АхIмад ал-ХIусайнил «Ал-Икьд ан-Нафис» тIисса тIисса луттираву чивчуну бур: «Аллагь Тааьланал увкуссар Муса идавсихь : “ВичIанна мискиншиву дуркIун чIалай духьурча, ина уча: мархIаба, салихIсса инсантурал лишан! ВичIанна дунияллул аваданшиву гъан хъанай духьурча, уча: ва бунагьри, ттун танмихIран ва дунияллийсса гьан бувсса”».

ХIадисраву увкуну бур: «Дунияллул чансса неъматирттай гьашиву даву – бухлагаву дакъасса хазнар». СалихIинтуравасса цаннал увкуссар: «Чанмуний гьашиву даву цири учирча, жул пикрилий, му хъанахъиссар шакъавхьсса ва ххуйну шавхьсса ччатIул дянив личIишиву къадаву ва чак буван хьуншиврул бархI гьаз бувансса бакъа ччатI къабукаву».

Цала ивкIусса оьрчIай аьтIисса, амма Аллагьная ﷻ ласун бюхъайсса чири ита бавкьусса инсан хьхьичIавасса салихIинтурал ахIмакьнан ккалли увайсса ивкIссар. Мукунсса инсан тIисса кунассар: «На аьтIий ура ттуна Аллагь ﷻ хъама итан уллалимуний». Ялунгу, му щаллуну ЗанначIан кIура авну ххари хьун аьркинссия, цанчирча, Аллагьнал ﷻ муначIату ларсунни Зал хъама итан уваймур. Мяйжаннугу, ина ивкIусса чIумал хъами, оьрчIру, къазахътал ва дустал вил ялув къааьтIунтIиссар. Гай аьтIунтIиссар так вияту цанна къадирирмуний. Мунияту, аьтIавриву гайннаяр хьхьичIун увккун, вихьва инава уча: «Ттун лайкьссар Аллагьная ﷻ дагьаймур диялну къадирияврий аьтIун, кIай (щарсса ва оьрчIру) ттула ялув аьтIуннин къаялугьлай».

Ца инсан цала валий (ххирама) хьун уван ччисса чIумал, Аллагьнал ﷻ мунан дунияллул хъус ккарккун къаччи хьун дувайссар. ХIадисраву увкуну бур: «Халкьуннал дянив дунияллул хъус духхайхту, миннал дянив чара бакъа душманшиву ва оьхIалшиву хьунтIиссар».

Ва дуниял Аллагьнал ﷻ хьхьичI мичIакрал хъаттирал багьлуннагу къадацIайссар. Му иш бувчIуманал дунияллул неъматирттая арх хьуминнай цIарду къадуллантIиссар. Цанчирча, гай загьидтурал кьадиртсса дунияллул хъус – гайннайн бивсса та мичIакрал хъаттирал касакри, цуппагу чIивишиврул бувагу къачIалачIисса. Мукун ссанчIав дакъасса, оьннасса зад-рая арх увцуманая цIа дуллалима – дунияллул хъуслия цIа дуллалимари. АллагьначIан ﷻ гъансса ссалихIинтурал учайссар: «Дунияллул хъус ххирама Аллагьнал ЦачIана ﷻ гъан хьун къаитайссар, цала дакIнивусса мичIакрал хъаттирал парча экьигу ливчуну, ккуччу къабуварча. Амма дуниял ххираминнава цаннавурагу мукунсса тIул дувансса къучагъшиву дакъассар».

Имам Шяъранил увкуссар: «Жу нудру буварду ва дунияллул аски-кьадаршиву чIалай, ахиратлувумур ххуй буван хIарачат буллан. Вингу кьюлтIсса зад бакъар, ттул ххирасса уссу ва аьзизсса дус, ва дунияллий жува цими ссихI бигьинтIиссарив чивчуну бушиву ва я чан, я чIяву къахьунтIишиву. Ва дуниялгу – ахиратран гъай кусса хъу хъанахъиссар. Хъу дугьайни пикрибакъашиву дурма –хъинну пашман хьунтIиссар бакIлахъия датIин чIун дуркIукун. Аллагьнал ﷻ увкуссар (мяъна): «Инсаннан хIадур дурну дуссар цала хIарачатрайну ляркъумур» («Ан-Нажм» суралул 39-мур аят). Ялагу ризкьи-кьисматрал хIакъираву Аллагь Тааьланал увкуну бур: «Ва дунияллийх заназисса, ххярк тIисса, лехлахисса, чIирисса ягу хъуннасса, бурхьнисса ягу ццусса, цIуллусса ягу къашайсса рухI дакъассар Аллагьнал ﷻ мунил кьисмат Цайнма къалавсъсса» («Гьуд» суралул 6-мур аят). Аллагьнал ﷻ укуннагу жунна дуллалимуниву хIарачат баву ва жуйва бивхьумуниву курчIил шаву – хъуннасса ахIмакьшивур. Щак бакъа кIулну икIу, цала напсилул (нафсрал) иширттай аякьа дуллалима лавхьхьуссар ахиргу цайнма загьрусса кьацI увкуну ивчIансса шатлуй аякьа дуллалиманаха. Даинмунил иширттая панасса дунияллул иширттайн кIура авма лавхьхьуссар цух увкусса кьункьал ларсун нанисса кьаркьаллуйн ххявхсса ккаччиха».

«СалихIминнал тIабиаьт» тIисса луттирава

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


Шанма хIакь

Идавсил ﷺ хьхьичIунсса асхIабтал Салман аль-Фариси ва Абу Ад-Дарда цIакьсса дустал бивкIун бур. Гайннал дянив дусшиву, уссушиву дацIан дурну диркIссар МухIаммад Идавсил ﷺ.   Ца кьини Салман увкIун ур Абу Ад-ДардачIан хъамалу. Ганан хIисав хьуну бур хъинну мискинсса къуш ва цихара къулагъас...


ДакIурдийн сси бутаймур

Дунияллул, оьрмулул иширттахух, давурттахух лавгсса жунма чIявучин хIисав къашай Аллагьная ﷻ арх буллаллисса, жула дакIру вивату канакисса хасиятру. Мукунминнувасса ххюнния шикку чичинну.   Дукра чIяру даву Лякьазарашиву – инсаннал биялалул заэвшивур. Лякьа дурччусса чIумал дакI...


Буллугъшиврул душмантал

Аваданшиву ягу мискиншиву ца дуциндалий кIул дуван, царай цинцилттай дишин шайсса задру дакъар. Ца инсаннал мискиншиврун ккалли дувансса тагьар цаманан аваданшивуну чIалан дикIай. Мукунма, цаннан аваданшивуну чIалачIимур, цаманал мискиншивуну хIисав дуван бюхъай.   ДакIниву хIакьсса иман...


Идавсин ﷺ ххирамий

Жуна кIулну ухьурча лахъисса оьрму бувтсса, чанну къашавай хъанай ивкIсса, хъус-маэшат гьарзасса, цанма ччисса куццуй ялапар хъанай ивкIсса инсан, жува бикIару мунай дакI мяш хъанай. Амма мукунсса инсаннал тIуллу, аьмаллу ххуйсса бивкIун бакъахьурча, му бувтсса оьрмулия цукунчIавсса хайр...


Суал-жаваб

Жува кIюрххил чаклил кIилчинмур ракааьтраву дуккару «КьунутI» («Магьдина») тIисса дуаь. Жяматращал чак буллай унува имамнал му къадуккирча ци буван аьркинссар? Имамнал кIюрххил чакливу «КьунутI» къадуккирча, мунал хъирив чак буллалиманахь ихтияр дуссар цаллалу...