Аькьилсса калам

Аькьилсса калам

Аьрххилул бакIчи

Абу Аьли аль-Рузабари буслай ивкIун ур: «Ца чIумал жу бавчуссияв Ибн ал-Мубараклущал Маккалив. Сапарданийн багьувкун, Ибн аль-Мубараклул ттухь увкуна: «КIия бусурманчув аьрххилий бавчукун, гайннавасса ца хъунаману (амирну) увчIин аьркинссар. Ина хьуннавкьай хъунама, ягу на хьував?» – куну. Ганан хIурмат буван ччай на учав: «Инава ацIу хъунаману», – куну. «Утти ина ттул циняв бигарду биттур буллан аьркинссара», – увкуна Ибн аль-Мубараклул. Ми махъругу увкуну, цала бурхIайн яла кIумур гьивугу дуртун авчуна. На уссияв ттухьхьунна гьиву ласун кьаст дуллай, амма ганал муссят кьукьин бувсса кунма учайва: «Инаравкьай амир, ягу нарав!»

Жу хьхьу рутан бавцIусса кIанай гъарал лачIлай дайдирхьуна. Ибн аль-Мубараклул цала бартукьгу ттуйн бувтун, кIюрххилнин атил хъанай, аьхълай щяивкIуна. Ганал ттухава буллалисса хIурмат чIалай, амма цичIав буван къабюхълай на пашманну уссияв га сапарданий нава бакIчину къаацIаврия. Маккалив бивукун, Ибн аль-Мубараклул увкуна: «Да Абу Аьли, винма щищал-бунугу аьрххилийн уккан багьарча, ганай ва куццуйсса аякьа дулува», - куну.

ЧIаххучу

Ибн аль-Мубараклул чIаххурай ялапар хъанахъисса жугьутIнан пикри хьуну бур цала къатта баххан. БукIлан бивкIун бур ласулт, къатта ккаккан. Багьа цири куну цIувххуманахь жугьутIнал бусайсса бивкIун бур кIиазарва ашрапилун бахлай ушиву. Амма му багьлуй щинчIав дакI къадаркьуну дур, ванил багьа азарва ашрапилуяр лавайсса бакъар учайсса бивкIун бур. Миннахьхьун жугьутIнал укунсса жаваб дулайсса диркIун дур: «Зу тIайлассару, амма азарва ашрапи на къатлух була тIий ура, азарвагу – Ибн аль-Мубараклул чIаххувшиврухлу тIалав буллай ура», – куну. Му иш Ибн аль-Мубараклун кIул шайхту, га жугьутIнайн оьвкуну, буллуну кIиазарва ашрапигу, къатта мабаххара, куну бур.

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


КьюлтIмур кIул бан шайссарив?

ЦIанасса чIумал цаппара инсантал цукунсса бунугу балаллувун ягу захIматшивурттавун багьсса чIумал, аькьлу бухлавгсса кунма, му захIматшиврува ххассал хьуншиврул бикъавсса кIану къабитай: духтуртурачIан лагай, хIакимтурачIан бияй, битай лахъисса сапарду, жура-журасса дару-сававру ишла дуллан бикIай....


Мяърипат ва тарбия

Ххуйсса хасият, тIул-тIабиаьт, адав дуну оьрчI, душ тарбия баву – му хъанахъиссар буттал цалва авладран дуллалисса хъинну кьимат лавайсса зат. Мукунсса тарбия дулаврил гьануну хьун аьркинссар жулва оьрчIру чIивину бунава мий хъуни хъанахъиссаксса минная инсаншиву дусса, хасият ххуйсса халкь...


Дагъусттаннайн дурксса кьини

Апрель зурул байбихьулий Дагъусттаннай гужсса гъараллу лачIлай, марххалтту буллай, хъунисса зараллу хьунни инсантурал къатта-къушлин, хъу-лухччилун, ризкьилун, ххуллурдан. Инттухунмай бувсса кIусса марххалттанул Хъусращиял ва Ккуллал шяраваллан хъунисса зараллу биян бунни, гъараллая хъунмасса зарал...


Дяъвигу, дингу

Аьрай, ярагъ бакъассагу, аьркинни дакIнил кьянкьашивугу, гуманитар кумаграцIун рувхIаниймур кумаггу. Ва кIанттул агьамшиву чIалай, жулва аьралийтурал чIарав бацIан, дакIниймур ласун 2024-ку шиная шинмай диндалул къуллугъчиталгу заназиссар СВО-райн. Мукунминнавасса ца ур 5-мур армиялул...


ЖугьутIнал суаллу

Оьмар-асхIаб халифну усса чIумал муначIан ца жугьутI увкIун ур. Идавсил ﷺ мизитравунгу увххун, Абу Аюб аль-Ансаринал чIарав щяивкIсса Оьмар-асхIабнахгу урувгун ганал цIувххуну бур: «Инарав инсантурахь цIуххаву дувайма, амма вихьва щилчIав къацIуххайма, муъминтурал хъунама, амма вил хъунама...