Таваккулданул даража
КIулну бикIияра, Аллагьнал ﷻ хьхьичI бакъассар тавакулдануяр лахъсса даража. Аллагьнайн ﷻ таваккул бувтун, Заннал бувсса хIукмурдайн мютIину, цала циняв ишру Аллагьнайн ﷻ тапшур бувну, кьадардания рязину умари цала дин цIакь дурма. Таваккулданий аьй дувайманал диндалий аьй дуллалиссар. Таваккул бутайми ххираманан Аллагьу Тааьлагу ххирассар.
Таваккулданул дайдихьу – кьудрат дусса Аллагь ﷻ кIул шавури, Цала камилсса аькьлулийну гьарзад дачин дуллалиссар. Лагьнан бувчIайхту ушиву Бюхттулсса Заллу, аьдилшиву дацIан дуллалисса, гьарзадрай каялувшиву дуллалисса, кьадар нясив бувайсса, дунияллул ва ссавруннал хазинарду кIунттихьсса, му чIумал лагъ Кьадирсса Заннахь уруглай цувагу гуж хьунтIиссар. Аллагьнал ﷻ цIимилийнур лагъ хъун хьуну, ЗанначIан гъан шаврия рязину икIайсса. Миккур лагънал эбадат тIайла дацIайсса, мунал тавхIид (иман) марцI шайсса.
Муъминчунан халкьуннал хIакьмур кIул шайссар гай ляхъан бувсса Зал кIул аврийну, мунал кьисмат лякъайссар цала эбадат дуллалисса АллагьначIа ﷻ, халкьуннал цанна ци-дунугу дулурча, ягу зеххирча гайнная я цIа къадувайссар, я аьй къадувайссар. Цанчирча, лагъ дакI дарцIуну уссар Аллагь – ихтиварлу ва кьисмат булайма ушиврий. Мукунсса инсаннал халкьуннахь барчаллагь учайссар, мугу так мукун буван Заннал буюр бувнутIий. Укунсса даражалийн иян шайссар Аллагьнал ﷻ хасиятру ласлай ва Идавсил ﷺ сунналул ххуллу бувгьуну.
Бусурмантал, зула дакIру дунияллул оьрмулуцIун къадахIавриву ва Аллагьнайн ﷻ таваккул бутавриву хIарачат бувара. Дунияллувумуния дакI арх даву – хъинсса давурттал гьанури, таваккул бутаву – Зал рязисса рувхIанийсса ахIвалдал аслури. Аллагьнайн ﷻ шагьадат дути, мукъурттиву, тIуллаву, тIабиаьтраву, ахIваллаву Занная кумаг чIа уча. Аллагьнайн ﷻ чул бивщуну, Заннаяту кумаграх луглагима – тIайласса ххуллийн уккантIиссар. Мурахасну икIу Аллагьнай ﷻ щак учаврия, Заннащал архIал цаманайн чул бищаврия, ци-дунугу гужну ччан шаврия ягу ссаву-бунугу Аллагьнайн ﷻ инкар баврия. Заннайн эбадат дуллалу инава КIаначIан яла хъинну гъан уванмур куццуй, ялара ина язима ва Аллагьнан ﷻ ххирама хьунтIисса, вин кIул хьунтIиссар Заннал ихтиварлушиву. Цанчирча, Аллагь – Цаятува нигьа бусайминнал ихтиварлури.
Имам Шяъранил цIувххуссар цала усттазнахь Аьли аль-Хавваслухь: «Дукиялул пикри къабулланшиврул арцу-хъус ма́хъ дишаву ххуйсса давурив?» Щейхнал увкуну бур: «Муриднан лайкь бакъассар цичIав ма́хъ дихьлан, так гай цайминнал бутIа бакъасса цала кьисмат бушиву кIулхьурча бакъа. Акъахьурча, мунан къадагъассар ма́хъ за дишаву, цанчирча, мунийн мяшшиврул гьуз учин уллайтIий. Шяъранил ялагу цIувххуссар: «Муриднан кIулхьурча га цала кулпатрансса дуланмагъ душиву, так цала каруннава дакъа гайнначIан къадучIансса, бучIиссарив махъун дишин?» «БучIиссар», - увкуссар щейхнал. Имам Шяъранил ялагу цIувххуссар: «Муриднан кIулхьурча гай цала кулпатрансса дуланмагъ душиву, амма га кьисмат цала каруннава дучIаншиву Аллагьнал ﷻ ганан кIул къабувхьурча, бучIиссарив луртанну дуллан?» «КъабучIиссар», – увкуссар усттазнал. Яла имамнал цIувххуссар: «Аллагьнал ﷻ муриднан тIивтIухьурча маччаминнансса дуланмагъ ганайхчIин дучIаншиву, амма кIул хьусса чIумалнин къадуркIхьурча, бучIиссарив махъ дихьлан?» Щейхнал увкуссар: «Му чIумал мунахь ихтияр дуссар ччарча чIун дучIаннин махъ дишин ягу харж дуван. Му мурид гайннал кьисмат ядувайма хъанахъиссар».
Имам Шяъранил ялагу цIувххуссар цала щейхнахь: «Ца-цавай муридтал гьарца шинах ХIажлив лагай, диялсса дуланмагъ дакъанура. Му бучIиссарив ягу къабучIиссарив?» Усттазнал жаваб дуллуссар: «КъабучIиссар, цанчирча, Аллагьнал ﷻ шартI дирхьуну дур ХIажлив наниманал каши дикIаву, инсан ххуллийсса захIматшивурттая ва цайминнахь чIа тIий кьюкьала шаврия, ва мукунма цанма дукиялийну ягу транспортрайну кумаг къабувминнайн зид бугьаврия уруччиншиврул. Мукунсса ишру чара бакъа хьунтIиссар, жуярва хьхьичI бивкIминнал бусаврийн бувну. Цала мазрайну цайминнан зарал буллалиминнан ХIажлив ссапар бахIин къабучIиссар».
Имамнал ялагу цIувххуссар: «Нава щаллу уваншиврул цукунсса-дунугу касмулуха зун аьркинссарив?» Щейхнал увкуссар: «Вила циняв ишру Заннайн тапшур бува, инава цичIав язи мадугьара, Занная ихтияр къаларсун. Кьисмат щуруй буссар цуппа нясивсса лагънах луглай. Лагъ тIурча, цала кьисматрах луглай, хIайранну, чун ххяхханссарив къакIулну икIайссар. Гайннавасса ца паракьат хьурча (лагъ ягу кьисмат), гама луглантIиссар. Муниятур учайсса кьисматрал хъирив багьаву барачат бакъасса давури куну, ва мукунма кьисматрайн кIункIу тIутIавугу къахъинссар. Лагънал кьисмат кIива журасса бикIайссар:
- ХIарачат къабувнура дучIаймур, масала, ирсирай дирмур куннасса. Мукунсса кьисматрал хIакъираву учайссар мунил хъирив багьаву лайкь бакъассар куну.
- ХIарачат бувну тIалав бувайсса кьисмат. Мукунсса кьисмат тIалав буллай хIарачат баву лайкьссар».
Аллагьная ﷻ ххуйсса пикри бикIаврил агьамшиву
КIулну бикIияра, бусурмантал, Аллагьная ﷻ ххуйсса пикри бушиву – хьхьичIавасса ва бучIантIисса халкьуннал никирдал ликказандалул кIанури. ХIадисуль-кьудсилуву Аллагьу Тааьланал увкуну бур (мяъна): «Ттул лагъ Ттуяту цукунсса пикрилий урив – На мукунссара. Мунияту, Ттуяту ххуйсса пикрилий икIуча». Цамур риваятраву (бусалалуву) увкуну бур: «Мунияту Ттуяту цанма ччикунсса пикрилий икIуча». Гьарца бивгьусса ссихIирачIа Аллагьная ﷻ пикри ххуй буллалима – аькьлу бумари.
Ина ухьурча Аллагьнал ﷻ инава оьрмулуву гьалак къаувантIиссара, вийна инава ца лахIзалул мутталийвагу къаутантIиссара тIий, Заннал мукун бувантIиссар. Ина пикрилий ухьурча инава цайминнан бувсса зарал Заннал лахъантIишиву, винма цукунчIавсса танмихIгу къабувну, мугу Аллагьнал ﷻ щаллу бувантIиссар. Ина дакI дарцIуну, умуд бивхьуну ухьурча Аллагьнал ﷻ вила рухI имандалий ларсун талихIрайн уккан увантIишиву, Заннал вин мугу нясив бувантIиссар. Ина дакI дарцIуну ухьурча Заннал инава Кьиямасса кьинилул ццахханнарая ххассал увантIишиву, Аллагьнал ﷻ мукун бувантIиссар. Ина пикрилий ухьурча Заннал винма хIисав-суал, цIуххаву къадувантIишиву, Заннал мугу щаллу бувантIиссар. Ина пикрилий ухьурча Заннал вила ччанну СиратIрал ламуй цIакь бувантIишиву, Заннал ми цIакь бувантIиссар. Ина дакI дарцIуну ухьурча Заннал инава Алжаннавун уххан увантIишиву, вин мугу нясив хьунтIиссар.
38-мур бакI
Хъаннищалсса арардаву ссавур даву
КIулну бикIияра, бусурмантал, салихIсса инсантурал аьдатри цала хъаннищалсса арардаву ссавур дуну, гайннаясса зарал бухIлай бикIаву. Мунил хIакъиравусса тамансса бусаларду бур. Ца шиккугу бусанну. Щейх АхIмад ар-Рифаил диркIун дур мудан рязи дакъасса, маз лахъисса щарсса. Ганил мазрая щейхнан зарал хъанай бивкIун бур. Ца инсаннан макIра ккавккун бур ар-Рифаи Аллагь ﷻ рязисса даражалий ушиву. Щейхнал къатлуву усса чIумал ганан ккавккун бур щарссанил щейхнал хъачIунттайх муххал къяцIа бишлай атлай, яннагу лухIи лаган дурну. Цува щейх тIурча му чIумал ссихI къадуклай ивкIун ур. Га инсаннан ссибивзун, къатлува увккун лавгун ур. Яла АхIмад ар-Рифаил муридтуращал хьунаавкьуну, цIувххуну бур: «Зуща цукун шай паракьатну бацIан, щейхнан щарссанил тукун зарал буллай бунува?» Ца муриднал увкуну бур: «Та хъамитайпалул магьардалул кьимат – ххютуршва мусил ашрапири, щейхрив мискинсса инсан ур». Га инсаннал 500 ашрапи цачIун бувну, щейхнахьхьун буллан ивкIун ур. «Вай ци арцур?» - цIувххуну бур щейхнал. «Вин зарал буллалисса алши бакъунсса магьарди», - дуллуну дур жаваб. Микку щейхнал пишгу тIий увкуну бур: «Таниясса зарал ссавурданий къабухIайссания, Аллагь ﷻ рязисса даражалий вин на ккаккантIиссияв!».
Ца салихIсса адиминан щарссания личIи хьун ччан бивкIсса чIумал ганахь цIувххуну бур: «Вин тания ци зарал бур?» Ганал увкуну бур: «Аькьилсса инсаннал цала щарсса ашкара къадувайссар». ЛичIи хьуну махъгу цIувххуну бур: «Ина циван личIи хьуссияв?» «Чил щарссаниясса хаварду ттун ссан аьркинссар» - дуллуну дур жаваб.
Мунияту, на зун аманат буллай ура, ттул арсрув, зула хъаннищал ххуйну бикIияра. Гайннан яла лайкьми хасиятру ккаккан дуллали, кIукIлуну, нахIуну, ххарину ва рязину бикIи. Халкьуннал жува кунмаминнай (муридтурай) аьй рищай чIивисса хатIалухлугу. Жула мюрщисса диялдакъашивурттугу гайннал хъунину ккалли дувай. Хъинну личIлулну бикIи халкьуннал аьй рищунмур зущава къаличин, махъ бикIу, тIул дикIу. Рязину, бавкьуну, маслихIатрай, зула хъами рахIат буллай ялапар хъанахъияра. Аллагьнал ﷻ зул оьрмурдал ахир хайр даннав!
КIулну бикIияра, жува чIявуну хъаннищал бястру буллай, оьсса махъру тIурча, щак бакъа гайннал жухавасса хIурмат ва кьадру-кьимат чан хьунтIиссар. ЧIявучин гайннал жухава къуллугъ буллансса чIун къадикIайссар, ичIаллил кушурдаха зий. Мунияту, ссавур, рахIму бувара, гай багъишла билутияра. Яхъахъит къабувну, кIукIлуну, иминну, хIалимну насихIат бусияра. Гайннал дуллалимур жунна диялссар.
Щукру Аллагьнайн ﷻ, дуниял-аьламрал Заннайн.
Лу чичаву щаллу хьуссар 1436-ку шинал МухIаррам зуруй. Аллагьнал ﷻ ссалат-ссалам хьуннав жула сайиднайн МухIаммад Идавсийн ﷺ, ганал агьлу-кулпатрайн ва асхIабтурайн!