Бугъ’ятуль суълук – Пакьирнал мурад

Бугъ’ятуль суълук – Пакьирнал мурад

(дайдихьу хьхьичIмур номерданий)

Шариаьт-тIарикьатрал, мяърифат-хIакьикьатрал,
Ххуллурду марцI бувукун, истикьамат учайссар.
Накьшубанд тIарикьалул истIилахIру дуссари,
Гьарица тIарикьалул хасаисру дуссари.
Мунил джумлалияту вай цаппара альфазрур, 
Накьшубанд тIарикьалул мабна муний дурссари.
Салик аьлтту уккаврин цала элму-хIалданийн,
«Вукьуфу заманий» тIий, мунин цIа учайссари.
ХIузурдайн щукру бувну, гъафлатрайн оьзру бувну,
ХIузур дакъа чIун къагьан, ижтигьад аьркинссари. 
«Вукьуфун аьдадий» тIий цамургу истIилахIри, 
Аьдадри аьят дурсса зикрун хафийлин чайсса.
Ца ялагу дуссари «вукьуфун кьалбий» тIисса, 
Яла агьаммур вари, дакъа чара бакъассар.
Шугьуд ва муракьаба мунан хIузурну шайссар,
Миннуя гъайбат шаврин ххуллувагу кIюлассар.
 «Гьуш даздим гьуш» учайсса фарисрайсса калимар,
Мунил мазмун бачин бан саликнай ялув шайссар.
Гъафлатрая нафс хIифз бан, кьалб хIузурданий ядан,
Гьарца буккайсса нафас тIааьтну гьан бан ччиссар.
 «Назар бар кьадам» чайссар салик хьхьичIун ургаврин, 
ДакIнин хIижаб къадагьан назар дуруччин ччиссар.
 «Сафар дар ватIан» чайссар саликнал баврин сафар, 
Аьламул халкь кьабивтун ХIакьнайн барча учайссар.
 «Дара анжимун» чайсса халийсса халватрайнди,
ХIакьнан хIузур дуварча халкь мунан гъайбат шайссар.
ДакI махлукьнащал дуна чурх личIий буваврийну,
Халват джалват къахьурча мувгу халват къашайссар.
Муракьабалийн ивну, нафью исбат учаврийн,
Мазрайну мув учаврин «я-дукарду» учайссар.
Саликнал кьалбиравун сирру-тавхIид дачин дан,
 «Анта макьсудий» чаврийн «Бази кашат» цIа чайссар.
Нафью-исбатрал мяъна мулахIаза дуваврийн,
Зикру хатIратну къахьун «никагь дашат» учайссар.
Давамуль-хIузур хьуну нафью исбат зикрулий,
ХIабсун-нафасрай ацIаврин «Я-дашат»  учайссари. 
Шариаьт ца хьхьирири, мий мунил тIуллурдури, 
Шариаьт марцIну бугьи, цанявппа марцI хьун ччарча. 
Шаръиралмур кьабивтун, тIарикьатлийн хъап тIаву,
Макру ва истидражри, винма му кIул хьун ччарча.
Муршидун камилнацIун лачIун хIарачат бува,
Мий азардал эллажрайн чантI учин вина ччарча.
СухIбатгу сахIихI дурну, адабгу дурурччуну,
Микку имдад тIалаб да, винма ххазина ччарча.
Эсаяту бавмунил хIасил бувс хIадис бури, 
Пайдалул къашайссар тIий, кIийла ниттил къаарча.
Мунищалгу аьркинссар хъинну иджтигьад дуван,
Инава бувгьу гьанна вин марцI лачIа хьун ччарча.
Вила нутIфа бакъанма, мавлудрайн хьул бишавур, 
Иджтигьадгу дакъана шиккун тамахI биширча. 
КутIасса гьимматращал чанна цIукуйн хъап тIавур,
Аьмалгу марцI къабувна, вайннавух вин хьун ччарча.
Гьарицумаца ури на муридра тIий занай,
ФитIнарал бакI мурича, виламур нафс буручча.
Ттуха лавхьхьу ттул дустал, хъинну пикри бувара, 
Жунмавагу къакIулну махIрум къахьун рухIрачIа.
Кьуцуру кIутIу бара, хьхьуния кьини дара,
Сураьтрай нани чIунну давлатращал гьан ччарча.
УрчIа канил шарийаьт ихласрайну бачин ба,
Вила чурххал апатIру личIий хьун винма ччарча.
Дуниялдул цIинцIая дуккан дува вила дакI,
Шариаьт ва тIарикьат винна бигьа хьун ччарча.
НасихIатмур кьамул ба, маслихIатмур ххал бува,
Макьаьдуль-сидкьирачIа ХIакьнал джавар вин ччарча.
ТIарийкьарду чIяруссар, хасаисру личIиссар, 
Цинма-цинма лаикьсса гьарцаннин машраб буссар.
Шариаьтрал манбаърур марцI хьумур къявхъ тIутIисса,
Гьарица манбаиран махсусъсса шайхтал буссар.
УрчIа канил муриднал сидкьу ихлас дугьарча,
Арамтурал маблагърайн чIун дуна иянтIиссар.
Шаръиран табиъ хьуну, халкьунная кьукьирча, 
Мигу мунан хIакь шайссар, амру муяссар шайссар.
Аьркинни цал кьадитан халкьуннаяту назар, 
Бидаятрал агьулдан гьарца афат буххайссар. 
Ва тIарикьалул агьлу кIива задрай буссари,
Ми кIивагу бугьарча, махъмий тIайла хьунтIиссар.
Ми кIивагу бувгьунан фукьдангу вуджуд шайссар,
Ми къакIулсса муриднан вужудгу фукьдан шайссар.
Иттибаоь-ссуннати-ннабийй хьхьичIсса аслури,
КIилчин щейх ххирашивур кIивагу вин агьамссар.
Жулагу махъру бури бунагьру гьарза бансса,
Жула кунма чурххардин оьккимур ххал къашайссар.
НахIакьсса сукку тIавур шайхтурансса джафари,
ХIазран хIаясизшивур Заннал баннав муналсса. 
Амма кафлул ва нуннул дянив ххазина бунан, 
ЦIимилийну урувгун ххира бангу бигьассар.
Оьмру вихьва бунува, хъинну иджтигьад дува, 
Вил аьмалданун жазаъ Заннал вин булунссари. 
ДжумухIсса вила чурххал хьхьури итадакьирча, 
Винавагу къакIулну ахьния утанссара.
Мушакъатрал мурхьхьайну чурххай кьагьру къабарча, 
Джабру къашайсса касру вил дакIниву дантIиссар.
Тарбият марцIну дурну, хъинмуний аьдат барча,
Мяъруфрай даим шаврил мутIмаинна хьунтIиссар.
Аввал байбихьу банду накьшубанд тIарийкьалий,
Мунил шаъну хъунну тIий, сиддийкьийсса дунутIий 
Мунил хасият буслай къуртал дуван захIматри,
Камалатрал цIакьшиврул хIисаврагу дакъатIий. 
Мунил кашфу-карамат най дунура аьч шайссар,
Камилсса мурад хьувкун рахIат хьуну уклайтIий. 
Мунил халват джалватри, мунил зикру сиррури, 
Бартлавгун чулийн увкнал аналь-хIакъу учайтIий. 

(гихунмайгу буссар)

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


Нуххуву дурсса дуаь

Ибну Оьмардул бувсун бур цанма МухIаммад Идавсия ﷺ бавсса хIадис (бусала): – Ца чIумал зуяр ччяни ялапар хъанай бивкIсса шама инсан аьрххилийн бувккун бур. Най бивну бур ца нуххучIан. Хьхьу дутан пикри хьуну, гивун бувххун бур. Му чIумал гужсса гъарал ларчIун, ххяллуя хъунмасса кьун багьну,...


Цаппара хъуни бунагьру

Нитти-буттан аькьува дулаву Нитти-буттан зарал буван, къаччан бикIан буван я мазрайну, я канийну цукунчIав къабучIиссар. ХIатта, ми чапурну буну, цува бусурманну ухьурчагу, миннай рахIму-цIими, хIурмат буван, хъун буван, хъинмала буван, ябуван оьрчIай ялувссар. Нитти-буттан аькьува дулайсса...


Яла хъинмур хъус...

34-мур бакI   Халкь хъинмунийн гьуз учин баву ва бунагьмуния буруччаву   Хъинмунийн кIункIу баву ва бунагьмуния буруччаву – хъинбаларду буллан буюр баву ва оьбала баврий къадагъа дишаву хъанахъиссар. Ибну Аьббаслул бувсун бур цала цIувххуну бивкIшиву МухIаммад Идавсихь ﷺ:...


Кьамулмур цадакьа

Цадакьа тIисса мукъул мяъна хъинну гьартассар: ванивун буххайссар фаризасса закат ва инсаннан ка-кумаг баву. Инсаннал цува АллагьначIан ﷻ гъан хьуншиврул цаманнан хъус дулаврин учайссар цадакьа (аьрабрай – «садакьа»). Диндалул аьлимтурал луттирдаву ва мукъуйну чIявучин ккаккан...


Дахху-ласулиясса хIадисру

Исламраву дуссар оьрмулул гьарца иширан ккаккан дурсса низамру. Дуссар низам дахху-ласулулгу. МухIаммад Идавсил ﷺ жунма тамансса насихIатру бувну бур, хъус машан ласаврия ва даххаврия аькьилну бувсун, аьдилшиврий, тIайлашиврий, щялмахърая личIлулну бикIаврий хъунмур чIурчIав дурну.   Жу...