Заннал цIими бишаврийнсса умуд ва танмихIраясса нигь
Заннал цIими бишаврийнсса умуд ва танмихIраясса нигь
КIулну бикIи, инсаннаща бюхъантIиссар Аллагьнал ﷻ цIимилийн хьул бишин, так цува ххассал шавричIансса ххуллугу, му кьасттирайн иян кумаг баймургу лякъайхту. ХхассалшивручIансса ххуллурду ва кьяйдарду къалявкъума личIантIиссар гьалак хьуну.
Нигь – вил дакIнил чирахъри, мунил кумаграйну вин чIалантIиссар вила дакIнивусса ххуймур ва оьккимур. Ина мудан икIан аьркинссара Аллагьнан ﷻ сси бизавриясса нигьал ва Заннал цIимилийнсса хьулданул дянив, винмагу къакIулну хъяврин хьуману къаличIаншиврул (истидраж). Укунссар щейхтурал (усттазтурал) куннал куннайн бувайсса насихIат. ДакIниву Занная нигь дусса инсан кIул шайссар так мукуннасса нигь думиннан, оьрчIацIа хьусса хъамитайпалун мукунмасса мусиват ялун бивсса инсантуращал хьуна бакьин ччисса кунма.
Идавсил ﷺ увкуссар: «Аллагьнаясса ﷻ нигьал макь дуртIума Дужжагьравун къауххантIиссар, ттирзусса накI махъуннай духхарчагума».
КIулша, гьарзадрал цинна лайкьсса исвагьишиву дуссар, эбадатрал исвагьишивугу – Аллагьнаясса ﷻ нигьри. Нааьна дурну иблис Заннал ЦIимилия арх бувсса чIумал, Жабраил ва Микаил малаиктал тамансса хIаллай аьтIий бивкIссар. Яла Аллагьу Тааьланал миннайн илгьам гьан бувну цIувххуссар: «Зун цивхьур, циванну зу мукун гужну аьтIутIисса?» «Я Рабби, жу дакI дарцIуну бакъару жувагу Вил макрулия (хIал ххал баврия) мурахасну бушиврий», - увкуссар малаиктурал. Аллагьнал ﷻ увкуссар: «Мукунсса тагьарданий (хIалданий) бикIияра, На зувагу ххал къабаншиврий дакI дацIан мадувари!».
Мяйжаннугу, рувхIанийсса камилшиврийн ивсса инсан къаикIантIиссар Аллагьнал ﷻ гьан дувайсса хIал ххал бавурттая мурахасшиврий дакI дарцIуну, цува Заннал цуксса лахъсса даражалийн иян увну ухьурчагу. Сайки, ганахь Аллагьнал ﷻ увкуссания: «На вия хъинну рязину ура», - куну, му чIумалгума мунава къадуккантIиссия Аллагьнал ﷻ цала хIал ххал баврияса нигь.
Аллагьу Тааьланал увкуну бур (мяъна): «Хъинбала буллалисса чIумал дакIурдиву нигь думи» («Аль-Муъминун» суралул 6-мур аят). Аьлимтурал ва аят укун бувчIин бувну бур. Шикку ихтилат буллалиссар закат ва цадакьартту буллалисса муъминтурая (бусурмантурая), цала бувмур Аллагьнал ﷻ кьамул къабаврия нигьа бувсминная. Ми нигьачIийну бикIайссар цала закатраву хатIалийсса диялдакъашивуртту личIаврия ягу му лайкьсса тагьарданий щаллу къабаврия. Ва аятрал мяъналуя асхIабтурал Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Я Расулюллагь, "дакIниву нигь дума" – му цурк, зуна бувма ягу хIан хIарчIмарив?» Идавсил ﷺ увкуссар: «Юх, шикку буслалиссар зума дугьайсса, чак байсса, закат-цадакьа булайсса, амма ми кьамул къашаврия нигьа увсъсса инсанная». Ва куццуй Идавсил ﷺ бувчIин бувссар нигь душиврул багьана инсаннал буллалисса бунагьру бакъашиву, му нигь гуж дуллалисса савав – ЗанначIан гъаншиву хъанахъишиву.
Имам Шяъранил увкуссар: «Жуяту махъ лавсъссар, гьармудан гужрачIан кIункIу къатIий, заэвшивручIан кIункIу хьун ва Аллагь ﷻ кIул аврил даражалул кьимат буну бикIан. Аллагь ﷻ кIул шаврил даражалийн ивманал шартI – Заннал хьхьичI гужсса нигь душивур. Идавсил ﷺ увкуну бур: "Ттун зуяр цинявннаяр хъинну Аллагь ﷻ кIулли, на цинявннаяр гужну нигьагу усара Занная".
Ялагу жуяту махъ лавсъссар, ялун бала-апатI бивсса чIумал цаппараннал кунна кьянкьашиву (яхI) ва ссавур къадуллай, Аллагьнайн ﷻ лабивзун, га бала яла гьан баву чIа тIун аьркиншиву. Цанчирча, мукунсса кьянкьашиву лархьхьуссар Заннал биялалийн данди буккавриха. Жула къюву ва къашавайшиву мукун гуж хьун бюхъайссар, дурагу ссавур дакъасса тагьарданийн биян бувну. Микку жула заэвшиву бакIрайн ларсун, ялун бивмур бухIан къахъанай, Аллагьнахь ﷻ бигьашиву чIа тIунтIиссару. Вила къюву загьир дурну хъинссар, мичIакрал кьац учирчагу. Аллагьнан ﷻ ччиссар цала лагътурал заэвшиву ккаккан дурну, бунагьру багъишла битаву, цIуллушиву ва барачат чIа тIутIаву».