Виричушиву ва чумартшиву

Виричушиву ва чумартшиву

Виричушиву ва чумартшиву

Дайдихьу хьхьичIми номердай

 

Идавсил ﷺ асхIаб ХIузайфа аль-Аьдавил бувсун бур: «ЯрмукрачIасса гъазаватрал кьини на уссияв ттула ссурахъих луглай, ттухьрасса чансса щин ганан дулуншиврул. ГаначIан ивукун на цIуххав: «На вин щин ларсун увкIра. ХIачIаннав?» Ссурахъил бакIрал ишара дуруна. Амма му чIумал ттун бавуна мякьлил ивкIлакIиманал угь тIисса чIу. Ссурахъил бакI дурну щин танан дула куна. Га ия Гьишам бин Аьс. «ХIачIаннав щин?» – цIувххуссия на. Ганал бакIрал ишара дуруна, амма ялагу цаманал угь тIисса чIу бавукун, танан дула увкуна. На таманачIан ияннин, ивкIуну лявкъуна. Яла на анаварну ГьишамлучIан зана ивкIссияв, амма ганалгу рухI дуллуну дия. Микку на кIура авра ттула ссурахъичIан, гагу дунияллия лавгун ия». Укунссар бикIайсса цала нафсираяр цайми хьхьичIун буккан бувайминнал багьу-бизу. Укунсса кьурван баврил даража лахъссар хъус цадакьалун дулаврияр.

 

«Ат-Такмила» тIисса луттираву чивчуну бур: «Ца аятраву бувсун бур Абу ТIалхIал дурсса чувшивруя. ИдавсичIан ﷺ ца инсан увкIун ур, амма га хъамалу увансса дукра къадиркIун дур. Идавсил ﷺ цIувххуну бур асхIабтурахь: «Ва инсан хъамалу уван щища хьунссар, Аллагьнал ﷻ цай цIими бишиннав?!». Абу ТIалхIа лавай ивзун, увцуну хъамаличугу, шавай лавгун ур. «Идавсил ﷺ хъамаличунан лайкьсса хIурмат бува», – увкуну бур Абу ТIалхIал цала щарссанихь. Дукра дукан щябивкIсса оьрчIругу шанан утту бишин бувну, чирахъгу левщун, хъамаличунал хьхьичI дукра дирхьуну дур. Заллухъругу ганащал щябивкIун бур, цалагу канаки мишан дурну, амма гайннан цала дукансса зад къадиркIун дур, думур хъамаличунал хьхьичI дирхьуну. Мунияр махъри ликкан бувсса кIицI лавгсса Кьуръандалул аят. ХьхьичIвасса салихIинтураву ххину диркIссар чанмуний гьашиву даву, дакIурдил рязишиву ва барачатшиву.

Бусала бур, ца паччахIнал цала вазирнахь увкуну бур: «Аьлимтурал хIалгу, дакIругу ххуйссар суфийтуралминнуяр». Вазир рязи къавхьуну, кIива иширайну гай ххал банну увкуссар. Ганал гьан увссар ца инсан азардахъул диргьамругу дуллуну мадрасалувун. Ганал увкуссар гиккусса аьлимтурахь: «ПаччахIнал на гьан увунна вай арцу зувату яла ххаллилманан дулун. Цумари му?» Цаннал увкуссар: «Нара ххалилма!», гаманал увкуссар: «Ина акъара, нара!», шамулчинманал куссар: «Зу къатIайлассару, нара яла лайкьма!» Вазирнал гьан увманал увкуссар: «Ттуща бюхълай бакъар зувату яла ххаллилма кIул уван!», – щинчIав арцу къадуллуну зана ивкIссар. Бувсъссар паччахIнахь ва вазирнахь мадрасалуву хьумуния. Яла вазирнал гай арцу гьан дурссар суфийтал цачIун шайсса кIанайн, амма гайннал цанналагу гьан дурмур кьамул къадурссар, «Ва ттуяр лайкьссар, та ттуяр ххаллилссар!» – тIий.

Яла вазирнал нукарнахьхьун тургу дуллуну суфийтурачIан гьан увссар, гайннал бакIчинал бакI дутансса буюр бувунни уча куну. Микку ца суфийнал увкуссар: «Нара хъунама!», цаманал увкуссар: «Му акъарча, нара!». Ялагу цаннал увкуссар: «Нара бакIчи!». Укунсса жавабру дуллуссар гьарцаманал, цала диндалул уссурвал ххассал баншиврул жан дулун хIадурну. Нукар зана ивкIун бувсъссар суфийтурал бакIчи кIул уван къабювхъушиву. Гьан увссар нукар мадрасалувун, гиккусса аьлимтурава цавагу мукIру къавхьуссар цува бакIчи ушиврий. Мунияр махъ паччахI вазирнащал рязи хьуссар, тIарикьатрал инсантурал даража лахъшиву кьамул бувссар.

Вин чIалачIиссар цIанасса муридтурал къуццу та заманнал муридтурал кунмасса бакъашиву. Бюхттулсса щейх Абу Язид Бастамил увкуссар: «Балх тIисса кIанттавасса ца жагьил ттуяр ххув хьуна – ганал цIувххуна: «Зул загьидшиврул дазу чу дуссар?». На учав: «Дукансса дукра лякъирча, жу га дукар; дакъахьурча, ссавур дувару». Ганал увкуна: «Жул билаятрайсса ккаччалгу мукун бувай. Жу тIурча, дуканмур дакъасса чIумал Аллагьнайн ﷻ щукру бувару, дусса чIумал цайминнан дулару».

 

«СалихIминнал тIабиаьт» тIисса луттирава

 

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


25-ва тикрал бува

Маэшат гьарта хьуншиврул ишла бувайсса багьантту цIухлалими чан къашай. Миннувату яла агьаммур, гьанумур цила чIумал ххювагу чак бавури, циняр шартIру, рукнурду, адабругу щаллу дурну, хъирив дуккайсса азкардугу дурккуну.   Мукунма, маэшат гьарза хьуншиврул хъинссар зухIа-чак баву, шанан утту...


Мурахас хьусса цучIав акъассар

Инсан цуксса дин дусса, иман цIакьсса ухьурчагу, оьрму щаллу буваншиврул ганан чара бакъа аьркинссар лякъин хъус, дукия, цува дузал увансса маэшат буллан. Цува ва цала кулпат щаллу баву – цумацагу бусурманчунал буржри, чак, зума ва цаймигу диндалул тIалавшиннарду куннасса.   Дунияллул...


МухIаммад Идавсил ﷺ оьрмулия

Идавс ﷺ дунияллийн увкун, мунал ниттин Аминатлун ккарккун дур муная нанисса нур, лагмамур чаннагу дурну марцI дуккан дуллалисса.   Ца ппурттуву чIавасса МухIаммад ﷺ оьрчIащал тIуркIу тIий уна, муначIан увкIун малаик Жабраил, тIитIин бувну Идавсил ﷺ хъазам, мунал къюкI мусил тIясраву зам-зам...


Суал-жаваб

Чак бяличIан буван бучIисса ишру цумири? Фаризасса ва ссуннатсса чак бяличIан баврил хIукмурду личIи-личIиссар. ЦукунчIавсса багьана бакъанува чак бяличIан буван къабучIиссар, хIарамссар. Амма хъуслин зарал шавриясса нигь куннасса тагьардануву чак бяличIан буван ихтияр дуссар. Чак буллалиманан...


Вихьлив оьрчIру ттуплий бувккунни

Вихьлив хьунни Ккуллал райондалий дарсирдайн мизитирттавун бучIайсса оьрчIал дянивсса футболданул турнир.   Ванил агьаммур мурад бия оьрчIал дянивсса дусшиву цIакь даву ва спортрах гъира бутаву. Турнирданул сиптачиталну бувккунни «Ккуллал райондалул жагьилтал» тIисса ккурандалул каялувчи...