Виричушиву ва чумартшиву

Виричушиву ва чумартшиву

Виричушиву ва чумартшиву

Дайдихьу хьхьичIми номердай

 

Идавсил ﷺ асхIаб ХIузайфа аль-Аьдавил бувсун бур: «ЯрмукрачIасса гъазаватрал кьини на уссияв ттула ссурахъих луглай, ттухьрасса чансса щин ганан дулуншиврул. ГаначIан ивукун на цIуххав: «На вин щин ларсун увкIра. ХIачIаннав?» Ссурахъил бакIрал ишара дуруна. Амма му чIумал ттун бавуна мякьлил ивкIлакIиманал угь тIисса чIу. Ссурахъил бакI дурну щин танан дула куна. Га ия Гьишам бин Аьс. «ХIачIаннав щин?» – цIувххуссия на. Ганал бакIрал ишара дуруна, амма ялагу цаманал угь тIисса чIу бавукун, танан дула увкуна. На таманачIан ияннин, ивкIуну лявкъуна. Яла на анаварну ГьишамлучIан зана ивкIссияв, амма ганалгу рухI дуллуну дия. Микку на кIура авра ттула ссурахъичIан, гагу дунияллия лавгун ия». Укунссар бикIайсса цала нафсираяр цайми хьхьичIун буккан бувайминнал багьу-бизу. Укунсса кьурван баврил даража лахъссар хъус цадакьалун дулаврияр.

 

«Ат-Такмила» тIисса луттираву чивчуну бур: «Ца аятраву бувсун бур Абу ТIалхIал дурсса чувшивруя. ИдавсичIан ﷺ ца инсан увкIун ур, амма га хъамалу увансса дукра къадиркIун дур. Идавсил ﷺ цIувххуну бур асхIабтурахь: «Ва инсан хъамалу уван щища хьунссар, Аллагьнал ﷻ цай цIими бишиннав?!». Абу ТIалхIа лавай ивзун, увцуну хъамаличугу, шавай лавгун ур. «Идавсил ﷺ хъамаличунан лайкьсса хIурмат бува», – увкуну бур Абу ТIалхIал цала щарссанихь. Дукра дукан щябивкIсса оьрчIругу шанан утту бишин бувну, чирахъгу левщун, хъамаличунал хьхьичI дукра дирхьуну дур. Заллухъругу ганащал щябивкIун бур, цалагу канаки мишан дурну, амма гайннан цала дукансса зад къадиркIун дур, думур хъамаличунал хьхьичI дирхьуну. Мунияр махъри ликкан бувсса кIицI лавгсса Кьуръандалул аят. ХьхьичIвасса салихIинтураву ххину диркIссар чанмуний гьашиву даву, дакIурдил рязишиву ва барачатшиву.

Бусала бур, ца паччахIнал цала вазирнахь увкуну бур: «Аьлимтурал хIалгу, дакIругу ххуйссар суфийтуралминнуяр». Вазир рязи къавхьуну, кIива иширайну гай ххал банну увкуссар. Ганал гьан увссар ца инсан азардахъул диргьамругу дуллуну мадрасалувун. Ганал увкуссар гиккусса аьлимтурахь: «ПаччахIнал на гьан увунна вай арцу зувату яла ххаллилманан дулун. Цумари му?» Цаннал увкуссар: «Нара ххалилма!», гаманал увкуссар: «Ина акъара, нара!», шамулчинманал куссар: «Зу къатIайлассару, нара яла лайкьма!» Вазирнал гьан увманал увкуссар: «Ттуща бюхълай бакъар зувату яла ххаллилма кIул уван!», – щинчIав арцу къадуллуну зана ивкIссар. Бувсъссар паччахIнахь ва вазирнахь мадрасалуву хьумуния. Яла вазирнал гай арцу гьан дурссар суфийтал цачIун шайсса кIанайн, амма гайннал цанналагу гьан дурмур кьамул къадурссар, «Ва ттуяр лайкьссар, та ттуяр ххаллилссар!» – тIий.

Яла вазирнал нукарнахьхьун тургу дуллуну суфийтурачIан гьан увссар, гайннал бакIчинал бакI дутансса буюр бувунни уча куну. Микку ца суфийнал увкуссар: «Нара хъунама!», цаманал увкуссар: «Му акъарча, нара!». Ялагу цаннал увкуссар: «Нара бакIчи!». Укунсса жавабру дуллуссар гьарцаманал, цала диндалул уссурвал ххассал баншиврул жан дулун хIадурну. Нукар зана ивкIун бувсъссар суфийтурал бакIчи кIул уван къабювхъушиву. Гьан увссар нукар мадрасалувун, гиккусса аьлимтурава цавагу мукIру къавхьуссар цува бакIчи ушиврий. Мунияр махъ паччахI вазирнащал рязи хьуссар, тIарикьатрал инсантурал даража лахъшиву кьамул бувссар.

Вин чIалачIиссар цIанасса муридтурал къуццу та заманнал муридтурал кунмасса бакъашиву. Бюхттулсса щейх Абу Язид Бастамил увкуссар: «Балх тIисса кIанттавасса ца жагьил ттуяр ххув хьуна – ганал цIувххуна: «Зул загьидшиврул дазу чу дуссар?». На учав: «Дукансса дукра лякъирча, жу га дукар; дакъахьурча, ссавур дувару». Ганал увкуна: «Жул билаятрайсса ккаччалгу мукун бувай. Жу тIурча, дуканмур дакъасса чIумал Аллагьнайн ﷻ щукру бувару, дусса чIумал цайминнан дулару».

 

«СалихIминнал тIабиаьт» тIисса луттирава

 

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Шанугу - неъмат

Шанашаву – Аллагьу Тааьланал жунма буллусса хъунмасса неъмат хъанай бур. Шанашисса чIумал инсаннал чурх ва къюкI дигьа лаглай дур, инсан игьалаглай ур. Гьарца затираву кунна, шанан утту ишавривугу дуссар цилла адабру:   1) ХъатIан чак бувну махъ аьркин бакъасса гъалгъарду къабуллай,...


Алфу ссалам хьуннав...

ТIабибнаха - назму, Заннаха - хIамди, Бунагьрал аьпвуну тIайла дацIаннав. Гъарибсса дакIнива бувккун лавгцири МустIафа Идавсил салават хьуннав.   ХIамдирал Залуннах ХIабибнал иман, ХIимаятраяту цIимилул бутIа – На бигьай ccиxIpyгy циняв санаъри, Аьрщарал Залуннайн ссаламну...


КьюлтIмур кIул бан шайссарив?

ЦIанасса чIумал цаппара инсантал цукунсса бунугу балаллувун ягу захIматшивурттавун багьсса чIумал, аькьлу бухлавгсса кунма, му захIматшиврува ххассал хьуншиврул бикъавсса кIану къабитай: духтуртурачIан лагай, хIакимтурачIан бияй, битай лахъисса сапарду, жура-журасса дару-сававру ишла дуллан бикIай....


Таваккулданул даража

КIулну бикIияра, Аллагьнал ﷻ хьхьичI бакъассар тавакулдануяр лахъсса даража. Аллагьнайн ﷻ таваккул бувтун, Заннал бувсса хIукмурдайн мютIину, цала циняв ишру Аллагьнайн ﷻ тапшур бувну, кьадардания рязину умари цала дин цIакь дурма. Таваккулданий аьй дувайманал диндалий аьй дуллалиссар. Таваккул...


Мяърипат ва тарбия

Ххуйсса хасият, тIул-тIабиаьт, адав дуну оьрчI, душ тарбия баву – му хъанахъиссар буттал цалва авладран дуллалисса хъинну кьимат лавайсса зат. Мукунсса тарбия дулаврил гьануну хьун аьркинссар жулва оьрчIру чIивину бунава мий хъуни хъанахъиссаксса минная инсаншиву дусса, хасият ххуйсса халкь...