ЗанначIансса ххуллурду

ЗанначIансса ххуллурду

Ца чIумал Багъдадлив ца аьлимчунал мутааьлимтал ганачIату ливхъун, щейх Джунайд аль-БагъдадичIан лавгун бур. Гайннал муаьлимнан му иш хъинну ххуй къабивзун, тIарикьат дуллалиминная (суфийтурая) оьккину гъалгъа тIун ивкIун ур.

 

Джунайдлул ца мурид гьан увну ур га аьлимчунайн оьвчин. УчIайхту, щейхнал цIувххуну бур: «Ттул уссу, Аллагь ﷻ ххирасса лагъ ххира хьуманащал (Заннащал) хьунаакьиншиврул ачинсса кIива ххуллу бур: ца – зувира шинал лахъишиврийсса, вамур – шинал мутталийсса. Цумурди язи бугьан аьркинсса?»

«КутIамур ва мурадрайн ччяни иян уваймур бугьан аьркинссар!», - увкуну бур аьлимчунал.

«Ина тIайлара», – рязи хьуну ур Джунайд.

Аьлимчунал ххи бувну бур: «Аммарив жулмур ххуллу АллагьначIан гъанссар зулмурнияр».

«КъатIайлассар», – увкуну бур Джунайдлул. «Аллагь ﷻ кIицI лагаврил (тIарикьатрал, зикрилул) ххуллу АллагьначIан ﷻ гъанссар, Заннал буюр бувмур лахьхьаврил ххуллунияр. Цанчирча, буюр бувмур – инсантуращал бавхIумурди, зикри – Аллагьнащал ﷻ бавхIумурди».

«Мунил хIучча ккаккан бува!» - тIалав бувну бур аьлимчунал.

Джунайдлул ца муриднайн амру бувну бур:

«Ва чару тай суфийтурал ккурандалувун палцI бува!» - куну.

Чару багьайхту, гай циняв «Ля́ иля́гьа илля-Лла́гь», «Я Алла́гь!» – тIун бивкIун бур.

Яла Джунайдлул гава мурид гьан увну ур фикьгьи (исламрал юриспруденция) лахьлахьиминнал ккурандалувун чару бутан. Цайхва чару бивщуманах сситтуйну бурувгун: «Ина ци дуллалиссара, мукун къабучIиссар, хIарамссар!» - тIий гьалак бувккун бур.

Му иш ккавккукун, аьлимчунал тавбагу дурну, щейх Джунайдлул маъзуннал мурид хьуну ур.

Ва хавар бувсун бур имам Шяъранил луттираву. Ванил мяънагу шариаьтрал элму лахьхьаврил кьимат лагь баву бакъар, ялунгу, гьарцаманал буржри цанма чара бакъасса элму-кIулши лахьхьин: иман (аькьида), диндалул хIукмурду, хIалал-хIараммур. Мунияр махъ рувхIанийсса камилшивруйн кIункIу хьун, миккунсса ххуллу бугьан, щейхнал увкумур буллан аьркинссар.

Мунил хIакъираву Гъази-Гъумучиял щейх Жамалуттиннул чивчуну бур: «КIулну икIу, муриднан (тIарикьатрал ххуллийманан) яла агьаммур – цала аькьида тIайла давури, жула Заннаясса ва идавстураясса элму лахьлай, лайкьмур ва лайкь бакъамур кIул буллай.

Яла муриднал лахьхьин аьркинссар Кьуръандалул цайва ялув бувмур ва чанма-чанну кIулну бикIан аьркинмур. Муния махъ вардиш ласун аьркинссар бусурманнал шариаьтрал фаризасса бутIри: чаклин иссаврил, гъуслу баврил, таяммумрал, нажас марцI даврил адавру ва кьинилун ххюйлва байсса чаклил, зума дугьаврил ва цаймигу эбадатирттал рукнурду.

Вай дакъасса цайми элмурду лахьлан аьркин бакъассар, цала дакI ва рухI марцI къадурссаксса. ХьхьичIва-хьхьичI мунан аьркинмур – цала нафс мурдалсса тIабиаьтрал ясиршиврува ххассал бувну, дакIнил «дагьани» цIай-цIай тIутIи дуван, Зал чIалан, дунияллий хъанахъимунил мяъна дурчIин, элмурдавун куртI хьун дахчилачисса пардав дакIнива дукьан дуван.

Мунан аьркинссар цала дакI марцI дуван диялдакъашивурттая: дакIхъуншивруя, сситтуя, хIусутIшивруя ва м. ц., яла цинярда шартIирдащал цIуницIа тавбагу дурну, Заннайн эбадат даврихун, зикрилухун агьан, щейхнал цанма лахьхьин бувсса куццуй».

 

 

МухIаммад ХIажиев

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


Яла хъинмур хъус...

34-мур бакI   Халкь хъинмунийн гьуз учин баву ва бунагьмуния буруччаву   Хъинмунийн кIункIу баву ва бунагьмуния буруччаву – хъинбаларду буллан буюр баву ва оьбала баврий къадагъа дишаву хъанахъиссар. Ибну Аьббаслул бувсун бур цала цIувххуну бивкIшиву МухIаммад Идавсихь ﷺ:...


Мубараксса барз

Рамазан зурул даража Рамазан зурул хьхьичIра-хьхьичIсса хьхьу дуркIукун, Алжаннул хьулурду тIивтIуну, му барз гьаннин къалакьайссар. Дуржагьрал хьулурду лавкьуну, му барз гьаннин къатIитIайссар. ЩяйтIантал байщун бувайссар, иблислуй къатIа бишайссар. ЛивтIумий ххари шайссар, уттавамий рахIат...


Нуххуву дурсса дуаь

Ибну Оьмардул бувсун бур цанма МухIаммад Идавсия ﷺ бавсса хIадис (бусала): – Ца чIумал зуяр ччяни ялапар хъанай бивкIсса шама инсан аьрххилийн бувккун бур. Най бивну бур ца нуххучIан. Хьхьу дутан пикри хьуну, гивун бувххун бур. Му чIумал гужсса гъарал ларчIун, ххяллуя хъунмасса кьун багьну,...


Идавстурал касмурду

Жула диндалин бувну, зузаву му так арцу лякъаву къаккаллиссар, Аллагьнайн ﷻ эбадат даврийнгу кIура даяйссар. ХIарамсса даву дурну ляркъусса хъусгу хIарамссар, мунил жула цинярда эбадатругу зия дувайссар. Жула хъус хIалалсса чIумал Заннал барачатгу бишайссар.   ХIалалсса касму ва пиша бушиву...


БахIулул ва янил шаврил лишанну

Кьуръан ккалай инсантал хъин бувайминнал бусаврин бувну, хIакьинусса кьини халкьуннаву хъинну ишла хьуну бур бахIурду баву ва янил шаву. Ми иширттал хIакъираву инсантуран чIявучин тIайласса кIулшигу къадикIай. Мунияту, ва макьалалуву кIицI лаганну бахIу бувсса ягу янил хьусса инсан цукунсса...