«Шанма бутIул ца бутIа»

"Шанма бутIул ца бутIа"

«Шанма бутIул ца бутIа»

Кьуръандалувусса ца яла бюхттулмур сура хъанай бур «Аль-Ихлас» («Кьулгьу»). Ва суралул хIакъираву жучIанма бивну бур тамансса Идавсил ﷺ хIадисру.

 

Шанма бутIул ца бутIа

Абу Саид аль-Худрил бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ цалва асхIабтурахь цIувххушиву: «Ца хьхьуну Кьуръандалул шанма бутIул ца бутIа буккин щища хьунссар?» Гайннан му иш захIмат бивзун, цIувххуну бур: «Щища шайссар мукунсса даву дуван?» Идавсил ﷺ увкуссар: «Кьуль гьува Ллагьу ахIад (сура «аль-Ихлас») – мури Кьуръандалул шанма бутIул ца бутIа» (Аль-Бухари, Муслим), АхIмад, Тирмизи).

 

Алжаннаву къатри

Сагьль бин Муаьз ибн Анаслул цала буттая бавну бувсун бур Идавсил ﷺ увкумур: «Куннил хъирив ку ацIва «Кьулгьу» бувккуманан Аллагьнал ﷻ Алжаннаву къатри (къала) булунтIиссар. Вай махъру бавсса Оьмардул увкуну бур: «Жу хIарачат булланну му сура чIявуну ккалан!» «Зун Аллагьнал ﷻ дулунтIиссар мунияр хъинмур ва хъунмур», – увкуну бур Идавсил ﷺ (АхIмад).

 

Аллагьнан ﷻ ххирама

Аьишатлуясса хIадисраву бувсун бур ца чIумал Идавсил ﷺ аьрххилийн аьрал гьан бувну, гайннал бакIчину ва имамну ивтун ур гьарца чакливу «Ихлас» сура буккайсса инсан. Аьрххилия зана бивкIукун гайннал Идавсихь ﷺ бувсун бур цала имамнал чIявуну «Кьулгьу» буккайшиву. «ЦIуххияра циван буккара куну!» – буюр бувну бур Идавсил ﷺ. Гай лавгун цIувххуну бур. «Ва суралуву Заннал даражалуя бувсун бур, мунияту ттун ххирар ва ккалан», – увкуну бур имамнал. «Бусияра танахь цувагу Аллагьнан ﷻ ххирасса инсан ушиву!», – увкуну бур Идавсил ﷺ. (Бухари, Муслим)

 

Алжаннавун буххаврил савав

Кьуба мизитраву имамну ансартуравасса ца инсан ивкIун ур. Ганал чаклил гьарца ракааьтраву «АльхIамрал» хъирив цал «Кьулгьу» яла цайми сурарду буккайсса бивкIун бур. Му иш Идавсихь ﷺ бувсукун, ганал цIувххуну бур: «Ина гьарца ракааьтраву «Кьулгьу» ккалай циван айивхьура?» «Ттун ва сура ххирар!» – увкуну бур имамнал. «Му ххирашиврул ина Алжаннавун увцуссара» – увкуну бур Идавсил ﷺ (аль-Бухари).

 

Дуаьлун жаваб

МухIаммад Идавсин ﷺ хIисав хьуну ур чакливу укунсса дуаь дуллалисса инсан (мяъна): «Я Аллагь, на Вихь чIа тIий ура «Аль-Ихлас» суралуву чивчумунил ххирашиврухлуну». Микку Идавсил ﷺ увкуну бур: «Валлагьи, ва инсаннал чIа увкунни Аллагьнал ﷻ бюхттулсса цIанийну. Му цIанийну чIа увкумур Заннал дулайссар, дурсса дуаь кьамул дувайссар» (Тирмизи).

 

Балардая буруччаву

Аьишатлул бувсун бур гьарца кьини гьанттайн чIумал шанан утту ишиннин МухIаммад Идавсил ﷺ цала витIянхъру цачIу дирхьуну, «Аль-Ихлас», «Аль-Фалякь», «Ан-Нас» бувккукун, яла каруннавун уф увкуну, ка дияйсса гьарца базулийх ках учайва, куну (Аль-Бухари).

Мукунма, Аьишатлул бувсун бур: «Кулпатравасса цу-унугу къашай шайхту Идавсил ﷺ ганал ялув буккайва «Аль-Муаьвизат» (Кьуръандалул ахирданийсса шанма сура «Аль-Ихлас», «Аль-Фалякь», «Ан-Нас»). Га цува къашавай хьусса чIумалгу на ганал ялув вай сурарду бувккуну ганал цала каруннах ганал чурххайх ках учайссия, Идавсил ﷺ каруннай барачат гьарзанутIий» (Муслим).

 

 

Аьли Кьурбанов

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


ДакIурдийн сси бутаймур

Дунияллул, оьрмулул иширттахух, давурттахух лавгсса жунма чIявучин хIисав къашай Аллагьная ﷻ арх буллаллисса, жула дакIру вивату канакисса хасиятру. Мукунминнувасса ххюнния шикку чичинну.   Дукра чIяру даву Лякьазарашиву – инсаннал биялалул заэвшивур. Лякьа дурччусса чIумал дакI...


АхIмакьманал лишан

ХьхьичIазаманнай ца аькьлукар най ивкIун ур цала иширттай Бухаралив. Ганан ххуллул гьалмахчуну бакIрайн агьну ур хъинну маз чIявусса адимина. Ганал аькьлукарнахьхьун чIявусса суаллу буллай, жаваб дулуннин къаавцIуну, цала ва цайминнал оьрмурдавасса ишругу буслай, ивкIун ур.   Акьлукар...


Оьрмулуву яла агьаммур

Жунма гьарцаннан кIулну бикIан аьркинссар жува ва дунияллийн циван бувкссарув. ЧIявусса инсантал, хаснува философтал, бикIай луглай оьрмулул мурадрах, амма инсаннал аькьлулул ссуссукьушиврул цIаний, цала дакIнин ччимур оьрмулул мурад бухьунссар тIисса хIукмулийн бучIай.   Миннахь цIуххирча,...


Шанма хIакь

Идавсил ﷺ хьхьичIунсса асхIабтал Салман аль-Фариси ва Абу Ад-Дарда цIакьсса дустал бивкIун бур. Гайннал дянив дусшиву, уссушиву дацIан дурну диркIссар МухIаммад Идавсил ﷺ.   Ца кьини Салман увкIун ур Абу Ад-ДардачIан хъамалу. Ганан хIисав хьуну бур хъинну мискинсса къуш ва цихара къулагъас...


АцIлийнусса чири

Кьуръан буккаву МухIаммад Идавсил ﷺ суннат бушиву, чири хъунмасса даву душиву къакIулсса цучIав акъахьунссар. Мунияту гьарца бусурманчунал хIарачат буллан аьркинссар аьраб мазрай Кьуръан буккин лахьхьин. Расулуллагьнал ﷻ увкуссар: «Зувату яла ххуйма – Кьуръан буккингу лавхьхуну,...