Ниятру марцI даву

Ниятру марцI даву

Ниятру марцI даву

Инсаннал бувайсса аьмаллу чурххал бувайсса бикIу, мазрал бувайсса бикIу, дакIнил бувайсса бикIу – чIявусса буссар личIи-личIисса. Амма циняв шанма задрайн кIура баяйссар: я эбадат-ри дикIайсса, я бунагьри ягу царагу дакъасса мубахIатри. Эбадат дувайни цумур духьурчагу, ци дуллай ухьурчагу дакIниву ният дикIан аьркинссар. Аьмаллал ттарцI ниятри.

 

Му шартI дурссарагу эбадат аьдатрая личIи дуванни. Ният дакъана́ бувсса эбадатрал аьмал дурус къашайссар. Инсан абадлийсса сааьдатрайн (талихIрайн) къаияйссар, элму-эбадатрайну акъасса. Элму-эбадатраятугу хайр бакъассар марцIсса, халисъсса ниятрайну барча бакъа. Масала, инсаннал чIявусса аьмаллу бувайссар хъинссар тIий. Яла ми малаиктуралгу хъинсса ххай пачатIгу бивщуну АллагьначIан ﷻ биян бувайссар. Ми яла Аллагьнал ﷻ кIура баян бувайссар кьамул къабувну: «Вай Ттухлуну бувсса аьмаллу бакъар», – куну, марцIсса, Аллагьнахлуну ﷻ буванна кусса ниятрай къабувну, ккаккиялун ягу дунияллул кьасттирай бувсса бунутIий. ХIатта инсаннай эбадатрал аьмал бувайсса куц кIул буван ялувсса кунма, аьмал бувайни ният дувайсса куцгу кIул дуван ялувссар.

Ниятгу шанна затрайнур тамам шайсса: элмулийну, ирадатрайну, кьудратрайну. Бувайсса зад буван кIулшивугу, буван ччишивугу, буван кьудрат душивугу, кIул бакъамургу, ччан къабивкIмургу, кьудрат дакъамургу му бувну хIасул буван къашайссар.

Дахьва «ттул ва зад буван ниятри» учаву къагьассар, дакIнил чурх гьуз учин буван аьркинссар бувайсса задирайн, мунивусса мюнпатгу кIул бувну.

Эбадатрал аьмал бувайни дувайсса ният хIисаврайри му аьмалданул чири чаншиву-чIявушиву бикIайсса. ХIатта эбадат ца духьурчагу чIярусса задирттайн ният дуварча, ниятрал бакIрахсса чири бикIайссар. Масала, мизитраву эътикафрай щяикIаву – ца эбадатри. ЩяикIаврин дакъа цамур задрайн ният къадуварча, ца чири буссар. Мунищал цайми чIярусса эбадатирттайнгу ният дуварча, масала, мизит Аллагьнал ﷻ къатта бушиврийн ният дурну, мивун увхма Аллагьнайн ﷻ зияратрайн увхма ушиврингу ният дурну, чак буван, кьамат учиннин ацIаврингу ният дурну, миву иътикафрай уссаксса дунияллул калам къабуван, карагьатсса (къахъинсса) задирттаяту урувччуну икIан ният дурну, ахиратлул иширттаву пикри буллай ацIан ният дурну, Аллагь ﷻ кIицI лаглай ацIан ният дурну, миву оьккимур буллалинахь мабурава учинна, хъинмур цIухлахинахь бусанна кусса ният дурну. Ми кунма цайми ххуй-ххуйсса задирттайнгу ният дурну уманан ми ниятирттал бакIрахсса личIи-личIисса чирирдугу даражарттугу хIасул шайссар. Му яла муттакьинтурал аьмалдайнгу ивмари, мукьаррабинтурал даражарттуйнгу лавхъмари, муниву кунма гьарца эбадатравугу ният даву хъинссар.

Бунагьсса даву тIурча, ният-райну дуварчагу, ният дакъана дуварчагу личIи дакъассар – бунагь хIасул шайссар. ХIатта ният хъинмунийну духьурчагу, цурда бунагьсса тIул духьурча, мува бунагь буссар. Масала, цаннаяту цаннал гъибат-бугьттан бувайсса кунма, му цахь гъибат буллалиманал дакI рахIат дуван ниятрай. Мискиннан, пакьирнан цадакьа бувайсса кунма, цаманал хъуслияту дарцуну, зерххуну. Мизитру, мадрасартту, ханарду бувайсса кунма, цайми хъинбалартту бувайсса кунма хIарамсса хъуслицIух. Ми баву ният хъинмунийну духьурчагу, бунагьсса аьмалли. ХIарамшиву кIулну унува буллай ухьурча, шариаьтращал энад бавур. ХIарамшиву къакIулну буллай ухьурчагу, къакIулшиврийну бунагьравун агьавур, кIул бувангу ялувну бунува.

МубахIатругу – буван хIалал-сса задрур. Ми бувайни ният дакъана барчагу личIи бакъассар, я чири, я бунагь бакъассар. Амма марцIсса, ххуйсса ниятрайну барча, мунийнугу чири хIасул шайссар.

Масала, касму даву хIалалсса аьмалли, му дайни ният дуварча, инсантурайн цува хIажат къа-хъананшиврийн, хIалалсса чулухатугу дурну, мунийнугу чири хIасул шайссар. ХIатта, цаймигу чIявусса ххуйсса задирттайн ният дуварча чирирдугу чIявусса хIасул шайссар. Му касму давриву цайминнайн хIажат къашаврийн ният дувайсса кунма, цалва кулпатран щаллушин даврингу ният дурну, хъинбалларал ххуллий харж даврингу ният дурну, мискин-пакьирнан цадакьа баврингу ният дурну. Мукунма, масала, чурххая, янналия нахIу кьанкь дуван хIалалсса задри. Му дайни кьаст дуварча, нюжмяр кьини дуллай ухьурча му кьини хъун дуван мизитравун нанийни дуварча, мизит хъун буван шаврин, халкьуннавун уккайни ният дуварча миннан цаятура ххуйсса кьанкь рищаврин ягу цацIара оьккисса кьанкь дуну, му гьан даврин, цайминнан къарищун. Миннун кунма цайми-цайми задирттайнгу, цайми-цайми иширттавугу мукунсса задирттайн кьаст дуварча, мугу эбадатри. Сайки, дукра дукайни эбадат дуван чурх сагъну бикIаврин ният дурну, щарссаничIа утту ишайни чурх буруччин, авлад бизан ният дурну, хIажатханттувун уххайни марцIшиву дуван ният дурну, мукунма цаймигу.

Кьиямасса кьини бивгьусса ссихIираятугу, ляпI увкусса янил лахIзалиятугу суал бувантIиссар, буван хIалалсса бухьурчагу, ми ци ниятрай бав куну. Ми дунияллий буван хIалалсса задирттайну баврил ахиратлуву аькьува дакъассар. Амма ххуйсса ниятрайну къабарча, ахиратлул неъматрая махIрум бувантIиссар. Инсантал Кьиямасса кьини цалла-цалла ниятирттал кьадарданийри бизан бувантIисса. Алжаннавун буххавугу, дуржагьравун буххавугу ниятирттайнур бикIантIисса. Мукун бухьувкун, аькьлу бусса, кIулшиву дусса инсаннал цалва бувайсса зад гъапулну, гъаттарал кунма ният дакъана мабарача. Масала, муъминчунал ният дуварча ца хъинбала буван, мизит буван, кьулла буван, ламу буван, амма му буваннин ивчIарча, му ният даврил чири буссар. Бунагькарнал ният дуварча ца бунагьсса тIул дуван, чяхир хIачIан, инсан ивчIан, зуна буван, цурк буван, миннуха лавхьхьусса цайми задругу буван, му дуваннин ивчIарча, мунан му ният даврил аькьува дикIантIиссар.

Ялагу ният хIисаврай инсантурал мукьва жура буссар. Ца – Аллагьнал элмугу, хъусгу дуллуну, цувагу цалла хъусливу элмулийну марцIну аьмал буллалисса, ххуйсса ниятрай. Ца ялагу – га адиминал кунма ттулагу элмугу, хъусгу дуссания, навагу ганал кунмасса ххуйсса, хъинсса аьмал бавияв тIий ният дусса.

Ми кIиягу чирилуву архIалсса кунмассар, ваналгу ният ххуйсса дунутIий.

Цама инсан – хъус дусса, элму дакъасса. Элму дакъашиврийну хIукмурду къакIулну, хъусливугу карчIаншивурттавун агьлай, оьну зисса.

Цамагу, мунал куннасса хъус ттулагу дуссания, навагу мунал кунмасса аьмаллу бавияв тIисса.

Ми кIиягу бунагьраву ца куццуйссар, ваналгу ният оьккисса дунутIий.

Ялагу инсаннал ният дуньяллул хъуслин духьурча, Аллагьнал ﷻ мискиншиву мунал кIивагу янил дяниву дувайссар. Му цала тIалав дуллалимунийнгу къаияйссар. Нажагьгу иярчагу, аькьувалунни дикIайсса. Ният ахиратлийну духьурча, Аллагьнал ﷻ аваданишиву мунал дакIниву дувайссар. Душивугу, аваданшивугу хIасул шайссар.

Ялагу Аллагьнал ﷻ инсаннацIун кабакьаву цала ниятрал кьадарданийнур дикIайсса. Ният тамамну духьурча, мунацIун кабакьавугу тамамну дикIайссар. Ният щаллуну дакъахьурча, кабакьавугу нукьсанну дикIайссар. ХIасил, инсаннал тIуллал ххуйшиву-оьккишиву, оьшиву-хъиншиву ниятрал асардаятур.

Цикссари инсаннал мюрщисса аьмаллу, ниятирттайну хъуни хъанахъисса, хъуниссагу цикссари ниятирттайну мюрщи хъанахъисса!

 

«НасихIатуль-аьвам» («ГьунчIукьатIан»)

 

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


Аллагьнал ﷻ рязишиву

Аллагь цаятува рязи хьуну къаччисса бусурманчу акъахьунссар, цанчирча инсаннал талихI мунивур бусса. Мунияту жува хIарачат бувару хъинсса тIуллу, хъинбаларду буллан. Шикку кIицI лаганну Аллагь Тааьланан ххирасса 10 аьмал.   Оьмур лиххан байсса хъинбала. Идавсил ﷺ увкуну бур:...


Барча баву

  Ас-саламу аьлайкум ва рахIматуллагьи ва баракатугьу, ххирасса уссурвал ва ссурвал, хIурмат лавайсса жямат!   ДакIнихтунусса ххаришиврущал барча тIий ура жула ялун нанисса Рамазан барз – зума дугьаврил, Кьуръандалул, цIимилул ва ялтту бучIаврил барз. Ва Заннал Цала лагътуран буллусса ляличIисса...


Ссавур дуван кумаг баймур

Идавсил ﷺ жунна ккаккан дурну дур ссавур дуван кумаг байсса азкар-дуаьртту: «КIюрххил чаклил хъирив ацIра дуаь дурккуманая Аллагь ﷻ рязи хьунтIиссар, Аллагьнал ﷻ му инсан уруччинтIиссар, миннувасса ххюра дунияллийсса оьрмулухассар, гайми ххюра ахиратраяссар.   «ХIасбия-Ллагьу...


Суал-жаваб

Щинавун оькьлакьисса инсан ккаккарча, га ххассал уваншиврул зума зия дуван бучIиссарив (щинавун ххяххарча майравух ягу кьацIливух щин духхан бюхъай)? Оьвкьуну нанисса инсан ххассал уваншиврул зума зия дуван ихтияр дуссар, ялунгума, чара бакъа ххассал уванмур буван аьркинссар. Амма мукун лирчIсса...


Аькьлукарнал насихIатру

Ттизаманнул Сириянал диндалул аьлимчу АхIмад Шарифлул бувсун бур укунсса бусала.   Ца инсаннал цIувххуну бур аькьлукарнахь: «Инсантураву яла махIатталмур цумур хасиятри?» Аькьлукарнал жаваб дуллуну дур: Инсантуран оьрчIшиву бизар хьуну, анаварну хъуни хьун ччан бикIай, амма...