ЖугьутIнал суаллу

ЖугьутIнал суаллу

Оьмар-асхIаб халифну усса чIумал муначIан ца жугьутI увкIун ур. Идавсил ﷺ мизитравунгу увххун, Абу Аюб аль-Ансаринал чIарав щяивкIсса Оьмар-асхIабнахгу урувгун ганал цIувххуну бур: «Инарав инсантурахь цIуххаву дувайма, амма вихьва щилчIав къацIуххайма, муъминтурал хъунама, амма вил хъунама акъама?» - куну. Оьмардул бувсун бур му инсан цува ушиву. Яла жугьутIнал цIувххуну бур: «Буси цури ца усса кIилчинма акъасса, кIива бусса шамулчинмур бакъасса, шанна дусса мукьилчинмур дакъасса, мукьра дусса ххюлчинмур дакъасса, ххюва бусса ряххилчинмур бакъасса, ряхва бусса арулчинмур бакъасса, арулла дусса мяйлчинмур дакъасса, мяйва усса урчIилчинма акъасса, урчIва бусса ацIулчинмур бакъасса, ацIра дусса ацIния цалчинмур дакъасса»? Жавабрал ялув пикри буллай Оьмардул бакI ялавай бувну бур. Абу Аюблул увкуну бур: «Ва цIана чIун дакъа урча, та кIанай щяивкIсса адиминахь цIухха», - куну, тинай щяивкIсса Аьли-асхIаблуйн кIисса тIивтIуну бур. ЖугьутI Аьли-асхIаблучIанайгу хьуну, гайва суаллу буллуну бур. Аьли-асхIаблулгу ганан жаваб дуллуну дур:

– Ца усса, кIилчинма акъама – Бюхттулсса Аллагьри.

– КIива бусса, шамулчинмур бакъасса – баргъ ва барзри.

– Шанна дусса, мукьилчинмур дакъасса – магьар зия байсса шаннагу тIалакьри (цIа рутаву).

– Мукьва бусса, ххюлчинмур дакъасса – шариаьтрал дуцин ихтияр дуллусса мукьра щарссари.

– Ххюва бусса ряххилчинмур бакъасса – кьинилун байсса ххювагу чакри.

– Ряхва бусса арулчинмур бакъасса – Аллагьу Тааьланал дуньял-аьлам ляхъан бувсса ряхвагу гьанттари.

– Арулла дусса мяйлчинмур дакъасса – аруллагу ссаври.

– Мяйва усса урчIилчинма бакъасса – Аьрш бувгьусса мяйвагу малаикри.

– УрчIва бусса, ацIулчинма акъасса – ниттил лякьлуву оьрчIал байсса урчIва барзри.

– АцIра дусса ацIния цалчинмур дакъасса – Муса идавсин Аллагьнал ﷻ гьан дурсса ацIра улари.

Вай жавабру баяйхтту га жугьутIнал Ислам кьамул дурну дур.

 

Ислам Мусаев

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


Лажинлякъул лишан

Инсаннахьхьун ядуван дуллусса задрайн «аманат» учайссар. Ва бур аьрабрава лакку мазравунгу цайми бусурман миллатирттал мазурдивунгу бувкIсса махъ.   Аманат тIисса махъ аьрабрая таржума бувайссар «буллусса махъ бугьаву, дакI тIайлашиву, вихшала» тIисса мяънардай....


Аькьилсса бусаларду

  Нитти-буттал дуаь Ца аьлимчу-щейхначIа ккалаккисса мутааьлимнал ганахь миннат бувну бур цахара дуаь дувакьай, куну. «Ттул дуаь Аллагьнал ﷻ кьамул къадувантIиссар!» - баян бувну бур щейхнал. Мутааьлимтал махIаттал хьуну бур, цанчирча, дуаь чIа увкума ивкIун ур дуккавриву...


ХIабибнал ﷺ дуниял кьадитаврил бусала

Ца хавар бусанда, вичIи дишара Кьуръан-хIадис бувсун къабувчIайминнан, Аьжам шеъри бувну ХIабиб ﷺ кIицI анда Цал шафааьт жунма бияйрив ккаккан. Муъжизатру буслай гъалгъа буварча, КIивагу иттату макь экьи лагай, Цув кIицI лагаврийну ихтилат барча, Вай кьянкьасса дакIру кIукIлу хьун...


ЛирчIсса зумарду

Гьарца бусурманчунан кIулну бикIан аьркинссар хъирив лахъан дуллалисса эбадатгу, чIумуй дурмургу ца даражалий къадикIайшиву. Мунияту учайссар жагьилну унува дурмур хъинссар, хъунав хьукун дурмунияр, куну.   Мунин бувну, зумарду цила чIу-мал дургьуну щаллу дуван хIарачат бан аьркинссар....


Суал-жаваб

БучIиссарив жаназалул чак буван хьхьичI жаназа дакъанура. Жул шяравусса мизитраву мукунсса чак бувай гьарца нюжмар кьини. Мунин шариаьтраву цукунсса хIучча буссар? Имам Аль-Бухарил ва Муслимлул хIадисирттал луттирдавусса хIадисраву бувсун бур Эфиопиянал паччахI Наджаши ивкIусса хавар баяйхту...