ЖугьутIнал суаллу

ЖугьутIнал суаллу

Оьмар-асхIаб халифну усса чIумал муначIан ца жугьутI увкIун ур. Идавсил ﷺ мизитравунгу увххун, Абу Аюб аль-Ансаринал чIарав щяивкIсса Оьмар-асхIабнахгу урувгун ганал цIувххуну бур: «Инарав инсантурахь цIуххаву дувайма, амма вихьва щилчIав къацIуххайма, муъминтурал хъунама, амма вил хъунама акъама?» - куну. Оьмардул бувсун бур му инсан цува ушиву. Яла жугьутIнал цIувххуну бур: «Буси цури ца усса кIилчинма акъасса, кIива бусса шамулчинмур бакъасса, шанна дусса мукьилчинмур дакъасса, мукьра дусса ххюлчинмур дакъасса, ххюва бусса ряххилчинмур бакъасса, ряхва бусса арулчинмур бакъасса, арулла дусса мяйлчинмур дакъасса, мяйва усса урчIилчинма акъасса, урчIва бусса ацIулчинмур бакъасса, ацIра дусса ацIния цалчинмур дакъасса»? Жавабрал ялув пикри буллай Оьмардул бакI ялавай бувну бур. Абу Аюблул увкуну бур: «Ва цIана чIун дакъа урча, та кIанай щяивкIсса адиминахь цIухха», - куну, тинай щяивкIсса Аьли-асхIаблуйн кIисса тIивтIуну бур. ЖугьутI Аьли-асхIаблучIанайгу хьуну, гайва суаллу буллуну бур. Аьли-асхIаблулгу ганан жаваб дуллуну дур:

– Ца усса, кIилчинма акъама – Бюхттулсса Аллагьри.

– КIива бусса, шамулчинмур бакъасса – баргъ ва барзри.

– Шанна дусса, мукьилчинмур дакъасса – магьар зия байсса шаннагу тIалакьри (цIа рутаву).

– Мукьва бусса, ххюлчинмур дакъасса – шариаьтрал дуцин ихтияр дуллусса мукьра щарссари.

– Ххюва бусса ряххилчинмур бакъасса – кьинилун байсса ххювагу чакри.

– Ряхва бусса арулчинмур бакъасса – Аллагьу Тааьланал дуньял-аьлам ляхъан бувсса ряхвагу гьанттари.

– Арулла дусса мяйлчинмур дакъасса – аруллагу ссаври.

– Мяйва усса урчIилчинма бакъасса – Аьрш бувгьусса мяйвагу малаикри.

– УрчIва бусса, ацIулчинма акъасса – ниттил лякьлуву оьрчIал байсса урчIва барзри.

– АцIра дусса ацIния цалчинмур дакъасса – Муса идавсин Аллагьнал ﷻ гьан дурсса ацIра улари.

Вай жавабру баяйхтту га жугьутIнал Ислам кьамул дурну дур.

 

Ислам Мусаев

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


Хъинмунил гьану

Имам Муслимлул луттираву бур укунсса хIадис: «МухIаммад Идавсил ﷺ увкуна: "Аллагь Тааьла МарцIмари, марцIмур дакъа кьамулгу къадуваймари».   Кьуръандалуву Аллагьнал ﷻ халкьуннайн амру бувссар идавстурайхчIин: «Зу дукияра марцIмур, тIуллугу хъинсса дуллали»...


Аькьлукар ва халиф

Халиф Гьарун Рашидлул заманнай ивкIун ур Багьлюль тIисса салихIсса аькьлукар. Халиф чIун-чIумуй ганащал хьунаавкьуну ихтилат бувайсса бивкIун бур. Гьаруннул хъярч бувсса чIумалгу Багьлюллул хъинну аькьилсса жавабру дулайсса диркIун дур.   Ца кьини халифнал Багьлюль цачIана учIан увну,...


Вихьлив оьрчIру ттуплий бувккунни

Вихьлив хьунни Ккуллал райондалий дарсирдайн мизитирттавун бучIайсса оьрчIал дянивсса футболданул турнир.   Ванил агьаммур мурад бия оьрчIал дянивсса дусшиву цIакь даву ва спортрах гъира бутаву. Турнирданул сиптачиталну бувккунни «Ккуллал райондалул жагьилтал» тIисса ккурандалул каялувчи...


25-ва тикрал бува

Маэшат гьарта хьуншиврул ишла бувайсса багьантту цIухлалими чан къашай. Миннувату яла агьаммур, гьанумур цила чIумал ххювагу чак бавури, циняр шартIру, рукнурду, адабругу щаллу дурну, хъирив дуккайсса азкардугу дурккуну.   Мукунма, маэшат гьарза хьуншиврул хъинссар зухIа-чак баву, шанан утту...


ТалихI ссаву буссар?

Циняв муния гъалгъа тIун бикIай, циняв муничIан кIункIу тIий бур, амма инсаннахь инава луглагимур бувчIин бува учирча, балжисса жаваб дулунма нажагьгу къалякъай.   Пикри бувара, инсан ур ца ххирасса ххазиналух луглай, амма му чув лабивтун буссарив, цукунсса буссарив къакIулну. Му хьхьичIунай...