ЖугьутIнал суаллу

ЖугьутIнал суаллу

Оьмар-асхIаб халифну усса чIумал муначIан ца жугьутI увкIун ур. Идавсил ﷺ мизитравунгу увххун, Абу Аюб аль-Ансаринал чIарав щяивкIсса Оьмар-асхIабнахгу урувгун ганал цIувххуну бур: «Инарав инсантурахь цIуххаву дувайма, амма вихьва щилчIав къацIуххайма, муъминтурал хъунама, амма вил хъунама акъама?» - куну. Оьмардул бувсун бур му инсан цува ушиву. Яла жугьутIнал цIувххуну бур: «Буси цури ца усса кIилчинма акъасса, кIива бусса шамулчинмур бакъасса, шанна дусса мукьилчинмур дакъасса, мукьра дусса ххюлчинмур дакъасса, ххюва бусса ряххилчинмур бакъасса, ряхва бусса арулчинмур бакъасса, арулла дусса мяйлчинмур дакъасса, мяйва усса урчIилчинма акъасса, урчIва бусса ацIулчинмур бакъасса, ацIра дусса ацIния цалчинмур дакъасса»? Жавабрал ялув пикри буллай Оьмардул бакI ялавай бувну бур. Абу Аюблул увкуну бур: «Ва цIана чIун дакъа урча, та кIанай щяивкIсса адиминахь цIухха», - куну, тинай щяивкIсса Аьли-асхIаблуйн кIисса тIивтIуну бур. ЖугьутI Аьли-асхIаблучIанайгу хьуну, гайва суаллу буллуну бур. Аьли-асхIаблулгу ганан жаваб дуллуну дур:

– Ца усса, кIилчинма акъама – Бюхттулсса Аллагьри.

– КIива бусса, шамулчинмур бакъасса – баргъ ва барзри.

– Шанна дусса, мукьилчинмур дакъасса – магьар зия байсса шаннагу тIалакьри (цIа рутаву).

– Мукьва бусса, ххюлчинмур дакъасса – шариаьтрал дуцин ихтияр дуллусса мукьра щарссари.

– Ххюва бусса ряххилчинмур бакъасса – кьинилун байсса ххювагу чакри.

– Ряхва бусса арулчинмур бакъасса – Аллагьу Тааьланал дуньял-аьлам ляхъан бувсса ряхвагу гьанттари.

– Арулла дусса мяйлчинмур дакъасса – аруллагу ссаври.

– Мяйва усса урчIилчинма бакъасса – Аьрш бувгьусса мяйвагу малаикри.

– УрчIва бусса, ацIулчинма акъасса – ниттил лякьлуву оьрчIал байсса урчIва барзри.

– АцIра дусса ацIния цалчинмур дакъасса – Муса идавсин Аллагьнал ﷻ гьан дурсса ацIра улари.

Вай жавабру баяйхтту га жугьутIнал Ислам кьамул дурну дур.

 

Ислам Мусаев

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


Имам Гъазалил насихIатру

Исламрал тарихраву ца яла машгьурма аьлимчу ивкIссар имам МухIаммад Абу ХIамид аль-Гъазали. Ганан ХIужжатуль-Ислам – «Исламрал ХIучча» тIисса ялунцIа дирзун диркIссар. Имамнал луттирду азарда шинал мутталий бусурманнал умматран чаннайн буккансса чаннацIукуну хъанай бур. Шикку...


Вила тагьар кIул дува

Гьарцама бусурманчунан агьамсса зад бур цаятува Аллагь ﷻ рязи хьунмур буллалаву. Заннал рязишиву дияйссар жуйвасса буржру биттур буллай, бунагьмуния арх буцлай, хъинбаларду гьарза буллай. Циняв чакру, зумарду, цадакьартту щаллу булларчагу, бакIравун суал буххай: Аллагьнал ﷻ хьхьичIсса ттула тагьар...


АхIмакьманал лишан

ХьхьичIазаманнай ца аькьлукар най ивкIун ур цала иширттай Бухаралив. Ганан ххуллул гьалмахчуну бакIрайн агьну ур хъинну маз чIявусса адимина. Ганал аькьлукарнахьхьун чIявусса суаллу буллай, жаваб дулуннин къаавцIуну, цала ва цайминнал оьрмурдавасса ишругу буслай, ивкIун ур.   Акьлукар...


Шанма хIакь

Идавсил ﷺ хьхьичIунсса асхIабтал Салман аль-Фариси ва Абу Ад-Дарда цIакьсса дустал бивкIун бур. Гайннал дянив дусшиву, уссушиву дацIан дурну диркIссар МухIаммад Идавсил ﷺ.   Ца кьини Салман увкIун ур Абу Ад-ДардачIан хъамалу. Ганан хIисав хьуну бур хъинну мискинсса къуш ва цихара къулагъас...


ХIурмат бушиву – Заннайн мютIишивур

Аллагьнайн ﷻ икрам-эбадат дуваву къуртал къашайссар так ца чак баврийну, зума дугьаврийну, Кьуръан буккаврийну ягу зикрирду буллалаврийну. Аллагьнайн ﷻ эбадат дуваву – му хъанахъиссар инсаннал оьрмулуву буллалисса, хъанахъисса цимурца ишру Аллагьнайн мютIину баву. Дукра дукаву бикIу,...