Хъиривппа-хъиривсса махъру

Хъиривппа-хъиривсса махъру

Идавсил ﷺ хIадисраву увкуну бур: «Инсаннал бивкIу мунал оьрмулуха лавхьхьуну бикIантIиссар». Ва хIадисрал мяънагу – инсан ухьурча цала оьрму бутлай ссалчIав пикри бакъа, Аллагь ﷻ хъама ивтун, мува куццуй оьрмулува гьангу бюхъайссар; Аллагьнайн ﷻ мютIисса, эбадатрай даим хъанахъисса инсанналмур ахир ххуйсса шайссар.

 

Ца мизитрал имамнал укунсса хавар бувсуна. Цув имамну зузисса мизитравун гьарца чаклийн учIайсса ивкIун ур ца хъунав хьусса адимина. Цала оьрмулух ва къашайшиврух къаурувгун, хьхьичIсса ххуттаву авцIуну чак бувайсса бивкIун бур.

Имам буслай ур: «Ца кьини чак бувну дахьва «салам» булайхту, чаклил хъиривсса азкар-дуаьртту дуккиннинвагу къаавцIуну, му къужа ттучIан гъан хьуну увкуна: «ХIурмат бусса имам, ттухь Исламравасса ци-бунугу буси, на цайминнангу лахьхьин буллан ччай урача». На гьанавиххи хьуну, утти ванахь цири бусайсса тIий уссияв. Му чIумал Аллагьнал ﷻ цIимилийну ттун дакIнин багьуна укунсса хIадис: «Буссар кIива махъ, Аллагьнан ﷻ ххирасса, зумух ласун бигьасса, Мизан-цинцилттай кIусса: «СубхIаналлагьи ва бихIамдигьи, субхIаналлагьил аьзим». Къужлул вай махъру ялагу кIила-шамилва тикрал бува увкуна. Яла «Гьар, утти ттун му хIадис дакIний ливчIунни», – куну ивзун авчуна. Чак бувну махъ мизитравусса халкь ганачIан гъан хъанай, цIуллу-сагъшиву цIухлай бия. Гьарцаннахь жавабран къужлул учайва: «Вин кIуллив МухIаммад Идавсил ﷺ увкушиву: «Буссар кIива махъ, Аллагьнан ﷻ ххирасса, зумух ласун бигьасса, Мизан-цинцилттай кIусса: «СубхIаналлагьи ва бихIамдигьи, субхIаналлагьил-аьзим».

Му куццуй, цана хьуна авкьуманахь къужлул му хIадис бусайва. Шавай зана хьувкун, мунал цала кулпатрал агьулданухьгу му бувсун бия. ЦачIанма хъамал бучIайхтугу мунал учайсса бивкIун бур: «Буссар кIива махъ, Аллагьнан ﷻ ххирасса, зумух ласун бигьасса, Мизан-цинцилттай кIусса: «СубхIаналлагьи ва бихIамдигьи, субхIаналлагьил-аьзим».

Идавсил ﷺ увкуссар: «Хъинмунил ххуллийн халкь тIайла бувайма, хъинмур бувайма кунассар». Ва къужлул дакIнивунгу га хIадисрал гужсса асар биян бувну бивкIун бур.

Ца чIумал му къужа хъинну къашавай хьуну, шанийн агьну ивкIун ур. Гъанминнал оьвкуну бур духтурнайн, увцуну ур азарханалийн. Микку цайна цува учIан увну ур. Къужлул яругу тIивтIуну, духтурнайн оьвкуну бур: «Да, ацIу вихьва ца хIадис бусаннача, МухIаммад Идавсил ﷻ увкуссар: «Буссар кIива махъ, Аллагьнан ﷻ ххирасса, зумух ласун бигьасса, Мизан-цинцилттай кIусса: «СубхIаналлагьи ва бихIамдигьи, субхIаналлагьил-аьзим». Ва хIа-дисгу бувсун, къужлул яру лавкьуну бур, мунияр махъ мунал рухI дуллуну дур. Мунал махъва-махъ увкумур хьуну бур Аллагьнаха ﷻ цIа дуллалисса махъру.

Ва хавар жунмасса насихIатри. Ванил жунма бувчIин буллалиссар оьрмулуву ци ххирану бурув, муниха лархьхьусса ахиргу дикIантIишиву. Жула ахир – Кьиямасса кьини Аллагьнал ﷻ хьхьичI бацIан бувантIисса тагьарди.

Мунияту, пикри буван аьркинни, хIадурну бурув жува ва панасса дунияллул хъиншивурттах абадлийсса ахиратрал неъматру баххана буван.

 

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


Шанма хIакь

Идавсил ﷺ хьхьичIунсса асхIабтал Салман аль-Фариси ва Абу Ад-Дарда цIакьсса дустал бивкIун бур. Гайннал дянив дусшиву, уссушиву дацIан дурну диркIссар МухIаммад Идавсил ﷺ.   Ца кьини Салман увкIун ур Абу Ад-ДардачIан хъамалу. Ганан хIисав хьуну бур хъинну мискинсса къуш ва цихара къулагъас...


Имам Гъазалил насихIатру

Исламрал тарихраву ца яла машгьурма аьлимчу ивкIссар имам МухIаммад Абу ХIамид аль-Гъазали. Ганан ХIужжатуль-Ислам – «Исламрал ХIучча» тIисса ялунцIа дирзун диркIссар. Имамнал луттирду азарда шинал мутталий бусурманнал умматран чаннайн буккансса чаннацIукуну хъанай бур. Шикку...


Идавсин ﷺ ххирамий

Жуна кIулну ухьурча лахъисса оьрму бувтсса, чанну къашавай хъанай ивкIсса, хъус-маэшат гьарзасса, цанма ччисса куццуй ялапар хъанай ивкIсса инсан, жува бикIару мунай дакI мяш хъанай. Амма мукунсса инсаннал тIуллу, аьмаллу ххуйсса бивкIун бакъахьурча, му бувтсса оьрмулия цукунчIавсса хайр...


АцIлийнусса чири

Кьуръан буккаву МухIаммад Идавсил ﷺ суннат бушиву, чири хъунмасса даву душиву къакIулсса цучIав акъахьунссар. Мунияту гьарца бусурманчунал хIарачат буллан аьркинссар аьраб мазрай Кьуръан буккин лахьхьин. Расулуллагьнал ﷻ увкуссар: «Зувату яла ххуйма – Кьуръан буккингу лавхьхуну,...


Шинал дайдихьу

Бусурманнал календарьданул (гьижралул) цIусса шин дайдишайссар МухIаррам зуруя. Ванил ца агьамшивугу – инсаннал цала оьрмулул, тIуллал, давурттал хIисав дувайсса чIун хъанахъиссар. Оьмар-асхIабнал увкуссар: «Зула оьрмулул хIисав зува ласияра, зуятура хIисав ласуннин (дунияллия...