Аькьилсса бусаларду

Аькьилсса бусаларду

Аькьилсса бусаларду

Кьамулсса дуаь

Маккалив хIажитал бивкIун бур Кяъбалул лагма лавгун дуаьртту дуллай. Гайннавух ивкIун ур ца туркман адимина, укунсса кIанай ци дуаь дайссарив, ци учайссарив къакIулну, бан-бит бакъа, пашман хьуну.

Цала къавкъиншиврул ва бюхъу бакъашиврул къума лавгун, Заннайн лаизлан ивкIун ур: «Я Рабби, я Аллагь! Вин кIулссар на цукун бюхъу-каши дакъасса, заэвсса инсан уссарав! Вай циняв хIажитал ци чIа тIий бухьурчагу, нагу Вихь мува му чIа тIиссара!» Мунияр махъ ца салихIсса адиминан макIра ккавккун бур га туркман адиминал дуаь кьамул даврил барачатрайну цинявннал ХIаж кьамул хьушиву.

Аькьлу буманан ва бусалалува бувчIин аьркинссар пасихIсса аьраб мазрай гьарцаннан бизар хьунну, лахъину дурсса дуаьлия мюнпат къахьунтIишиву, дакI Занная архну, гъафлатраву духьурча. Увкуну бур: «Аллагьнайн ﷻ лабизлази дакI хъун къадурну, яла лагьманал, аскиманал, яхI гъавгъманал мазрай. ПасихIшиву ккаккан дуллай дуаьрду лахъи мадулларди». ХьхьичIазаманнайсса аьрифтурал (Аллагь ﷻ кIул шаврил даражалийн бивминнал) халкьуннал дянив дуккайсса дуаь арулва калималуяр лахъи къадайсса диркIссар. Цувалуний дуллалимур дуаь личIири.

 

Заннал кьудрат ва цIими

Ца кьини Ибрагьим Ибн Адгьам жамилий хьхьиривух най ивкIун ур. Цакуну гужсса марч гьаз хьуну, хьхьири гьалак бувккун бур. Жамилийсса халкь вев-гьай тIун, аьтIун бивкIун бур, ххассал шаврийнсса умуд кьувкьуну. Шанул ккик тIий ивкIсса Ибрагьим гайнал чIурдал чантI учин увну ур. Жамилул бакIрачаIн бучIанмур чIалай, гассят дуаь дуллан ивкIун ур: «Я Рабби. Ина Вила гуж ккаккан бунни Инава хъама бивтми (гъафлатравун багьми) чантI учин баншиврул! Тти ккаккан бува Вила цIимигу, жул Заллуй!» - куну. Муссят марчгу кьабагьну, хьхьири паракьат хьуну бур.

 

НакI даххул оьл

Ца инсаннал бивкIун бур оьл. Ганал гьарца кьини оьл ттивзусса накI даххайсса диркIун дур, щингу хIала дурну.

Ца кьини мугьали бувккун, оьл лавсун, бивкIуну бур. Оьлил залуннал чIивисса оьрчIал увкун бур: «НакIливух хIала дурсса циняр щин цачIун хьуну, жула оьл лавсунни!» - куну.

 

Халифнал маччами

Оьмар-асхIаб халифшиврийсса чIумал, халкьуннайн цала цIусса буюр бувайхту, ганал анаварну цала гъан-маччами бавтIун, укунсса насихIат байсса бивкIссар: «Зун кIулссар на цIусса амру буккан бувшиву. Халкь зух бурувгун буссар, ккашилсса вахIшисса жанаварт кунма. Зу на увкумур биттур къабулларча жяматралгу къабантIиссар. Зу хIурматрай биттур булларча, гайнналгу мукунма бувантIиссар. Валлагьи, ттул амрулийн хилипшиву дурну зуватусса цания-ца ттучIан диван бан увцуну бучIарча, на мунан кIилийнусса танмихI банна. Утти зунма ччимур бувара: ччарча сивсуну бикIи, ччарчагу хIалимну!»

 

Къашайшалал буржлувтал

Кьайс Ибада тIисса адимина къашавай хьуну ур, амма ганах урган цучIав къаувкIун ур. Цаннал ганахь бувсун бур: «Халкь вих бурган бучIан нач хъанай бур, чIявуми вин арцу буржлувну бунутIий». «Аллагьнан ﷻ къаххирассар диндалул уссурвал цанначIан ца бучIан дахчилачимур», - увкуну, Кьайслул баян бувну бур цинявннал буржру хIалал бивтшиву. Мунияр махъ ганал къатлул бухкIулу гъавгъун бур – мукун чIявусса инсантал ганах буруган занан бивкIун бур.

 

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


Шанма хIакь

Идавсил ﷺ хьхьичIунсса асхIабтал Салман аль-Фариси ва Абу Ад-Дарда цIакьсса дустал бивкIун бур. Гайннал дянив дусшиву, уссушиву дацIан дурну диркIссар МухIаммад Идавсил ﷺ.   Ца кьини Салман увкIун ур Абу Ад-ДардачIан хъамалу. Ганан хIисав хьуну бур хъинну мискинсса къуш ва цихара къулагъас...


Шинал дайдихьу

Бусурманнал календарьданул (гьижралул) цIусса шин дайдишайссар МухIаррам зуруя. Ванил ца агьамшивугу – инсаннал цала оьрмулул, тIуллал, давурттал хIисав дувайсса чIун хъанахъиссар. Оьмар-асхIабнал увкуссар: «Зула оьрмулул хIисав зува ласияра, зуятура хIисав ласуннин (дунияллия...


АцIлийнусса чири

Кьуръан буккаву МухIаммад Идавсил ﷺ суннат бушиву, чири хъунмасса даву душиву къакIулсса цучIав акъахьунссар. Мунияту гьарца бусурманчунал хIарачат буллан аьркинссар аьраб мазрай Кьуръан буккин лахьхьин. Расулуллагьнал ﷻ увкуссар: «Зувату яла ххуйма – Кьуръан буккингу лавхьхуну,...


Буллугъшиврул душмантал

Аваданшиву ягу мискиншиву ца дуциндалий кIул дуван, царай цинцилттай дишин шайсса задру дакъар. Ца инсаннал мискиншиврун ккалли дувансса тагьар цаманан аваданшивуну чIалан дикIай. Мукунма, цаннан аваданшивуну чIалачIимур, цаманал мискиншивуну хIисав дуван бюхъай.   ДакIниву хIакьсса иман...


«Шанма бутIул ца бутIа»

Кьуръандалувусса ца яла бюхттулмур сура хъанай бур «Аль-Ихлас» («Кьулгьу»). Ва суралул хIакъираву жучIанма бивну бур тамансса Идавсил ﷺ хIадисру.   Шанма бутIул ца бутIа Абу Саид аль-Худрил бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ цалва асхIабтурахь цIувххушиву: «Ца...