Заралсса хасият

Заралсса хасият

Гьарца аькьлу бусса инсаннан бувчIин къабувнува чIалай бур къалиян учаву заралсса зад бушиву, цанчирча, мунил инсаннал диндалун, кулпатран ва цIуллу-сагъшиврун зарал биян буллай бунутIий. Му чIалачIисса зад бур.

Кьуръандалуву Аллагь Тааьла чIявусса кIанттай жунма лахьхьин буллай ур, нитти-буттал цалва оьрчIан лахьхьин бувайсса кунма, жулва чурххан, кулпатран ягу лагма-ялттуминнан зарал биян буваймур, марцI дакъамур, мюнпат биян къабуваймур дуллан къабучIишиву. Инсаннан хайр биян буваймурдив – хIалалссар куну бур. Кьуръандалуву увкуну бур: «Зулва зува литIун мабулларди!». Инсаннаща дукра къаканай яхьун къабюхъайссар, амма цири мунан хьунтIисса къалиян учаву кьадитарча?

Аллагь Тааьланал инсан цала цува ивчIан улланшиврул ляхъан увссарив? Къалиян учавриясса заралунния тIурча, хьхьичIва-хьхьичI мунил бусурманчунан Аллагь ﷻ хъама итан уллалиссар. Къалиян учайманан чакэбадат дуван захIматссар. Мукунманан салихIсса, ххуйсса инсантуравух хIала уххан захIматссар. Паракьатну, рахIатну къалиян учин бюхъайсса кIантту язи бугьлан икIайссар. Мунал дусталнугу бугьантIиссар цува кунмасса къалиян учин ххирами. Таммакулул чурххал цIуллусагъшиврунгу хъунмасса зарал биян буллалиссар: чурххал гуж-кьувват чан шайссар, яруннин чани чан шайссар, къюкIлин зарал бувайссар, хъугьу буккан бувайссар, ракрал цIуцIаву хьун бюхъайссар. Къалиян учаврил инсаннал хъуслингу зарал биян буллалиссар, га мискиншиврувун кIункIу уллалиссар. Идавстураву, имамтураву, шайхтураву ва аьлимтураву акъассар цаягу къалиян учайсса ягу учин ихтияр дуллусса.

Шариаьтрайн бувну къалиян учаву карагьатссар (къахъинссар), амма бунагь бакъассар тIиссагу буккай. Амма жунма кIулну бикIан аьркинссар, шанма карагьатмур буварча, му ца чIивисса бунагьрайн кIура баяйшиву, шанма чIиви бунагьгу ца хъун бунагьран ккалли шайшиву. Тти пикри бувара къалиян учайманал кьинилун цими бунагь буллай урив, ахирданийгу оьрмулухун тIий ивкIманал къинттуллух цими хъун бунагь бикIантIий бурив!?

ДАВУД КЬУРБАНОВ

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Хъинсса тIул-тIабиаьтраясса калимарду

Хъинсса тIул-тIабиаьтран хас бувну буссар тамансса, мусил багьасса махъру. Шикку чичинну миннувасса цаппара, гъафлатравун дахьларгсса дакIру кIукIлу хьуну, хъинсса тIуллу дуллан кIункIу дуваншиврул:   МухIаммад Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Бусурманнава цала диндалуву яла узданма...


Заннайн мютIисса кулпат

Кулпатрал оьрмулуву хъунмасса кIану бугьлагьиссар ласнал ва щарссанил дянивсса дакьаврил (гармониялул). Мунил хъунмур биялагу хъаннихьри. Ва макьалалуву бусанну цаппара маслихIатру, кулпат дакьаврил хIалданийн бучIан баву бигьа дуллалисса, цанчирча, мукунсса кулпатраву паракьатшиву, рахIатшиву ва...


ТIайла буккан ва хьуна бакьин

Аллагьнал ﷻ халкь ляхъан бувну бур, цайва бивхьусса амрурду биттур буллай, дакIурдивусса мурадирттайн билланшиврул. Аллагьнал ﷻ амрурдугу так дин-чаклийну къуртал къашайссар, ми амрурдал вивлавсун буссар инсаннал щалва оьрму. Оьрмулул мутталий инсаннан чIявуну аьрххи-ссапарданийн уккан багьай....


Нюжмар кьини дурну къахъинмур

Бусурмансса халкьуннал дур арулва гьантлий цал тикрал шайсса байран – нюжмар кьини. Му кьини бувсса хъинбалалух, эбадатрах цамур чIумалнияр гьарзасса чири шайссар. Муниятур нюжмар-кьини хъинбала-хъиншивуртту дуллай гьан дуван хIарачат буллан бикIайсса.   Му кьини дувайсса эбадатирттава...


Аькьлукартурал махъру

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIаб Аьбдуллагь ибн Масъоьдлул увкуну бур: «Халкьуннал учай ххаллилсса махъру. Махъру ва тIуллу цасса инсанни талихIрайн уккантIисса. Махъру тIуллаха къалавхьхьума – аьй дуван лайкь хьумари».   Аьбдуллагь ибн Аьмрдухьхьун ца инсаннал буллуссар джигьадрал хIакъиравусса суал....