Аькьилсса бусаларду

Аькьилсса бусаларду

Ххуллул гьалмахчу

Ца инсан ХIажлия зана хьувкун хъинну цIарду дуллай буслан ивкIун ур цащала ивкIсса адиминая.

– Та хъинну дин дусса, мудан зикри-эбадат дуллалисса адимина ия. Хьхьу дутан бавцIусса кIанайгу цанмалусса кIану лявкъуну чакру, дуаьрду дуллан икIайва. Жун хъунмасса талихI хьунни укун салихIсса, Занная нигь дусса инсан ххуллул гьалмахчуну бакIрайн агьаврия.

Ганал бусласимур бавсса ца аьлимчунал цIувххуну бур:

– Гакссава эбадатрахун агьсса ганал иширтталсса щил байва: дукра щил дайва, ганал варанттух цу ургайва, янна-ус щил хIадур дайва?

– Ми давуртту дуллансса, ганаха хIурмат бансса талихI жун хьунни. Га тIурча мукун мюршсса иширттах къулагъас къадуллай, цала диндалухух лавгун ия.

– Туну зу бивкIун буру ганаяр ххуйссагу, ххаллилссагу, – увкуну бур аьлимчунал.

 

Ниттил дуаь

Ца аьлимчунал бувсун бур укунсса хавар: «На оьрчIний мизитравун занай айивхьуссияв Кьуръандалул дарсирайн. Цалчинмур кьини муаьлимнал ттухь ттунма кIулмур букки увкуна, ттул даража ххал буваншиврул. На уссияв сура «аль-ФатихIа» («АльхIам») буккин ччай, амма ххуйну къакIулшиврул буккин къавхьуна.

– Вил нину дуссарив? – цIувххуна муаьлимнал.

– Дуссар, - учав на.

– Ниттихъал дуаьрду кьамулссарча, ина ганихь дуаь дува уча, Аллагьнал ﷻ вила дуккаву бигьа дуваншиврул, – маслихIат бувуна муаьлимнал.

Шавай учIайхту на дадахь миннат бувссия ттухара дуаь дува куну.

Га иш хьуну махъ тамансса шинну ларгуна. На Багъдадлив дуклан лавгссияв. Дуккавугу къуртал дурну жула шагьрулийн зана хьуссияв. Ца кьини ттула гьалмахчунащал жула махIлалийсса мизитраву «Мухтасар Музани» тIисса луттиравасса ца масалалул хIакъираву ихтилат буллалисса кIанай жул ялун гава муаьлим увххуна. Ссаламгу буллуну, арх акъа щяивкIуна. Цаппара хIаллай жух вичIилийгу ивкIун ганал увкуна:

– Му луттирал захIматшиву! МахIатталла, зун муниву чивчумур цукун бувчIлай бур?!

Ттун ччай бия ганахь жавабран: «Ниттихь дуаь дува учирча вингу бувчIинтIиссар», – учин, амма нач хьуну къаувкуссия.

 

Жанаварт

Халкьунная арх увцуну, цана цувалу яхъанахъисса инсаннахь (загьиднахь) цIувххуну бур:

– Ина мукун инавалу ялапар хъанай бизар къашарав?

– Ттун дулланмур чIяруссар: кIива къарчигъай ва кIива барзу махь буван, кIива бюрх паракьат буван, шатта буккан къабитан, ттукку зузи буван ва асландалуйх хьхьури лаххан.

ЦIухлахима махIаттал хьуну ур:

– Ина ци тIиссара? Вил чIарав ми циняв жанаварт бурив?

– Вай ттуву буссар. Ккавкмунийн ххяххайсса кIива къарчигъай – ттул кIивагу я. Хьунадаркьумунин зарал бувайсса кIива барзу – ттул кару. Аьркин бакъанийн тIанкI тIисса бюрхру – ттул ччанну. Ххуй къаивзманавун загьру бутIин хIадурсса шатта – маз. Тарс бавцIусса ттукку – чурх. Цува паччахIра тIисса аслан – ттул нафс. Бизар хъанансса чIун дакъар!

 

 

ХIадур бувссар М. АхIмадовлул

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


ЛирчIсса зумарду

Гьарца бусурманчунан кIулну бикIан аьркинссар хъирив лахъан дуллалисса эбадатгу, чIумуй дурмургу ца даражалий къадикIайшиву. Мунияту учайссар жагьилну унува дурмур хъинссар, хъунав хьукун дурмунияр, куну.   Мунин бувну, зумарду цила чIу-мал дургьуну щаллу дуван хIарачат бан аьркинссар....


ХIабибнал ﷺ дуниял кьадитаврил бусала

Ца хавар бусанда, вичIи дишара Кьуръан-хIадис бувсун къабувчIайминнан, Аьжам шеъри бувну ХIабиб ﷺ кIицI анда Цал шафааьт жунма бияйрив ккаккан. Муъжизатру буслай гъалгъа буварча, КIивагу иттату макь экьи лагай, Цув кIицI лагаврийну ихтилат барча, Вай кьянкьасса дакIру кIукIлу хьун...


Суал-жаваб

БучIиссарив жаназалул чак буван хьхьичI жаназа дакъанура. Жул шяравусса мизитраву мукунсса чак бувай гьарца нюжмар кьини. Мунин шариаьтраву цукунсса хIучча буссар? Имам Аль-Бухарил ва Муслимлул хIадисирттал луттирдавусса хIадисраву бувсун бур Эфиопиянал паччахI Наджаши ивкIусса хавар баяйхту...


Иман цIакь дувансса давуртту

Идавсих ﷺ вичIи дирхьума – Аллагьнайн ﷻ мютIи хьумари. «Нур» тIисса суралуву увкуну бур: «Аллагьнайн ﷻ ва Идавсийн ﷺ мютIину бикIи, акъахьурча зун жаваб дулун багьантIиссар». Вай мукъурттил мяйжан буллай бур Идавсил ﷺ ххуллу (сунна) бувгьуну бачаврийну инсантурайн...


ЧIун ва иман

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIабтал бавтIсса кIанттавату ппив къашайва тIар сура «аль-Аьср» къабувккуну. Ва бур Кьуръандалул ца яла кутIамур сура, цинугу шанма аят бусса. Ванил цалчинмур аятраву Заннал увкуну бур (мяъна): «Хъа буллай ура ахттакьун чIумуйн».   Аллагьу...