Аькьилсса бусаларду

Аькьилсса бусаларду

Ххуллул гьалмахчу

Ца инсан ХIажлия зана хьувкун хъинну цIарду дуллай буслан ивкIун ур цащала ивкIсса адиминая.

– Та хъинну дин дусса, мудан зикри-эбадат дуллалисса адимина ия. Хьхьу дутан бавцIусса кIанайгу цанмалусса кIану лявкъуну чакру, дуаьрду дуллан икIайва. Жун хъунмасса талихI хьунни укун салихIсса, Занная нигь дусса инсан ххуллул гьалмахчуну бакIрайн агьаврия.

Ганал бусласимур бавсса ца аьлимчунал цIувххуну бур:

– Гакссава эбадатрахун агьсса ганал иширтталсса щил байва: дукра щил дайва, ганал варанттух цу ургайва, янна-ус щил хIадур дайва?

– Ми давуртту дуллансса, ганаха хIурмат бансса талихI жун хьунни. Га тIурча мукун мюршсса иширттах къулагъас къадуллай, цала диндалухух лавгун ия.

– Туну зу бивкIун буру ганаяр ххуйссагу, ххаллилссагу, – увкуну бур аьлимчунал.

 

Ниттил дуаь

Ца аьлимчунал бувсун бур укунсса хавар: «На оьрчIний мизитравун занай айивхьуссияв Кьуръандалул дарсирайн. Цалчинмур кьини муаьлимнал ттухь ттунма кIулмур букки увкуна, ттул даража ххал буваншиврул. На уссияв сура «аль-ФатихIа» («АльхIам») буккин ччай, амма ххуйну къакIулшиврул буккин къавхьуна.

– Вил нину дуссарив? – цIувххуна муаьлимнал.

– Дуссар, - учав на.

– Ниттихъал дуаьрду кьамулссарча, ина ганихь дуаь дува уча, Аллагьнал ﷻ вила дуккаву бигьа дуваншиврул, – маслихIат бувуна муаьлимнал.

Шавай учIайхту на дадахь миннат бувссия ттухара дуаь дува куну.

Га иш хьуну махъ тамансса шинну ларгуна. На Багъдадлив дуклан лавгссияв. Дуккавугу къуртал дурну жула шагьрулийн зана хьуссияв. Ца кьини ттула гьалмахчунащал жула махIлалийсса мизитраву «Мухтасар Музани» тIисса луттиравасса ца масалалул хIакъираву ихтилат буллалисса кIанай жул ялун гава муаьлим увххуна. Ссаламгу буллуну, арх акъа щяивкIуна. Цаппара хIаллай жух вичIилийгу ивкIун ганал увкуна:

– Му луттирал захIматшиву! МахIатталла, зун муниву чивчумур цукун бувчIлай бур?!

Ттун ччай бия ганахь жавабран: «Ниттихь дуаь дува учирча вингу бувчIинтIиссар», – учин, амма нач хьуну къаувкуссия.

 

Жанаварт

Халкьунная арх увцуну, цана цувалу яхъанахъисса инсаннахь (загьиднахь) цIувххуну бур:

– Ина мукун инавалу ялапар хъанай бизар къашарав?

– Ттун дулланмур чIяруссар: кIива къарчигъай ва кIива барзу махь буван, кIива бюрх паракьат буван, шатта буккан къабитан, ттукку зузи буван ва асландалуйх хьхьури лаххан.

ЦIухлахима махIаттал хьуну ур:

– Ина ци тIиссара? Вил чIарав ми циняв жанаварт бурив?

– Вай ттуву буссар. Ккавкмунийн ххяххайсса кIива къарчигъай – ттул кIивагу я. Хьунадаркьумунин зарал бувайсса кIива барзу – ттул кару. Аьркин бакъанийн тIанкI тIисса бюрхру – ттул ччанну. Ххуй къаивзманавун загьру бутIин хIадурсса шатта – маз. Тарс бавцIусса ттукку – чурх. Цува паччахIра тIисса аслан – ттул нафс. Бизар хъанансса чIун дакъар!

 

 

ХIадур бувссар М. АхIмадовлул

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Кьурбандалул байран

Кьурбандалул кьини – Исламравусса яла агьаммур байран хъанахъиссар. Аьрабрай ванийн «Эд аль-АдхIа» учайссар. Му хъанахъиссар Зуль-ХIижжа зурул 10-мур кьини. Мунил хъиривсса шанма гьанттагу байрандалул гьантрину ккаллиссар, миннуйн «ташрикьрал» гьантри...


Суал-жаваб

БучIиссарив мизитраву чIирайн ттиликI рирщуну шанан? Мизитраву шанан бучIиссар инсан «джунуб» хьуну (чурх шюшин, гъуслу буван аьркинну) акъахьурча ва гиву чак буллалиминнахун ахчилай, гай къума буллай акъахьурча. Вай шартIру биттур къадуварча, мизитраву шанан къабучIиссар,...


КьюлтIмур кIул бан шайссарив?

ЦIанасса чIумал цаппара инсантал цукунсса бунугу балаллувун ягу захIматшивурттавун багьсса чIумал, аькьлу бухлавгсса кунма, му захIматшиврува ххассал хьуншиврул бикъавсса кIану къабитай: духтуртурачIан лагай, хIакимтурачIан бияй, битай лахъисса сапарду, жура-журасса дару-сававру ишла дуллан бикIай....


ЖугьутIнал суаллу

Оьмар-асхIаб халифну усса чIумал муначIан ца жугьутI увкIун ур. Идавсил ﷺ мизитравунгу увххун, Абу Аюб аль-Ансаринал чIарав щяивкIсса Оьмар-асхIабнахгу урувгун ганал цIувххуну бур: «Инарав инсантурахь цIуххаву дувайма, амма вихьва щилчIав къацIуххайма, муъминтурал хъунама, амма вил хъунама...


Ссайгъат баву

Цаннал цаннан укра зад дулаву, ссайгъат баву ссуннатссар, Аллагьнал ﷻ ххуллий, Аллагь ﷻ рязи уван дуллай ухьурча. Му дулайнигу «на ва хъус вин укра дулав», – куну дулайманал учин аьркинссар. «Нагу кьамул дурссар», - куну, ласайманалгу учин аьркинссар. Мукун къакуну,...