Аькьилсса бусаларду

Аькьилсса бусаларду

Дуаь кьамулма

 

Машгьурсса имам АхIмад цала иширттай ссапарданий унува, хьхьу дутан ца шяравусса мизитрачIа авцIуну ур. Амма къаралчинал га мизитравун уххан къаивтун ур, кIюрххилнин лавкьуссар тIий. МахIаттал хьусса имамнал циксса миннатру булларчагу, къаралчи цаламуний авцуIну ур.

 

 

Му иш хIисав хьуну бур мизитрая арх акъа ялапар хъанахъисса ччатIшахьун. Угьарасса инсаннай цIими хьуну, цачIана хьхьу дутан увцуну ур.

Хъамаличунаха хIурматгу бувну, ччатIшахьу цала даврихун агьну ур – кIюрххил баххансса ччатI шахьлай улувкьуну ур. Имамгу ганах уруглай щяивкIун ур. ИникIма дуллалиссаксса ччатIшахьу мудан «Астагъфируллагь, астагъфируллагь» тIий ивкIун ур. Му куццуй щала хьхьу цала санятраха зий, тавбагу дуллай гьан дурну дур.

КIюрххил имамнал цIувххуну бур:

– Ина зузисса чIумал «астагъфируллагь» тIий ияв, мунил мяъна цири, ина мукун циван тIун икIара?

– Укунсса аьдат хьуну дур, – куну, ламусну жаваб дуллуну дур ччатIшахьул.

– Мукун дуллалаврия вин цукунсса хайр хьур? – цIувххуну бур имамнал.

– Валлагьи, Аллагьу Тааьланал ттул циняв дуаьрду кьамул дунни, так ца личIаннин…

– Цумур дуаь кьамул къадурди?

– Бюхттулсса имам АхIмад ккаккан, ганащал хьунаакьин ччива! – куну бур ччатIшахьул.

– Валлагьи, му дуаьгу Заннал кьамул дурну дур. Нара АхIмад! – увкуну бур имамнал. – Вил дуаь кьамул хьуншиврул на мизитравун уххангу къаивтунна!

 

 

Ххюра шартI

 

Ца инсан Ибрагьим ибн АдгьамлучIан увкIун, миннат бувну бур:

– На ттуйва нава зулму бав чIявусса бунагьру буллай. Ттухь насихIат буси, бунагьирттая дакI дайщунсса махъ уча.

 

– Ххюра шартI биттур дарча, вин бунагь баву нахIу къабизантIиссар.

– Бусикьай ми цукунсса шартIрур!

– Цалчинмур: бунагьсса тIул дуван дакIнин багьайхту, Аллагьнал ﷻ буллусса кьисмат мабукав.

– Яр на ци дукави, дунияллий думур Аллагьнал ﷻ дакъарив ляхъан дурсса?

– Туну тIайларив оьрмулухун Заннал дуллумургу канай, мютIи акъама!

– Мукун къахьунссар, буси кIилчинмур.

– Бунагь мабав Аллагьнал ﷻ аьрщарай, цамур кIанайн насу.

– Му хъиннува захIматри. Аллагь ﷻ акъа цама заллусса аьрщи дакъассархха!

– Туну тIайларив Аллагьнал ﷻ дуллумургу канай, Аллагьнал ﷻ аьрщарайгу яхъанай, бунагьру буллалима!

– Буси шамилчинмур.

– Бунагь бан ччан бикIарча, ина Аллагьная ﷻ кIучIсса, къачIалачIисса кIанай лаивкIун бува.

– Буссарив мукунсса кIану? Аллагьнан ﷻ кьюлтIмургу чIалачIиссархха!

 – Туну тIайларив Аллагьнал ﷻ дуллумургу канай, Аллагьнал ﷻ аьрщарайгу яхъанай, Аллагьнал ﷻ хьхьичI бунагьру буллалима!

– Буси хъиривмур.

– Вила рухI ласун Изрияил-малаик учIайхту, ганахь чансса ссавур дува, тавба дувансса мугьлат була уча.

– Мукунсса миннатру Изрияилнал кьамул къабайссар.

– Туну вила ялун чара бакъа бучIантIисса бивкIу арх бансса каши дакъанура, бунагьругу буллай, ахир хайрданийн дуккаврийн умуд цукун бишинна?!

– Буси ххюлчинмургу.

– Кьиямасса кьини инава цIаравун утан малаиктал бучIайхту, гайннайн мютIи машара, мауххав Дужжагьравун.

– Гайннал ттух вичIирагу къадишинтIиссар.

– Туну ина цукун ххассал хьунсса пикрилий ура?

– Да Ибрагьим, гьар, ттун бувчIунни. На Аллагьнахь ﷻ багъишла ити тIий ура, тавба дуллалиссара!

 

 

ХIадур бувссар М. АхIмадовлул

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


Суал-жаваб

БучIиссарив жаназалул чак буван хьхьичI жаназа дакъанура. Жул шяравусса мизитраву мукунсса чак бувай гьарца нюжмар кьини. Мунин шариаьтраву цукунсса хIучча буссар? Имам Аль-Бухарил ва Муслимлул хIадисирттал луттирдавусса хIадисраву бувсун бур Эфиопиянал паччахI Наджаши ивкIусса хавар баяйхту...


ХIабибнал ﷺ дуниял кьадитаврил бусала

Ца хавар бусанда, вичIи дишара Кьуръан-хIадис бувсун къабувчIайминнан, Аьжам шеъри бувну ХIабиб ﷺ кIицI анда Цал шафааьт жунма бияйрив ккаккан. Муъжизатру буслай гъалгъа буварча, КIивагу иттату макь экьи лагай, Цув кIицI лагаврийну ихтилат барча, Вай кьянкьасса дакIру кIукIлу хьун...


Лажинлякъул лишан

Инсаннахьхьун ядуван дуллусса задрайн «аманат» учайссар. Ва бур аьрабрава лакку мазравунгу цайми бусурман миллатирттал мазурдивунгу бувкIсса махъ.   Аманат тIисса махъ аьрабрая таржума бувайссар «буллусса махъ бугьаву, дакI тIайлашиву, вихшала» тIисса мяънардай....


Таваккулданиясса мусил махъру

    Таваккулданул мяъна дурчIин дуллалисса калимартту:   Идавсил ﷺ увкуссар: «Халкьуннаву яла гужма хьун ччиманал Аллагьнайн ﷻ таваккул бутича». ЯхIъя ибн Муа́ьзлухь цIувххуссар: «Инсан таваккул бутайману та ккаллиссар?» «Цала Заллуну Аллагь ﷻ...


Иман цIакь дувансса давуртту

Идавсих ﷺ вичIи дирхьума – Аллагьнайн ﷻ мютIи хьумари. «Нур» тIисса суралуву увкуну бур: «Аллагьнайн ﷻ ва Идавсийн ﷺ мютIину бикIи, акъахьурча зун жаваб дулун багьантIиссар». Вай мукъурттил мяйжан буллай бур Идавсил ﷺ ххуллу (сунна) бувгьуну бачаврийну инсантурайн...