Хъус марцI даймур

Хъус марцI даймур

Аллагь Тааьланал щалвагу бусурманнал уммат ца кулпат кунмасса умматну хьун бувссар. Кьуръандалуву увкуну бур: «Мяйжаннугу, циняв бусурман уссурвалли», – куну.

Имам Муслимлул бувсъсса хIадисраву увкуну бур: «Бусурманчув бусурманчувнал уссури, мунай зулмугу къабувантIиссар, хиянатшивугу къадувантIиссар. Цала уссин кумаг бувайманан Аллагьнал кумаг бувантIиссар. Бусурманчув ца захIматшиврува уккан увма Аллагьнал Кьиямасса кьинилул захIматшиврува уккан увантIиссар. Бусурманчувнал диялдакъашивуртту кIучI дурманал диялдакъашивуртту Аллагьнал Кьиямасса кьини кIучI дувантIиссар», – куну. Диндалувусса уссушиву оьттуйнусса уссушивунияр даражалул ларайссар. Цанчирча, оьттуйнусса гъаншиву нитти-буттайхчIин дикIайссар, динналулмур гъаншивурив Аллагьнал ﷻ Кьуръандалуву цIакь дурссар. МухIаммад Идавсилгу ﷺ увкуссар: «Нагу ттул умматгу лавхьхьуссар буттаха ва ганал оьрчIаха». Цамур хIадисравугу увкуну бур: «Бусурманнал ялун дирсса захIматшивурттая ургъил къабайма миннавасса акъар», – куну. Вай бакъассагу буссар чIявусса хIадисру, бусурманнай аякьа дуван жуйнма оьвтIисса. Цала диндалул уссил чулухуннай баччи бакъашиву даву – иман хьхьарасса душиврул лишанни. Закат буккаврил ца хIикматшивугу хъанахъиссар жува чIаравманаха къулагъас дуну, ганай аякьа дуллай бикIаву. Закат тIисса мукъул мяъна хъанахъиссар «марцIшиву». Закатрайну инсаннал цала хъус марцI дуллалиссар. Ялагу ца му мукъул мяъна – «гьарзашиву, зиядашиву» – закат буккаврийну бусурманчувнал цала хъус гьарза дуллалиссар. Закат буллай унутIий мискин хьусса цаягу инсан акъассар. Му бакъассагу, закат къабуккаймири гьарзад духларгун личIан бюхъайсса. Минная Кьуръандалувугу увкуну буссар (мяъна): «Миннал хъуслия закат ласи, мунийну миннал бунагьругу шюшин, хъусгу гьарза хьун», – куну. Закат буккаврийну цува марцI шаву дакъасса, мискинсса диндалул уссин кумаг бавугу хъанахъиссар. Халиф Оьмар бин Аьбдулаьзизлул заманнай ганал халифатраву ца шинал закат булунсса инсан къалявкъуну, мий закат цамур кIанттайн гьан буван багьссар, му бурж цинявннал багьайкун биттур бувайсса бивкIунтIий.

Бюхъай цIуххин циванни на закат булун аьркинсса, ттула захIматрайну ляркъумур щинчIав дулун, куну. Аллагьнал ﷻ Кьуръандалуву увкуну бур (мяъна): «Миннал хъусливу буссар чIа тIиманал ва мюхтажманал бутIагу», – куну (сура Аз-Зарият, 19 аят). Цамур куццуй учин, вил хъус так ца вилла дакъар. Муниву буссар миски-гъаривнансса бутIагу. Мунин бувну, закат къабулайманал га мискинчувнай зулму буллалиссар. ХIадисраву бувсун бур, Кьиямаса кьини инсан учIантIиссар тIар зунттурдуксса чIявусса хъинсса аьмаллащал, нава чара бакъа Алжаннавун гьанссара тIий. Микку бучIантIиссар тIар мунал зулму бувмий, масала, цаннахь оьккисса махъ увкусса, ваманах ххуй акъа урувгсса, гаманан закат къабуллусса, ми бучIантIиссар мунаща цалва хIакь ласун. Му хIакьгу хъанахъисса мунал хъинсса аьмаллу, цукунчIавсса арцу-мусийну кьимат бищун къашайсса. Багьа бищун къашайсса хъус зеххинтIиссар Кьиямасса кьини закат къабуккайманая. Цири мунан яла хьунтIисса? БухлагантIиссар хъинсса аьмаллу, амма тIалав буллалимий ялагу личIантIиссар. Яла гайннал цалва бунагьру ванайн бичинтIиссар, ласунсса цичIав къаляркъукун. Ахирданийгу чирилул зунттурдан кIанай бунагьирттал зунттурду хьуну личIантIиссар, цувагу дуржагьравун утантIиссар.

Мунияту, пикри буван аьркинссар, хъус хIакьину дур, гьунтти дакъар. Жулва бакIрачIан ци бучIантIиссарив щинчIав къакIулссар. ХIакьину жува аваданну буру, гьунтти бюхъайссар жучIара хъус къаличIан. Мунин бувну, бюхълай бунува щукру буллан аьркинссар садакьа баврийну, закат буккаврийну. Аллагьнал тавфикь булуннав! Амин.

РАСУЛ РАМАЗАНОВ

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Идавс ﷺ увсса къатта

Маккалул Бану Гьашим тIисса махIлалий буссар гьарцама бусурманчунал дакIниву ляличIисса кIану бугьлагьисса къатта. ХIакьину шикку библиотека бур, аммарив ца заманай ва кIанай бивкIссар щала дунияллул тарихрайн асар биян бувсса инсан – МухIаммад Идавс ﷺ ниттил увсса къатри. Идавсил ﷺ тухум...


Аькьлукартурал махъру

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIаб Аьбдуллагь ибн Масъоьдлул увкуну бур: «Халкьуннал учай ххаллилсса махъру. Махъру ва тIуллу цасса инсанни талихIрайн уккантIисса. Махъру тIуллаха къалавхьхьума – аьй дуван лайкь хьумари».   Аьбдуллагь ибн Аьмрдухьхьун ца инсаннал буллуссар джигьадрал хIакъиравусса суал....


ДакIнивусса загьру

ХьхьичIазаманнай ца душ щар хьуну, ласнал къатлуву ласнал ниттищал яхъанай бивкIун бур, ганиха къуллугъ буллай. Амма ласнал ниттил мудан ганий аьй-бювкьурду дуллай, яхI буван къабюхълай бивкIун бур. ХIукму бувну бур ласнал ниттин загьру буллуну дирчIан дуван.   Душ лавгун бур базаллуву...


ТIайла буккан ва хьуна бакьин

Аллагьнал ﷻ халкь ляхъан бувну бур, цайва бивхьусса амрурду биттур буллай, дакIурдивусса мурадирттайн билланшиврул. Аллагьнал ﷻ амрурдугу так дин-чаклийну къуртал къашайссар, ми амрурдал вивлавсун буссар инсаннал щалва оьрму. Оьрмулул мутталий инсаннан чIявуну аьрххи-ссапарданийн уккан багьай....


Дуклаки оьрчIал нитти-буттан кумагран

ОьрчIру хъуни баву – ца чулуха захIматсса ва жаваблувшиву хъуннасса, вамур чулухагу ххарисса даву дур. Гьарцагу инсаннан ччиссар цала оьрчI-душ талихIрайн бувккун, дурккусса инсан хьуну. Аммарив чIявуминнан мукунсса хьуншиврул ци дуллан аьркинссарив кIулну къабикIай. На хIадур бував дуклаки оьрчIру...