ТIайлашивруву – так хъиншиву

ТIайлашивруву – так хъиншиву

 

Жулва ялун бивну бур агьалинаву тIайлашиву, узданшиву, ххаллилшиву ккалли даву чан хьусса, чувшиврухсса къулагъас дакъасса замана. Цанма чан-кьансса хайр бияншиврул инсаннал бигьанма щялмахъ бусай, буллусса махъ къабугьай, дурсса вихшалларан хиянатшиву дувай. Аммарив мукунсса тIул цаманал цала чулухуннай дурсса чIумал, мунан сси бизай, гьужум бувсса, рирщусса, бивсса кIанттурдугу шай.

 

ТIайлашиву, узданшиву дусса халкьуннаву вихшала гьарзассар, кунная куннал элму-кIулши бигьану ласайссар, кIулмур бусайссар, буллусса мукъуйн ва дурсса икьралданин чул бищайссар. Мунияту хъинну агьамссар гьарцаманал хьхьичIра-хьхьичI тIайлашиву цаятура цалла тIалав даву, яла цала чулухуннай цайминнаясса аьдилшивруйнгу хьул бишаву.

МухIаммад Идавс ﷺ ивкIссар аьдилшиврул, тIайлашиврул эбрат ласун бучIиминнава яла лайкьману. Аллагьнал ﷻ идавсшиву дулуннинва ганал тIайлашиврул цIа машгьурну диркIссар, мунияту «аль-Ами́н» (вихшала дишин лайкьма) кусса ялун цIагу дирзун диркIссар.

ДакIнивусса аьдилшиву ва тIайлашиву – Заннал Цала лагънан буллусса ца неъматри. Мукунсса хасият думанан аьркин бакъассар дунияллул неъматирттава цала канища дуркмуния пашман хъанан. Идавсил ﷺ увкуну бур: «Виву мукьра хасият духьурча: гъалгъалуву тIайлашиву, вихшала биттур даву, хъинсса хасият ва дукра чIярусса къадукаву – вин аьркин бакъассар дунияллул неъматирттава вила канища итххявхмуния пикрирду буллан». (АхIмад, ТIабарани)

 

Бусала

Васила бин аль-Аскьа  тIисса асхIабнан хIисав хьуну бур ца инсаннал цаманан 300 диргьамран варани бавххушиву. Ганал цал къулагъас къадурну, яла цирив дакIнин багьсса куна варани лавсманал хъирив левчуну ур: «АцIу да, ина му варани биххан ягу буртти занан ласав?» «Нава буртти занан ласав!», - куну бур ганал. Василал  увкуну бур: «Мунил ччаннай щаву дур, мунища хъунмасса хIаллай занан къахьунтIиссар», - куну. Та инсанналгу варани зана бивтун, арцу махъуннай ларсун дур. Баххул куну бур Василахь : «Вил жан цIуллу дивуй, ина ттул маша зия циван бував?!» «Жу Идавсил ﷺ хьхьичI хъа бувссия гьарца ишираву, гьарцаманал чулинмай дакI марцIну, аьдилну бикIан», - увкуну бур асхIабнал, - «Ттун Идавсия ﷺ бавуна укунсса махъру: "КъабучIиссар зад даххан, ганивусса диялдакъашивуртту кьюлтI дурну. Ми диялдакъашивуртту кIулманахьгу ихтияр дакъассар кьацI бавщуну ацIан"», - куну (Аль-ХIаким)

 

Ибрагьим Мусаев

 

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


Дахху-ласулиясса хIадисру

Исламраву дуссар оьрмулул гьарца иширан ккаккан дурсса низамру. Дуссар низам дахху-ласулулгу. МухIаммад Идавсил ﷺ жунма тамансса насихIатру бувну бур, хъус машан ласаврия ва даххаврия аькьилну бувсун, аьдилшиврий, тIайлашиврий, щялмахърая личIлулну бикIаврий хъунмур чIурчIав дурну.   Жу...


Нуххуву дурсса дуаь

Ибну Оьмардул бувсун бур цанма МухIаммад Идавсия ﷺ бавсса хIадис (бусала): – Ца чIумал зуяр ччяни ялапар хъанай бивкIсса шама инсан аьрххилийн бувккун бур. Най бивну бур ца нуххучIан. Хьхьу дутан пикри хьуну, гивун бувххун бур. Му чIумал гужсса гъарал ларчIун, ххяллуя хъунмасса кьун багьну,...


Заннал неъмат

Гьарца кьини инсан хьуна акьлай ур микробирттащал. Гайннуву чансса бакъар цIуцIавуртту, азарду сукку дувайссагу. Мукунсса микроорганизмардащал талан Аллагь Тааьланал ляхъан дурну, инсаннал чурххаву дирхьуну дур иммунитет.   Ттизаманнул хъиривлаявурттайн бувну, дунияллийсса халкьуннава...


Мубараксса барз

Рамазан зурул даража Рамазан зурул хьхьичIра-хьхьичIсса хьхьу дуркIукун, Алжаннул хьулурду тIивтIуну, му барз гьаннин къалакьайссар. Дуржагьрал хьулурду лавкьуну, му барз гьаннин къатIитIайссар. ЩяйтIантал байщун бувайссар, иблислуй къатIа бишайссар. ЛивтIумий ххари шайссар, уттавамий рахIат...


Ссавур дуван кумаг баймур

Идавсил ﷺ жунна ккаккан дурну дур ссавур дуван кумаг байсса азкар-дуаьртту: «КIюрххил чаклил хъирив ацIра дуаь дурккуманая Аллагь ﷻ рязи хьунтIиссар, Аллагьнал ﷻ му инсан уруччинтIиссар, миннувасса ххюра дунияллийсса оьрмулухассар, гайми ххюра ахиратраяссар.   «ХIасбия-Ллагьу...