ТIайлашивруву – так хъиншиву

ТIайлашивруву – так хъиншиву

 

Жулва ялун бивну бур агьалинаву тIайлашиву, узданшиву, ххаллилшиву ккалли даву чан хьусса, чувшиврухсса къулагъас дакъасса замана. Цанма чан-кьансса хайр бияншиврул инсаннал бигьанма щялмахъ бусай, буллусса махъ къабугьай, дурсса вихшалларан хиянатшиву дувай. Аммарив мукунсса тIул цаманал цала чулухуннай дурсса чIумал, мунан сси бизай, гьужум бувсса, рирщусса, бивсса кIанттурдугу шай.

 

ТIайлашиву, узданшиву дусса халкьуннаву вихшала гьарзассар, кунная куннал элму-кIулши бигьану ласайссар, кIулмур бусайссар, буллусса мукъуйн ва дурсса икьралданин чул бищайссар. Мунияту хъинну агьамссар гьарцаманал хьхьичIра-хьхьичI тIайлашиву цаятура цалла тIалав даву, яла цала чулухуннай цайминнаясса аьдилшивруйнгу хьул бишаву.

МухIаммад Идавс ﷺ ивкIссар аьдилшиврул, тIайлашиврул эбрат ласун бучIиминнава яла лайкьману. Аллагьнал ﷻ идавсшиву дулуннинва ганал тIайлашиврул цIа машгьурну диркIссар, мунияту «аль-Ами́н» (вихшала дишин лайкьма) кусса ялун цIагу дирзун диркIссар.

ДакIнивусса аьдилшиву ва тIайлашиву – Заннал Цала лагънан буллусса ца неъматри. Мукунсса хасият думанан аьркин бакъассар дунияллул неъматирттава цала канища дуркмуния пашман хъанан. Идавсил ﷺ увкуну бур: «Виву мукьра хасият духьурча: гъалгъалуву тIайлашиву, вихшала биттур даву, хъинсса хасият ва дукра чIярусса къадукаву – вин аьркин бакъассар дунияллул неъматирттава вила канища итххявхмуния пикрирду буллан». (АхIмад, ТIабарани)

 

Бусала

Васила бин аль-Аскьа  тIисса асхIабнан хIисав хьуну бур ца инсаннал цаманан 300 диргьамран варани бавххушиву. Ганал цал къулагъас къадурну, яла цирив дакIнин багьсса куна варани лавсманал хъирив левчуну ур: «АцIу да, ина му варани биххан ягу буртти занан ласав?» «Нава буртти занан ласав!», - куну бур ганал. Василал  увкуну бур: «Мунил ччаннай щаву дур, мунища хъунмасса хIаллай занан къахьунтIиссар», - куну. Та инсанналгу варани зана бивтун, арцу махъуннай ларсун дур. Баххул куну бур Василахь : «Вил жан цIуллу дивуй, ина ттул маша зия циван бував?!» «Жу Идавсил ﷺ хьхьичI хъа бувссия гьарца ишираву, гьарцаманал чулинмай дакI марцIну, аьдилну бикIан», - увкуну бур асхIабнал, - «Ттун Идавсия ﷺ бавуна укунсса махъру: "КъабучIиссар зад даххан, ганивусса диялдакъашивуртту кьюлтI дурну. Ми диялдакъашивуртту кIулманахьгу ихтияр дакъассар кьацI бавщуну ацIан"», - куну (Аль-ХIаким)

 

Ибрагьим Мусаев

 

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Таваккулданул даража

КIулну бикIияра, Аллагьнал ﷻ хьхьичI бакъассар тавакулдануяр лахъсса даража. Аллагьнайн ﷻ таваккул бувтун, Заннал бувсса хIукмурдайн мютIину, цала циняв ишру Аллагьнайн ﷻ тапшур бувну, кьадардания рязину умари цала дин цIакь дурма. Таваккулданий аьй дувайманал диндалий аьй дуллалиссар. Таваккул...


Шанугу - неъмат

Шанашаву – Аллагьу Тааьланал жунма буллусса хъунмасса неъмат хъанай бур. Шанашисса чIумал инсаннал чурх ва къюкI дигьа лаглай дур, инсан игьалаглай ур. Гьарца затираву кунна, шанан утту ишавривугу дуссар цилла адабру:   1) ХъатIан чак бувну махъ аьркин бакъасса гъалгъарду къабуллай,...


Бунагьру багъишла битайсса кьини

Зуль-ХIижжалул 9-мур кьини – Аьрафа (Аьрафат) кьинири. Му кьини хIажитал «Аьрафа» тIисса даралуву бикIайссар. Аьрафа кьини азарва «Кьулгьу» («Аль-Ихляс») бувккуну хъинссар. Мукун буккайманал циняв бунагьру багъишла битантIиссар куну бур...


Къумасса мусиват

Аллагьу Тааьланал дуниялгу ляхъан дурну, дунияллий инсанталгу ляхъан бувну, миннаву ляхъан бавугу, литIун бавуну нани дурсса миннал хIал ккакканни. Уттарашиву ляхъан дурссар миннаву мютIийма цумарив, аьсивма цумарив кIул хьун. БивкIугу ляхъан бувссар Кьиямасса кьини бизан бувну, хъинманан хъинсса...


ЖугьутIнал суаллу

Оьмар-асхIаб халифну усса чIумал муначIан ца жугьутI увкIун ур. Идавсил ﷺ мизитравунгу увххун, Абу Аюб аль-Ансаринал чIарав щяивкIсса Оьмар-асхIабнахгу урувгун ганал цIувххуну бур: «Инарав инсантурахь цIуххаву дувайма, амма вихьва щилчIав къацIуххайма, муъминтурал хъунама, амма вил хъунама...