Эбадат ва мяърипат

Эбадат ва мяърипат

ХIакьсса бусурманчунал загьир дувайссар цала диндалун лайкьсса инсаншиву. Диндалул, имандалул хIасул дуллалиссар жула тIуллу дарцIусса ттарцIруну хъанахъисса хасиятгу. Эбадатрайну цIакь хьусса хасиятрал хIасул дувайссар инсаннал оьрмулул тагьар, мукунсса инсан мяърипат, инсап, адав дусса икIантIиссар. Му куццуй, имандалул, эбадатрал ва мяърипатрал дянив цIакьсса дахIаву дуссар.

 

Мунил хIакъираву Кьуръандавулу увкуну бур (мяъна): «"Жул Зал – Аллагьри" тIий, имандалуву ва эбадатраву кьянкьану бивкIминначIан малаиктал ливккун, миннахь учинтIиссар: "Нигьа мабусари (бивкIулия ва мунил хъирив ялун биянтIимуния), пашман махъанарди. Зунма буллусса Алжаннуя ﷻ ххари хьияра"» («Фуссилят» тIисса суралул 30-мур аят).

Иман ва инсаншиву цачIун шаврийн Исламраву «истикьамат» учайссар – тIайласса ххуллу бугьаву. Иман – инсаннал тIуллал рухI куннассар. Мунил ларайсса инсаншиврул, хъинсса ниятирттал ва хIукмурдал щалва оьрму лайкьсса, исвагьисса аьмаллал чанна лахъан буллалиссар. Имангу, дингу, оьрмугу, инсаншивугу цукунсса дикIан аьркинссарив жунма ккаккан бувссар МухIаммад Идавсил ﷺ, хIакьмунил ххуллийх авчуну ва яла бюхттулмур хасият ккаккан дурну.

Заннайн мютIишиву, эбадат – инсаннал Аллагьнал ﷻ хьхьичIсса цала кIану кIулшиву ва лагьнан багьайсса куццуйсса лагъшиву давури. Эбадатрайну жула дакIурдиву иман цIакь хъанахъиссар, ахла́кь, мяърипат гьарза дуллалиссар. Кьинилун бувайсса ххювагу чаклил Аллагь ﷻ дакIнин даин утлатиссар, личIи-личIисса аьркин дакъасса тIуллая инсан мурахас уллалиссар. Зума дугьаврил жула дакIурдиву сукку бувайссар цIими ва хъиншиву; яру, маз ва цаймигу чурххал базурду бунагьмуния буруччайссар. Закат бичаврил инсан уруччайссар мяшшивруя, ка тIитIи дакьин, чIаравманан кумаг буван, жамятрал хъинбала буван гьуз учин уллалиссар. Вана укун, эбадатрайн чул бивщусса имандалул сакин дайссар инсаннаву ххаллилсса хасият, хIакьсса мяърипатрайн иян увайссар.

 

МухIаммад Аьлиев

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Дуккаву бигьа хьуншиврул

Дайдирхьунни цIусса дуккаврил шин. Жунма кIулсса куццуй, Аллагьнал ﷻ цIа кIицI ларгун, Занная кумаг чIа увкуну дуллалисса давриву лябуккугу, барачатшивугу дикIайшиву. Дуккаву ккалли дуван бучIир ца яла захIматмур даврин. Мунин бувну, ва макьалалуву цачIун дурну дуссар дук-лакисса чIумал дурккуну...


Нюжмар кьини дурну къахъинмур

Бусурмансса халкьуннал дур арулва гьантлий цал тикрал шайсса байран – нюжмар кьини. Му кьини бувсса хъинбалалух, эбадатрах цамур чIумалнияр гьарзасса чири шайссар. Муниятур нюжмар-кьини хъинбала-хъиншивуртту дуллай гьан дуван хIарачат буллан бикIайсса.   Му кьини дувайсса эбадатирттава...


Рабиуль-Авваль зурул мажлис

Рабиуль-Авваль зуруй МухIаммад Идавс ﷺ хъун уллай мавлудру дувайсса аьдат дур бусурманнал дянив. Мукунсса мажлис хьунни августрал 24-нний Гъази-Гъумук. Ванил сиптачиталну бувккунни Лакрал райондалул имам ХIабиб Баталов ва райондалул администрация.   Мажлис бувуна паркраву, байбивхьуна...


Идавс ﷺ увсса къатта

Маккалул Бану Гьашим тIисса махIлалий буссар гьарцама бусурманчунал дакIниву ляличIисса кIану бугьлагьисса къатта. ХIакьину шикку библиотека бур, аммарив ца заманай ва кIанай бивкIссар щала дунияллул тарихрайн асар биян бувсса инсан – МухIаммад Идавс ﷺ ниттил увсса къатри. Идавсил ﷺ тухум...


Дуклаки оьрчIал нитти-буттан кумагран

ОьрчIру хъуни баву – ца чулуха захIматсса ва жаваблувшиву хъуннасса, вамур чулухагу ххарисса даву дур. Гьарцагу инсаннан ччиссар цала оьрчI-душ талихIрайн бувккун, дурккусса инсан хьуну. Аммарив чIявуминнан мукунсса хьуншиврул ци дуллан аьркинссарив кIулну къабикIай. На хIадур бував дуклаки оьрчIру...