27 ДАРАЖА

27 ДАРАЖА

Чак баву багьлай бур бусурмансса инсаннал яла хьхьичIунмий буржирдавун. Муниву дуссар чIярусса хъиншивуртту ва барачатшивуртту. Хъиннува ххирассар фаризасса чак жяматращал баву.

Жямат-чак баву хъанай бур гужсса суннат (суннатуль-муаккад). Имам Шафиънал мазгьабрайн бувну, шяраву ягу шагьрулий жяматрай чак баву фарзулькифаятну ккаллиссар, кIия инсаннал буварчагу, чара бакъа буван аьркинссар. Жяматрай чак буллалимий чIявуссаксса чиригу хъунмассар. Имам аль-Бухарил ва Муслимлул бувцусса хIадисраву увкуну бур: «Жяматращал бувсса чаклил чири 27-ва даражалул лавайссар цалвалу бувмунилмунияр».

Кьинилун ххюлва жямат-чаклийн халкь мизитравун батIлатIиссар, бусурманнал дакIурдиву кунначIан куннал ччаву гьарза дуллалиссар. Мизитраву чак буван лагайманаха малаиктурал барашинна ва дуаь дувайссар. Имамнащал архIал чак бавхIуманая Аллагь ﷻ рязи шайссар. Идавсил ﷺ увкуссар: «Шяраву ягу авлахърай шама инсан цачIун шайхту, чак жяматрай буллай бакъахьурча, ми щяйтIаннухьхьун биривссар». МухIаммад Идавсил ﷺ оьрмулул тарихрава жущава бюхълай бур жямат-чаклил агьамшиву бувчIин. Маккалия Мадиналив ивзсса чIумал мунал цалчинма-цалчин цанма яхьунсса кIану ххал къабувссарча, мизит бувансса кIану тIалав бувссар. ЦIусса билаятирттайн Ислам ларсун бувкIсса асхIабтуралгу гикку мугьлат бакъа мизитру буллай байбишайсса бивкIссар. ХIадисраву увкуну бур: «МукьцIалва гьантлий гьарца чак имамнащал архIал бавхIуну бувайманан Аллагьнал ﷻ дулунтIиссар кIира ххассалшиву: дужжагьрая ва мунафикьшивруя». Ялагу Идавсил ﷺ увкуну бур: «Мунапикьнан кIюрххил ва хъатIан чаклияр захIматсса цичIав дакъассар. Миннан кIулссания ми чакру баврихсса чири, ххярк тIий бунугу бачинссия».

Цамур хIадисраву увкуну бур: «ХъатIан чак жяматрай бувма – дачIи хьхьу эбадатрай гьан дурма кунассар, кIюрххил чак жяматрай бувма – щала хьхьу эбадатрай гьан дурма кунассар». Вай хIадисирттава бувчIлай бур жяматрай буван ххирасса чакру – кIюрххил чак ва хъатIан чак бушиву. Аьлимтурал тIимунин бувну, яла ххирамур жямат хъанахъиссар нюжмар чак, хъирив нюжмар кьинисса кIюрххил чак, хъирив цамур кьинисса кIюрххил чак, хъирив хъатIан чак, хъирив ахттакьун чак, хъирив ахттайн чак, хъирив маркIачIан чак.

Ца багьана, оьзру бакъанува жяматчак кьабитан ихтияр дакъассар. Жямат-чаклийн къагьан бучIиссар къашавай, хъинну ккашилну, мякьну, кьанкь дусса дукра дуркуну (масала лаччи, чимус), ивкIума иссун ягу уччин багьлай, къашавайманах уруглай, сапарданийсса гьалмахтурая махъун агьлай ухьурча, гужсса гъарал лачIлай, марххала буллай бухьурча.

МУХТАР АХIМАДОВ

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


ХIурмат бушиву – Заннайн мютIишивур

Аллагьнайн ﷻ икрам-эбадат дуваву къуртал къашайссар так ца чак баврийну, зума дугьаврийну, Кьуръан буккаврийну ягу зикрирду буллалаврийну. Аллагьнайн ﷻ эбадат дуваву – му хъанахъиссар инсаннал оьрмулуву буллалисса, хъанахъисса цимурца ишру Аллагьнайн мютIину баву. Дукра дукаву бикIу,...


Шинал дайдихьу

Бусурманнал календарьданул (гьижралул) цIусса шин дайдишайссар МухIаррам зуруя. Ванил ца агьамшивугу – инсаннал цала оьрмулул, тIуллал, давурттал хIисав дувайсса чIун хъанахъиссар. Оьмар-асхIабнал увкуссар: «Зула оьрмулул хIисав зува ласияра, зуятура хIисав ласуннин (дунияллия...


АцIлийнусса чири

Кьуръан буккаву МухIаммад Идавсил ﷺ суннат бушиву, чири хъунмасса даву душиву къакIулсса цучIав акъахьунссар. Мунияту гьарца бусурманчунал хIарачат буллан аьркинссар аьраб мазрай Кьуръан буккин лахьхьин. Расулуллагьнал ﷻ увкуссар: «Зувату яла ххуйма – Кьуръан буккингу лавхьхуну,...


Имам Гъазалил насихIатру

Исламрал тарихраву ца яла машгьурма аьлимчу ивкIссар имам МухIаммад Абу ХIамид аль-Гъазали. Ганан ХIужжатуль-Ислам – «Исламрал ХIучча» тIисса ялунцIа дирзун диркIссар. Имамнал луттирду азарда шинал мутталий бусурманнал умматран чаннайн буккансса чаннацIукуну хъанай бур. Шикку...


Оьрмулуву яла агьаммур

Жунма гьарцаннан кIулну бикIан аьркинссар жува ва дунияллийн циван бувкссарув. ЧIявусса инсантал, хаснува философтал, бикIай луглай оьрмулул мурадрах, амма инсаннал аькьлулул ссуссукьушиврул цIаний, цала дакIнин ччимур оьрмулул мурад бухьунссар тIисса хIукмулийн бучIай.   Миннахь цIуххирча,...