27 ДАРАЖА

27 ДАРАЖА

Чак баву багьлай бур бусурмансса инсаннал яла хьхьичIунмий буржирдавун. Муниву дуссар чIярусса хъиншивуртту ва барачатшивуртту. Хъиннува ххирассар фаризасса чак жяматращал баву.

Жямат-чак баву хъанай бур гужсса суннат (суннатуль-муаккад). Имам Шафиънал мазгьабрайн бувну, шяраву ягу шагьрулий жяматрай чак баву фарзулькифаятну ккаллиссар, кIия инсаннал буварчагу, чара бакъа буван аьркинссар. Жяматрай чак буллалимий чIявуссаксса чиригу хъунмассар. Имам аль-Бухарил ва Муслимлул бувцусса хIадисраву увкуну бур: «Жяматращал бувсса чаклил чири 27-ва даражалул лавайссар цалвалу бувмунилмунияр».

Кьинилун ххюлва жямат-чаклийн халкь мизитравун батIлатIиссар, бусурманнал дакIурдиву кунначIан куннал ччаву гьарза дуллалиссар. Мизитраву чак буван лагайманаха малаиктурал барашинна ва дуаь дувайссар. Имамнащал архIал чак бавхIуманая Аллагь ﷻ рязи шайссар. Идавсил ﷺ увкуссар: «Шяраву ягу авлахърай шама инсан цачIун шайхту, чак жяматрай буллай бакъахьурча, ми щяйтIаннухьхьун биривссар». МухIаммад Идавсил ﷺ оьрмулул тарихрава жущава бюхълай бур жямат-чаклил агьамшиву бувчIин. Маккалия Мадиналив ивзсса чIумал мунал цалчинма-цалчин цанма яхьунсса кIану ххал къабувссарча, мизит бувансса кIану тIалав бувссар. ЦIусса билаятирттайн Ислам ларсун бувкIсса асхIабтуралгу гикку мугьлат бакъа мизитру буллай байбишайсса бивкIссар. ХIадисраву увкуну бур: «МукьцIалва гьантлий гьарца чак имамнащал архIал бавхIуну бувайманан Аллагьнал ﷻ дулунтIиссар кIира ххассалшиву: дужжагьрая ва мунафикьшивруя». Ялагу Идавсил ﷺ увкуну бур: «Мунапикьнан кIюрххил ва хъатIан чаклияр захIматсса цичIав дакъассар. Миннан кIулссания ми чакру баврихсса чири, ххярк тIий бунугу бачинссия».

Цамур хIадисраву увкуну бур: «ХъатIан чак жяматрай бувма – дачIи хьхьу эбадатрай гьан дурма кунассар, кIюрххил чак жяматрай бувма – щала хьхьу эбадатрай гьан дурма кунассар». Вай хIадисирттава бувчIлай бур жяматрай буван ххирасса чакру – кIюрххил чак ва хъатIан чак бушиву. Аьлимтурал тIимунин бувну, яла ххирамур жямат хъанахъиссар нюжмар чак, хъирив нюжмар кьинисса кIюрххил чак, хъирив цамур кьинисса кIюрххил чак, хъирив хъатIан чак, хъирив ахттакьун чак, хъирив ахттайн чак, хъирив маркIачIан чак.

Ца багьана, оьзру бакъанува жяматчак кьабитан ихтияр дакъассар. Жямат-чаклийн къагьан бучIиссар къашавай, хъинну ккашилну, мякьну, кьанкь дусса дукра дуркуну (масала лаччи, чимус), ивкIума иссун ягу уччин багьлай, къашавайманах уруглай, сапарданийсса гьалмахтурая махъун агьлай ухьурча, гужсса гъарал лачIлай, марххала буллай бухьурча.

МУХТАР АХIМАДОВ

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Аькьлукартурал махъру

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIаб Аьбдуллагь ибн Масъоьдлул увкуну бур: «Халкьуннал учай ххаллилсса махъру. Махъру ва тIуллу цасса инсанни талихIрайн уккантIисса. Махъру тIуллаха къалавхьхьума – аьй дуван лайкь хьумари».   Аьбдуллагь ибн Аьмрдухьхьун ца инсаннал буллуссар джигьадрал хIакъиравусса суал....


ТIайла буккан ва хьуна бакьин

Аллагьнал ﷻ халкь ляхъан бувну бур, цайва бивхьусса амрурду биттур буллай, дакIурдивусса мурадирттайн билланшиврул. Аллагьнал ﷻ амрурдугу так дин-чаклийну къуртал къашайссар, ми амрурдал вивлавсун буссар инсаннал щалва оьрму. Оьрмулул мутталий инсаннан чIявуну аьрххи-ссапарданийн уккан багьай....


Хъинсса тIул-тIабиаьтраясса калимарду

Хъинсса тIул-тIабиаьтран хас бувну буссар тамансса, мусил багьасса махъру. Шикку чичинну миннувасса цаппара, гъафлатравун дахьларгсса дакIру кIукIлу хьуну, хъинсса тIуллу дуллан кIункIу дуваншиврул:   МухIаммад Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Бусурманнава цала диндалуву яла узданма...


Рабиуль-Авваль зурул мажлис

Рабиуль-Авваль зуруй МухIаммад Идавс ﷺ хъун уллай мавлудру дувайсса аьдат дур бусурманнал дянив. Мукунсса мажлис хьунни августрал 24-нний Гъази-Гъумук. Ванил сиптачиталну бувккунни Лакрал райондалул имам ХIабиб Баталов ва райондалул администрация.   Мажлис бувуна паркраву, байбивхьуна...


ДакIнивусса загьру

ХьхьичIазаманнай ца душ щар хьуну, ласнал къатлуву ласнал ниттищал яхъанай бивкIун бур, ганиха къуллугъ буллай. Амма ласнал ниттил мудан ганий аьй-бювкьурду дуллай, яхI буван къабюхълай бивкIун бур. ХIукму бувну бур ласнал ниттин загьру буллуну дирчIан дуван.   Душ лавгун бур базаллуву...