27 ДАРАЖА

27 ДАРАЖА

Чак баву багьлай бур бусурмансса инсаннал яла хьхьичIунмий буржирдавун. Муниву дуссар чIярусса хъиншивуртту ва барачатшивуртту. Хъиннува ххирассар фаризасса чак жяматращал баву.

Жямат-чак баву хъанай бур гужсса суннат (суннатуль-муаккад). Имам Шафиънал мазгьабрайн бувну, шяраву ягу шагьрулий жяматрай чак баву фарзулькифаятну ккаллиссар, кIия инсаннал буварчагу, чара бакъа буван аьркинссар. Жяматрай чак буллалимий чIявуссаксса чиригу хъунмассар. Имам аль-Бухарил ва Муслимлул бувцусса хIадисраву увкуну бур: «Жяматращал бувсса чаклил чири 27-ва даражалул лавайссар цалвалу бувмунилмунияр».

Кьинилун ххюлва жямат-чаклийн халкь мизитравун батIлатIиссар, бусурманнал дакIурдиву кунначIан куннал ччаву гьарза дуллалиссар. Мизитраву чак буван лагайманаха малаиктурал барашинна ва дуаь дувайссар. Имамнащал архIал чак бавхIуманая Аллагь ﷻ рязи шайссар. Идавсил ﷺ увкуссар: «Шяраву ягу авлахърай шама инсан цачIун шайхту, чак жяматрай буллай бакъахьурча, ми щяйтIаннухьхьун биривссар». МухIаммад Идавсил ﷺ оьрмулул тарихрава жущава бюхълай бур жямат-чаклил агьамшиву бувчIин. Маккалия Мадиналив ивзсса чIумал мунал цалчинма-цалчин цанма яхьунсса кIану ххал къабувссарча, мизит бувансса кIану тIалав бувссар. ЦIусса билаятирттайн Ислам ларсун бувкIсса асхIабтуралгу гикку мугьлат бакъа мизитру буллай байбишайсса бивкIссар. ХIадисраву увкуну бур: «МукьцIалва гьантлий гьарца чак имамнащал архIал бавхIуну бувайманан Аллагьнал ﷻ дулунтIиссар кIира ххассалшиву: дужжагьрая ва мунафикьшивруя». Ялагу Идавсил ﷺ увкуну бур: «Мунапикьнан кIюрххил ва хъатIан чаклияр захIматсса цичIав дакъассар. Миннан кIулссания ми чакру баврихсса чири, ххярк тIий бунугу бачинссия».

Цамур хIадисраву увкуну бур: «ХъатIан чак жяматрай бувма – дачIи хьхьу эбадатрай гьан дурма кунассар, кIюрххил чак жяматрай бувма – щала хьхьу эбадатрай гьан дурма кунассар». Вай хIадисирттава бувчIлай бур жяматрай буван ххирасса чакру – кIюрххил чак ва хъатIан чак бушиву. Аьлимтурал тIимунин бувну, яла ххирамур жямат хъанахъиссар нюжмар чак, хъирив нюжмар кьинисса кIюрххил чак, хъирив цамур кьинисса кIюрххил чак, хъирив хъатIан чак, хъирив ахттакьун чак, хъирив ахттайн чак, хъирив маркIачIан чак.

Ца багьана, оьзру бакъанува жяматчак кьабитан ихтияр дакъассар. Жямат-чаклийн къагьан бучIиссар къашавай, хъинну ккашилну, мякьну, кьанкь дусса дукра дуркуну (масала лаччи, чимус), ивкIума иссун ягу уччин багьлай, къашавайманах уруглай, сапарданийсса гьалмахтурая махъун агьлай ухьурча, гужсса гъарал лачIлай, марххала буллай бухьурча.

МУХТАР АХIМАДОВ

2026-03-01 (Рамазан 1447 ш.) №3.


Ряхра зума

Шавваль – Рамазан зурул хъиривмур барзри. Му зурул цалчинмур кьини – Зума ритавал байрамрал кьини хъанахъиссар. Байрандалул кьини зума дугьангу къабучIиссар, хIарамссар. Мунил хъиривсса ряхва гьантлий дугьаву хъинссар, суннатссар.   Фаризасса зума дугьайсса Рамазан зурул хъирив...


Суал-жаваб

ЧIявуну баяй имам Магьди уккавай уссар тIисса хаварду. Му имамная кутIану бусарча ччива. МухIаммад Идавсил ﷺ увкуссар: «Имам Магьдинал цIа ттул цIаниха лархьхьусса дикIантIиссар, ганал буттал цIагу ттул буттал цIаниха лархьхьусса дикIантIиссар». Имам Магьди икIантIиссар Идавсил ﷺ...


Лайлатул-Кьадрилул хьхьу

АцIния кIивагу зурдардиву яла ххирамур, даража лаваймур – Рамазан барзри. Мунил хьхьурдардива яла ххирамур хьхьугу – Лайлатул-Кьадрилул хьхьури.   Мугу Рамазан зуруй цумур хьхьу дуссарив мяйжанну къакIулссар. Куннал хьхьичIра-хьхьичIсса хьхьури тIар, куннал ацIния арулку хьхьури...


Зумаритавал кьини

Аллагь Тааьланал Зумаритавал кьини даврин савав – ахиратлул кьини дакIнин дагьаншиврулли. Мунингу учайссар Эдрал кьини, куну. Гьарца Эдрал кьини дуркIукун, дунияллий халкь кув ххарину, кув пашманну, кув ххуйсса канай, ххуйсса ларххун, кув оьккисса канай, оьккисса ларххун, кув бахьтта, кув...


Аллагьнайн ﷻ таваккул бутаву

Таваккулданул мяъна КIулну бикIияра, таваккул – му паракьатшиву дакъасса гьалакшивур ва гьалакшиву дакъанурасса паракьатшивур. Мунил мяънагу – ина буллугъшиврухгу, мискиншиврухгу ца куццуй уругавур. Щаллуну Аллагьнайн ﷻ вихшала диша, вила оьрму Заннайн тапшур бува щак къаувкуну, му...