“МютIисса халкь буккаврийн умуд бур...”

“МютIисса халкь буккаврийн умуд бур...”

“МютIисса халкь буккаврийн умуд бур...”

ЧIявуну жунма сси бизай чIивисса иширайн, жуйнма щил-бунугу тIааьн бакъасса махъ учирчагума, щалва оьрмулул мутталий мунан зарал цукун буван хъинавав тIий, кьисас ласун ччай личIару. Мукуннив икIан аьркинсса хIакьсса бусурманчу, Идавсил ﷺ ххуллу бувгьуну нанима?

 

МухIаммад Идавсин ﷺ идавсшиву дуллуну цалчинсса урчIра шинал мутталий мунаща бювхъуссар Исламравун кIункIу буван так чан-кьансса инсантал. Вайми Маккалул агьлу хьхьичIрасса диндалийва ливчIун, МухIаммадлун ﷺ ва мунал асхIабтуран цащава шайссаксса зараллу буллай бивкIссар.

Му захIматсса чIумал Идавсил ﷺ хIукму бувссар чIаравсса ТIаиф тIисса шагьрулул халкьуннайн Исламравун оьвчин гьан. Тиккусса халкьуннал цува ххуйну кьамул уванссара тIисса умуд бивкIссар, цанчирча, га шагьрулийсса Бану Сакьиф тIисса кьабилалул ва Идавсил ﷺ ниттил тухумрал гъаншиву диркIунтIий.

Цаппара хIаллава МухIаммад Идавс ﷺ ТIаифлив увкIун, тикку каялувшиву дуллалисса тухумрал шама бакIчинащал хьуна авкьуну, Ислам кьамул дувара увкуссар. Амма, аьрабнал дянив хъамал ххуйну кьамул бувайсса аьдат дунугу, мунихгу къабурувгун, гайннал Идавс ﷺ кьамул къаувссар. Бусласимуних вичIирагу къадирхьуну, шагьрулува уккан уллан бивкIссар.

Яла Расулуллагьнан ﷺ пикри хьуссар шагьрулувусса инсантуращал гъалгъа буван, гайннахь хIакьсса диндалия бусан. Амма гайнналгу Идавсих ﷺ вичIи къадирхьуссар. Ганияр махъ га шагьрулий ацIаврил мяъна дакъашиву бувчIуну, МухIаммад Идавс ﷺ ТIаифрая махъунай авчуссар. Амма сагъну-саламатну шагьрулува уккан къавхьуссар. Шагьрулул халкьуннал ганал хъирив гьан бувссар оьрчIру ва бакIрал сагъ бакъасса инсантал, Идавс ﷺ кьякьлухун ихьлай, чартту бишлай зарал буванширул. Идавсил ﷺ чурх оьттул най бивкIссар. Мукун язугъсса тагьарданий Расулуллагь ﷺ увкссар ТIаиф шагьрулува.

Гичча мадара арх хьувкун, Идавсил ﷺ дуаь дурссар, я Аллагь, ттун кумаг бува, куну. Аллагьнал ﷻ гацIана Жабраил малаик гьан увссар кумаг буван. Малаикнал увкуссар: «Аллагьнан ﷻ гьарзад кIулссар, вай халкьуннал вин бувмургу чIалачIиссар. Мунияту Заннал ﷻ вичIан гьан увунни зунттал малаик, ччимур вил буюр биттур бан хIадурсса», - куну. Вай махъругу куну, Жабраиллул Идавсил ﷺ хьхьичI ацIан увссар зунттал малаик. Малаикнал увкуссар: «На вил амру биттур буван хIадурну ура. Вин ччан бикIарча, ва шагьрулул тийсса ва шийсса кIива зунтту цаннийх ца бищун бувну, щалва шагьру ккуччу банна. Ягу винма ччисса цамур танмихI тIалав бува!», - куну.

Амма уздансса, ххаллилсса, хIалимсса Идавсил ﷺ увкуссар так ганал бакъа учин къабюхъайсса махъру: «Вай халкьуннал Ислам кьамул къадуварчагу, вайннал наслулува Заннайн мютIисса, Ислам дургьусса халкь буккаврийн умуд бур».

Жунма кIулсса куццуй, цаппара хIаллава кIай махъру тIайла бавцIуссар. Гьижралул 10-мур шинал ТIаиф шагьру бусурманнал канихьхьун бувкIун, гиккусса циняв халкьуннал Ислам кьамул дурссар.

 

МахIач Нуруллаев

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


Мубараксса барз

Рамазан зурул даража Рамазан зурул хьхьичIра-хьхьичIсса хьхьу дуркIукун, Алжаннул хьулурду тIивтIуну, му барз гьаннин къалакьайссар. Дуржагьрал хьулурду лавкьуну, му барз гьаннин къатIитIайссар. ЩяйтIантал байщун бувайссар, иблислуй къатIа бишайссар. ЛивтIумий ххари шайссар, уттавамий рахIат...


БахIулул ва янил шаврил лишанну

Кьуръан ккалай инсантал хъин бувайминнал бусаврин бувну, хIакьинусса кьини халкьуннаву хъинну ишла хьуну бур бахIурду баву ва янил шаву. Ми иширттал хIакъираву инсантуран чIявучин тIайласса кIулшигу къадикIай. Мунияту, ва макьалалуву кIицI лаганну бахIу бувсса ягу янил хьусса инсан цукунсса...


Цаппара хъуни бунагьру

Нитти-буттан аькьува дулаву Нитти-буттан зарал буван, къаччан бикIан буван я мазрайну, я канийну цукунчIав къабучIиссар. ХIатта, ми чапурну буну, цува бусурманну ухьурчагу, миннай рахIму-цIими, хIурмат буван, хъун буван, хъинмала буван, ябуван оьрчIай ялувссар. Нитти-буттан аькьува дулайсса...


Идавстурал касмурду

Жула диндалин бувну, зузаву му так арцу лякъаву къаккаллиссар, Аллагьнайн ﷻ эбадат даврийнгу кIура даяйссар. ХIарамсса даву дурну ляркъусса хъусгу хIарамссар, мунил жула цинярда эбадатругу зия дувайссар. Жула хъус хIалалсса чIумал Заннал барачатгу бишайссар.   ХIалалсса касму ва пиша бушиву...


Яла хъинмур хъус...

34-мур бакI   Халкь хъинмунийн гьуз учин баву ва бунагьмуния буруччаву   Хъинмунийн кIункIу баву ва бунагьмуния буруччаву – хъинбаларду буллан буюр баву ва оьбала баврий къадагъа дишаву хъанахъиссар. Ибну Аьббаслул бувсун бур цала цIувххуну бивкIшиву МухIаммад Идавсихь ﷺ:...