Барачат бияннав!

Барачат бияннав!

Барачат бияннав!

Ца-цавай инсантурал халкьуннавух буккан бувай МухIаммад Идавсия ﷺ лирчIмуния барачат ласун къабучIиссар, къашайссар, хIарамссар, хайр бакъассар, сайки мукун бувайма диндалува уккайссар тIисса хаварду. Мукунсса хаварду бяйкьусса бушиву ттасттикь буллай бур Идавсил ﷺ асхIабтурая жучIанма бивсса хIуччардал.

 

  • Умму АьтIия тIисса асхIабсса хъамитайпалул бувсун бур, Идавсил ﷺ душ Зайнаблул рухI дуллуну, ганил жаназа шюршукун, МухIаммад Идавсил ﷺ цала лялух дахIайсса янна (изар) дуллуну, гания Зайнаблун  суру бувара, зунмагу барачат тIалав бувара увкушиву. (Бухари, Муслим).
  • МухIаммад Идавс ﷺ Маккалия Мадиналив ивзун, Абу-Аюб Ансарил къатлуву хъамалу хьуссар. Гикку Идавсил ﷺ дукра дуркуну, чансса лирчIссар. Абу-Аюблул къатлул агьлу цIухлан бивкIссар Идавсил ﷺ бушкъаправа цумур чулуха дуркуна тIий, цалагу гичча дуркуну, барачат бияншиврул.
  • Абубакрдул душ Асмал бувсун бур Идавсил ﷺ жубба тIисса лаххия АьишатлучIа  диркIшиву, га дунияллия гьаннин, утти цичIара душиву. «Жу га шюршусса щин ишла дувару къашавайми хъин буван», – увкуну бур Асмал .
  • АсхIабтурал ядувайсса диркIссар Идавсил ﷺ кьай, ярагъ, ганая лирчIмур цанма барачатран. Эса бин ТIамъаьннул бувсун бур Анас-асхIаб ца кьини цала къатлува царай усру кьатIув ларсун увккуна куну. «Сабитлул ттухь бувсуна гай Идавсил ﷺ усру душиву», – увкуну бур хIадисраву (Бухари).
  • Абу Гьурайрал бувсун бур ца кьини Аьишатлул ппалул лаххия кьатIув дуккан дурна, куну. Ганил увкуну бур: «Ва лаххия дуссия Идавсий ﷺ рухI дуллусса чIумал».
  • Абу-Бурдатлул бувсун бур цахьва Аьбдуллагь бин Саламлул цIувххумур: «Дулувив зуннагу МухIаммад Идавсил ﷺ щин хIарчIсса тIахIунттува хIачIан?» – куну (Бухари).
  • Сагьль бин Сяэдлухь бивкIун бур МухIаммад Идавсил ﷺ щин хIарчIсса тахIникIичIу. Оьмар ибну Аьбдулаьзизлул га цанма була куну бур, барачат бияншиврул.

Цинявппагу асхIабтурал лавсъссар Идавсил асардая мюнпат ва барачат. ХIакьинусса кьини барачат къабияйссар учаву – аькьлулухун ва элмулухун бакъавкьусса пикри бушиву кIулну бикIан аьркинссар.

МухIаммад Идавсил ﷺ, асхIабтурал, щейхтурал ишла дуллай бивкIсса кьай, гайннал тарихращал дархIусса хъус, тахIни, лаххия ва цаймигу асарду тамашалун ва барачатран дирхьусса выставкарду дувайссар жула республикалий Рамазан ва Рабиуль-авваль зурдардий. Сентябрь зуруй мукунсса выставка хьунни Кизилюрт шагьрулул Хъун мизитраву. Ххюва гьантлул мутталий дяхттагу хьхьувайгу шиккун нех дирхьуну халкьуннал кьюкьри най дия. Бия цайми регионная ва аьрабнал хIукуматирттая бувкIсса тамашачиталгу. Сайки бусурман бакъасса туристурангума гъира бия Исламрал асардах тамаша бан. Выставкалул яла агьаммур асар хъанай бур МухIаммад Идавсил ﷺ бакIраясса чIара. Цинугу 200 азаруннийн бивсса агьали бувкIун бур вай гьантрай ыыставкалух тамаша бан.

Ва циняв асарду ядуллай дуссар Дагъусттаннал Муфтий щейх АхIмад-афандиначIа.

ДакIнин бутан, 2017-ку шинал асардал выставка дуссия Лакку билаятрай, Гъази-Гъумучиял Хъун мизитраву.

 

 

Аьбдуллагь МухIаммадов

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


Къатлуву барачат

Бур ца-цавай къатри, личIину авадансса ва хъуслил бувцIусса бакъахьурчагу, гиву бигьану ссихI ласун шайсса, дакI дигьа лагайсса. Гивун буххайхту кIул шай: шиву рахIатшиву, барачат, гъелишиву дур. Мукунма, хьунабакьай цаймигу – ххирасса хъус-кьайлул бувцIусса, марцIшиврул пар-пар тIисса, амма...


Ссятрал мутталий дурсса эбадатраяр ххирасса махъру

Дунияллийсса оьрму Аллагьу Тааьланал жунма буллуну бур Цала рязишиву тIалав дуллай, цIимилийн умуд бивхьуну яхъананшиврул. Аллагьнал, жува ххирану, мурадру щаллу бавугу бигьа бувну бур. Цала ИдавсийхчIин ﷺ Заннал жунма баян бувну бур цумирив хъунмасса чири хьуншиврул дувайсса бигьасса эбадатру....


Мурахас хьусса цучIав акъассар

Инсан цуксса дин дусса, иман цIакьсса ухьурчагу, оьрму щаллу буваншиврул ганан чара бакъа аьркинссар лякъин хъус, дукия, цува дузал увансса маэшат буллан. Цува ва цала кулпат щаллу баву – цумацагу бусурманчунал буржри, чак, зума ва цаймигу диндалул тIалавшиннарду куннасса.   Дунияллул...


Аькьлукар ва халиф

Халиф Гьарун Рашидлул заманнай ивкIун ур Багьлюль тIисса салихIсса аькьлукар. Халиф чIун-чIумуй ганащал хьунаавкьуну ихтилат бувайсса бивкIун бур. Гьаруннул хъярч бувсса чIумалгу Багьлюллул хъинну аькьилсса жавабру дулайсса диркIун дур.   Ца кьини халифнал Багьлюль цачIана учIан увну,...


ТалихI ссаву буссар?

Циняв муния гъалгъа тIун бикIай, циняв муничIан кIункIу тIий бур, амма инсаннахь инава луглагимур бувчIин бува учирча, балжисса жаваб дулунма нажагьгу къалякъай.   Пикри бувара, инсан ур ца ххирасса ххазиналух луглай, амма му чув лабивтун буссарив, цукунсса буссарив къакIулну. Му хьхьичIунай...