Барачат бияннав!

Барачат бияннав!

Барачат бияннав!

Ца-цавай инсантурал халкьуннавух буккан бувай МухIаммад Идавсия ﷺ лирчIмуния барачат ласун къабучIиссар, къашайссар, хIарамссар, хайр бакъассар, сайки мукун бувайма диндалува уккайссар тIисса хаварду. Мукунсса хаварду бяйкьусса бушиву ттасттикь буллай бур Идавсил ﷺ асхIабтурая жучIанма бивсса хIуччардал.

 

  • Умму АьтIия тIисса асхIабсса хъамитайпалул бувсун бур, Идавсил ﷺ душ Зайнаблул рухI дуллуну, ганил жаназа шюршукун, МухIаммад Идавсил ﷺ цала лялух дахIайсса янна (изар) дуллуну, гания Зайнаблун  суру бувара, зунмагу барачат тIалав бувара увкушиву. (Бухари, Муслим).
  • МухIаммад Идавс ﷺ Маккалия Мадиналив ивзун, Абу-Аюб Ансарил къатлуву хъамалу хьуссар. Гикку Идавсил ﷺ дукра дуркуну, чансса лирчIссар. Абу-Аюблул къатлул агьлу цIухлан бивкIссар Идавсил ﷺ бушкъаправа цумур чулуха дуркуна тIий, цалагу гичча дуркуну, барачат бияншиврул.
  • Абубакрдул душ Асмал бувсун бур Идавсил ﷺ жубба тIисса лаххия АьишатлучIа  диркIшиву, га дунияллия гьаннин, утти цичIара душиву. «Жу га шюршусса щин ишла дувару къашавайми хъин буван», – увкуну бур Асмал .
  • АсхIабтурал ядувайсса диркIссар Идавсил ﷺ кьай, ярагъ, ганая лирчIмур цанма барачатран. Эса бин ТIамъаьннул бувсун бур Анас-асхIаб ца кьини цала къатлува царай усру кьатIув ларсун увккуна куну. «Сабитлул ттухь бувсуна гай Идавсил ﷺ усру душиву», – увкуну бур хIадисраву (Бухари).
  • Абу Гьурайрал бувсун бур ца кьини Аьишатлул ппалул лаххия кьатIув дуккан дурна, куну. Ганил увкуну бур: «Ва лаххия дуссия Идавсий ﷺ рухI дуллусса чIумал».
  • Абу-Бурдатлул бувсун бур цахьва Аьбдуллагь бин Саламлул цIувххумур: «Дулувив зуннагу МухIаммад Идавсил ﷺ щин хIарчIсса тIахIунттува хIачIан?» – куну (Бухари).
  • Сагьль бин Сяэдлухь бивкIун бур МухIаммад Идавсил ﷺ щин хIарчIсса тахIникIичIу. Оьмар ибну Аьбдулаьзизлул га цанма була куну бур, барачат бияншиврул.

Цинявппагу асхIабтурал лавсъссар Идавсил асардая мюнпат ва барачат. ХIакьинусса кьини барачат къабияйссар учаву – аькьлулухун ва элмулухун бакъавкьусса пикри бушиву кIулну бикIан аьркинссар.

МухIаммад Идавсил ﷺ, асхIабтурал, щейхтурал ишла дуллай бивкIсса кьай, гайннал тарихращал дархIусса хъус, тахIни, лаххия ва цаймигу асарду тамашалун ва барачатран дирхьусса выставкарду дувайссар жула республикалий Рамазан ва Рабиуль-авваль зурдардий. Сентябрь зуруй мукунсса выставка хьунни Кизилюрт шагьрулул Хъун мизитраву. Ххюва гьантлул мутталий дяхттагу хьхьувайгу шиккун нех дирхьуну халкьуннал кьюкьри най дия. Бия цайми регионная ва аьрабнал хIукуматирттая бувкIсса тамашачиталгу. Сайки бусурман бакъасса туристурангума гъира бия Исламрал асардах тамаша бан. Выставкалул яла агьаммур асар хъанай бур МухIаммад Идавсил ﷺ бакIраясса чIара. Цинугу 200 азаруннийн бивсса агьали бувкIун бур вай гьантрай ыыставкалух тамаша бан.

Ва циняв асарду ядуллай дуссар Дагъусттаннал Муфтий щейх АхIмад-афандиначIа.

ДакIнин бутан, 2017-ку шинал асардал выставка дуссия Лакку билаятрай, Гъази-Гъумучиял Хъун мизитраву.

 

 

Аьбдуллагь МухIаммадов

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Аькьлукартурал махъру

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIаб Аьбдуллагь ибн Масъоьдлул увкуну бур: «Халкьуннал учай ххаллилсса махъру. Махъру ва тIуллу цасса инсанни талихIрайн уккантIисса. Махъру тIуллаха къалавхьхьума – аьй дуван лайкь хьумари».   Аьбдуллагь ибн Аьмрдухьхьун ца инсаннал буллуссар джигьадрал хIакъиравусса суал....


Нюжмар кьини дурну къахъинмур

Бусурмансса халкьуннал дур арулва гьантлий цал тикрал шайсса байран – нюжмар кьини. Му кьини бувсса хъинбалалух, эбадатрах цамур чIумалнияр гьарзасса чири шайссар. Муниятур нюжмар-кьини хъинбала-хъиншивуртту дуллай гьан дуван хIарачат буллан бикIайсса.   Му кьини дувайсса эбадатирттава...


Заннайн мютIисса кулпат

Кулпатрал оьрмулуву хъунмасса кIану бугьлагьиссар ласнал ва щарссанил дянивсса дакьаврил (гармониялул). Мунил хъунмур биялагу хъаннихьри. Ва макьалалуву бусанну цаппара маслихIатру, кулпат дакьаврил хIалданийн бучIан баву бигьа дуллалисса, цанчирча, мукунсса кулпатраву паракьатшиву, рахIатшиву ва...


Суал-жаваб

ХIан даххайсса тучандалуву бухгалтерну зун бучIиссарив? Мукунсса тучаннаву ва цаймигу хIанттия хайр ласласисса идарарттаву бухгалтерну ягу цайми къуллугъирттай зун ихтияр дакъассар, хIарамссар. Мунинсса далилнугу хъанахъиссар хIанттиха зузисса инсантурал ацIва журалий Идавсил ﷺ нааьна дурсса, имам...


Рабиуль-Авваль зурул мажлис

Рабиуль-Авваль зуруй МухIаммад Идавс ﷺ хъун уллай мавлудру дувайсса аьдат дур бусурманнал дянив. Мукунсса мажлис хьунни августрал 24-нний Гъази-Гъумук. Ванил сиптачиталну бувккунни Лакрал райондалул имам ХIабиб Баталов ва райондалул администрация.   Мажлис бувуна паркраву, байбивхьуна...